جنگ و مذاکره به روایت «لوموند» | تنش نظامی در آبهای تنگه هرمز ریشه دوانده | آخرین ابزار بازدارنده ایران چه خواهد بود؟
به گزارش اقتصادنیوز، حملات متقابل آمریکا و ایران در روز دوشنبه ۳۱ اوت نشان میدهد که درگیری در آبهای تنگه هرمز ریشه دوانده است.
لوموند در گزارشی نوشت: آمریکا و ایران بامداد دوشنبه، برای نخستین بار از ماه ژوئیه، در اطراف تنگه هرمز با یکدیگر تبادل آتش کردند و بار دیگر وضعیت خاصی را که دو کشور طی ماههای گذشته بر این آبراه تحمیل کردهاند، تثبیت کردند.
اقتصادنیوز: کیش شخصیت که زمانی ترامپ را همچون نیرویی مهارنشدنی و طبیعی جلوه میداد، اکنون به فرقهای چاپلوس و مطیع تقلیل یافته است.
شش ماه است که ایران و آمریکا میان دورههای تشدید و کاهش تنش در رفتوآمد هستند و در این مدت، مسیر مهم کشتیرانی در تنگه هرمز عملا به یک کانال باریک با رفتوآمدهای نامنظم تبدیل شده است. آنچه زمانی یک وضعیت استثنایی بود، بهتدریج به هنجار جدید در تنگه هرمز تبدیل شده است.
حمله آمریکا به جزیره لارک
ارتش آمریکا در جریان حملات شبانه خود، جزیره کوچک لارک را بمباران کرد. پنتاگون میگوید واحدهای توپخانه ایران در این جزیره در حال آماده شدن برای مینگذاری در تنگه هرمز بودند.
آمریکا از ماه ژوئیه تلاش کرده است مسیر عبور نفتکشها از تنگه هرمز را دوباره باز کند و کشتیها را در امتداد سواحل عمان اسکورت کرده است.
این کشتیها هنگام عبور از منطقه، بهطور مخفیانه سامانههای فرستنده خودکارشان را خاموش میکنند تا موقعیت آنها قابل ردیابی نباشد.
دولت آمریکا بازگشت نفت خام به آبهای بینالمللی را نشانه موفقیت خود میداند، اما آماری که واشنگتن در این زمینه ارائه میکند همچنان محل اختلاف است.
در هر صورت، میزان عبور نفت از تنگه هرمز همچنان بسیار پایینتر از سطح پیش از جنگ است؛ هزینهای که آمریکا برای استقرار نظامی خود در منطقه میپردازد؛ استقراری که بودجه دفاعی واشنگتن را تحت فشار قرار داده و در بلندمدت توان آن را فرسوده میکند.
تهران روز دوشنبه با هدف قرار دادن پایگاههای آمریکا در اردن، بار دیگر نشان داد که همچنان توانایی وارد کردن خسارت را دارد. امارات متحده عربی نیز اعلام کرد یک حمله پهپادی را خنثی کرده است.
مذاکره و جنگ همزمان ادامه دارد
تبادل آتش اخیر لزوما با تلاشهای دیپلماتیک پاکستان و قطر برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن در تضاد نیست.
پاکستان و قطر هفته گذشته بار دیگر با اعزام فرستادگانی به تهران، تلاشها برای میانجیگری را از سر گرفتند.
از بهار تاکنون، ایران و آمریکا در شرایطی با یکدیگر مذاکره کردهاند که همزمان به سوی یکدیگر شلیک میکردند؛ و حتی گاهی با هدف تقویت موضع خود در مذاکرات، دست به حمله نظامی زدهاند.
از اواخر ژوئن تاکنون نیز تغییر بنیادینی در وضعیت ایجاد نشده است؛ زمانی که تفاهمنامهای که دونالد ترامپ در تالار پایین کاخ ورسای امضا کرده بود، فروپاشید.
قرار بود این توافق زمینه را برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات جدی درباره برنامه هستهای ایران فراهم کند.
توافق ایران و عمان بر سر تنگه هرمز
در اوایل اوت، به نظر میرسید ایران و عمان، که در سوی دیگر تنگه هرمز قرار دارد، به توافقی جدید درباره قواعد کشتیرانی در این آبراه نزدیک شدهاند.
واشنگتن فشار زیادی بر متحد کوچک خود، عمان، وارد کرد تا این توافق حاصل شود. کاخ سفید دستکم روی کاغذ آماده بود تقریباً همه امتیازات مورد نظر ایران را بپذیرد.
آمریکا بهطور نمادین کنترل تهران بر رفتوآمد کشتیها در تنگه را هرچند بهصورت موقت، به رسمیت میشناخت و در عین حال اجازه نمیداد ایران برای عبور کشتیها عوارض دریافت کند.
هدف ترامپ این بود که برای چند روز، چند هفته یا حتی چند ماه، عبور نفتکشها را تسهیل کند و قیمت بنزین در آمریکا را کاهش دهد؛ در حالی که فشار نظامی علیه ایران همچنان ادامه داشته باشد. ایران این پیشنهاد را نپذیرفت.
محاصره اقتصادی گسترده علیه ایران
این تصمیم نشاندهنده آن است که منطق نظامی همچنان در تهران دست بالا را دارد؛ موضوعی که نفوذ فرماندهان نظامی در ساختار جمهوری اسلامی ایران را نشان میدهد.
شاید این فرماندهان بیش از دیگران درک کرده باشند که تعهدات کاخ سفید، حتی زمانی که روی کاغذ ثبت شده باشند، تا چه اندازه قابل اتکا هستند. از اواخر اوت، واشنگتن فشار بر ایران و رهبران آن را با اعمال یک محاصره اقتصادی گسترده افزایش داده است.
تنگه هرمز دیگر آن سلاح تعیینکننده سابق نیست
لوموند مدعی می شود؛ اما سلاحی که زمانی تقریبا معجزهآسا به نظر میرسید، یعنی استفاده ایران از تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار بهتدریج در حال از دست دادن قدرت خود است.
اقتصاد جهانی در حال سازگار شدن با بسته ماندن یا محدود شدن تردد در این آبراه است. برخلاف انتظار بسیاری، ترامپ صبر از خود نشان داده است. همزمان، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس پروژههای زیرساختی متعددی را برای دور زدن تنگه هرمز توسعه دادهاند تا در بلندمدت وابستگی خود به این مسیر حیاتی را کاهش دهند.
این شرایط فرماندهان ایرانی را با یک پرسش اساسی مواجه کرده است: «اگر تنگه هرمز دیگر نتواند مانند گذشته بازدارندگی ایجاد کند، آخرین ابزار بازدارنده ایران چه خواهد بود؟»
دوره ریاستجمهوری ترامپ در ژانویه ۲۰۲۹ به پایان میرسد و تهران ممکن است امیدوار باشد جانشین او در کاخ سفید مجبور نباشد مسئولیت قمار ناموفق ترامپ بر سر تنگه هرمز را بر عهده بگیرد. تا آن زمان، تنگه هرمز همچنان یک برگ مهم در مذاکرات و چانهزنی ایران باقی خواهد ماند؛ حتی اگر ارزش این کارت نسبت به گذشته کاهش یافته باشد.
