فشار تورم و بیکاری بر خانوارهای ایرانی | شاخص فلاکت در ایران رکورد زد | کردستان، کرمانشاه و لرستان در بحران

به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکوایران، شاخص فلاکت در زمستان ۱۴۰۴ با ثبت سطح ۵۸.۲ واحد، به بالاترین مقدار خود در ۱۳ سال گذشته رسیده و رکوردی تازه در اقتصاد ایران بر جای گذاشته است. روند این شاخص در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که هر قله جدید، در سطحی بالاتر از قله قبلی شکل گرفته و این امر گویای تشدید هم‌زمان فشارهای تورمی و بیکاری بر معیشت خانوارهاست. شاخص فلاکت در ادبیات اقتصادی از جمع دو متغیر کلیدی یعنی نرخ تورم و نرخ بیکاری به‌دست می‌آید و اگرچه معیاری جامع برای سنجش رفاه نیست، اما تصویری سریع از میزان فشار اقتصادی بر جامعه ارائه می‌دهد.

بررسی داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که طی ۱۳ سال گذشته چهار قله مهم در شاخص فلاکت ثبت شده است؛ از جهش‌های ناشی از تشدید تحریم‌ها در سال ۱۳۹۲ و سپس در سال ۱۳۹۸ تا اثرات دوران اوج‌گیری کرونا در ۱۴۰۰ و موج جدید فشارهای قیمتی در سال ۱۴۰۲. با این حال، رکورد زمستان ۱۴۰۴ همه این قله‌ها را پشت سر گذاشته و نقطه عطف جدیدی در این شاخص ایجاد کرده است.

از منظر استانی نیز الگوی ناهمگونی مشاهده می‌شود؛ تهران و خراسان جنوبی بهترین وضعیت را ثبت کرده‌اند، درحالی‌که استان‌های غربی کشور از جمله کردستان، کرمانشاه و لرستان بالاترین سطوح شاخص فلاکت را تجربه کرده‌اند. این پراکنش مکانی نشان می‌دهد که فشارهای اقتصادی با شدت متفاوتی در مناطق مختلف کشور توزیع شده و تمرکز نامساعدترین شرایط در پهنه غربی ایران قرار دارد.

ثبت رکورد ۱۳ ساله در زمستان ۱۴۰۴

روند شاخص فلاکت در ۱۳ سال گذشته رکوردی تازه را به خود دیده است. طبق آخرین آمارهای مرکز آمار ایران، شاخص فلاکت در زمستان ۱۴۰۴ به سطح ۵۸.۲ واحد رسیده است. رقمی که در مقایسه با سطوح بالای پیش از خود یک رکورد تازه محسوب می‌شود.

تا پیش از ثبت این رکورد، شاخص فلاکت در ۱۳ سال گذشته ۴ قله را ثبت کرده، اولین قله مربوط به تابستان سال ۱۳۹۲ و معادل ۴۷.۶ واحد بوده است؛ در اوایل این دهه تحریم‌های آمریکا و سازمان ملل علیه ایران شدت گرفت. پس از آن تا تابستان ۱۳۹۸ سطوح بالایی در این شاخص به ثبت نرسید. در تابستان ۹۸، این شاخص جهشی چشمگیر داشت و به ۵۳.۲ واحد رسید؛ این رقم برای اولین بار سطوح بالای ۵۰ واحد را به خود دیده بود. این اتفاق تقریبا مصادف با شدت گرفتن تهدید‌های ترامپ برای لغو معافیت‌های تحریمی نفت ایران بود. با گذشت زمان، بار دیگر در تابستان ۱۴۰۰ این شاخص صعود کرد و این‌بار قله خود را در سطح ۵۵.۹ واحد فتح کرد؛ این رقم زمانی ثبت شد که شیوع ویروس کرونا در اوج خود قرار گرفته بود. در نهایت نیز چهارمین قله شاخص فلاکت در بهار سال ۱۴۰۲ رخ داد و این شاخص تا سطح ۵۶.۷ بالا رفت.

در مدت یادشده روند هر قله ثبت شده در شاخص فلاکت بالاتر از قله قبلی بوده که نشان‌دهنده روند صعودی فزاینده در این شاخص است.

شاخص فلاکت استانی در زمستان ۱۴۰۴

شاخص فلاکت با توجه به افق‌های توسعه منطقه‌ای سیاست‌گذار، ارقام مختلفی را در استان‌ها به ثبت رسانده است. کمترین و بهترین وضعیت این شاخص تنها در دو استان تهران و خراسان جنوبی رخ داده است. شش استان مازندران، البرز، قم، یزد، کرمان و بوشهر نیز سطوح پایین شاخص فلاکت را در زمستان ۱۴۰۴ به خود دیده‌اند.

از سوی دیگر می‌توان گفت نامساعدترین وضعیت شاخص فلاکت در استان‌های کردستان، کرمانشاه و لرستان بوده است. استان‌های ایلام، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، مرکزی، گلستان و خراسان شمالی نیز شاخص فلاکت بالایی را ثبت کرده‌اند. لذا می‌توان مشاهده کرد تراکم سطوح بالای شاخص فلاکت در غرب ایران نسبت به سایر مناطق بیشتر است.

البته باید به این نکته دقت داشت که شاخص فلاکت مرجع اصلی برای قضاوت در مورد رفاه اقتصادی نیست. این شاخص صرفا ترکیبی از نرخ تورم و بیکاری بوده که می‌تواند یک دید کلی از دو شاخص اصلی اقتصادی ایجاد کند.