مسیر جایگزین آمریکا و عربستان برای جلوگیری از افزایش قیمت نفت | نجفی: تلاطمهای اقتصادی ناشی از جنگ، نارضایتی در دنیا را کلید خواهد زد
به گزارش اقتصادنیوز، همزمان با بازگشایی بازارهای جهانی در روز دوشنبه، بهای نفت با جهشی محسوس روبهرو شد و در مقابل، بسیاری از بورسهای بینالمللی وارد مدار نزولی شدند؛ واکنشی که نشان داد شوک ژئوپلیتیک اخیر تنها یک رویداد سیاسی یا نظامی نیست، بلکه بهسرعت به متغیرهای کلان اقتصادی سرایت کرده است. رشد قیمت انرژی و افزایش ریسکهای منطقهای، معاملهگران را به سمت داراییهای امن سوق داده و فضای نااطمینانی را در بازارهای مالی تشدید کرده است.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که تداوم تنشها چه اثری بر اقتصاد دنیا خواهد گذاشت؟ آیا ابزارهایی مانند افزایش تولید توسط ائتلاف اوپکپلاس یا آزادسازی ذخایر استراتژیک آمریکا میتواند مانع از تشدید بحران شود یا بازار وارد فاز تازهای از بیثباتی خواهد شد؟
برای بررسی ابعاد این تحولات، اقتصادنیوز در گفتوگو با آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران به واکاوی پیامدهای افزایش قیمت نفت، سقوط بازارهای مالی و سناریوهای پیشروی اقتصاد جهانی پرداخته است.
مشروح گفتوگوی اقتصادنیوز با آرش نجفی را بخوانید؛
*****
* آقای نجفی! روز دوشنبه با بازگشایی بازارها، قیمت نفت افزایش یافت و اخباری در مورد سقوط بازارهای بورس در کشورهای مختلف جهان منتشر شد، این افزایش قیمتها چه تاثیری بر اقتصاد جهان خواهد داشت؟
وقوع چنین پدیدهای بدیهی است. زمانی که هزینه سوخت افزایش مییابد، بر اقتصاد تمامی کشورها اثر میگذارد و مستقیماً در قیمت تمامشده کالاها و خدمات آنها منعکس میشود. تمامی کشورها در محاسبات عددی خود پارامترهای سیالی دارند که هزینه سوخت و انرژی یکی از اصلیترین آنهاست. بنابراین پرواضح است که افزایش قیمت سوخت، اثرات خود را بر قیمتهای تمامشده میگذارد و همین مسئله به دلیل فشارهای اقتصادی، موجی از نارضایتی جهانی را ایجاد خواهد کرد؛ این یک واقعیت غیرقابل انکار است.
به باور من، دولت ایالات متحده آمریکا بابت این رویکرد و اقداماتی که انجام میدهد، هزینه سنگینی پرداخت خواهد کرد. این هزینه به صورت متلاطم شدن بازارهای جهانی و نوسان قیمتها نمایان میشود که در نهایت، این تلاطم بازار منجر به ایجاد نارضایتی خواهد شد. موضوع نوسانات ناشی از افزایش قیمتها تنها دغدغه ما نیست، بلکه مسئله تمامی فعالان اقتصادی در اقصی نقاط دنیاست؛ چرا که سرمایه همواره به دنبال ثبات است. هر جا نوسانات شدید رخ دهد، برای فعال اقتصادی دلواپسی ایجاد میکند و این دلواپسی بخشی به وضعیت اقتصاد آمریکا و بخش دیگر به مطالبهگری فعالان اقتصادی جهانی از دولت آمریکا برمیگردد. هرچند ما در اقتصاد جهانی حرف زیادی برای گفتن نداریم، اما کشوری مانند آمریکا باید به طور جدی در قبال اقتصاد دنیا پاسخگو باشد.
ایالات متحده در بسیاری از بخشهای اقتصادی دنیا دارای شرکای بینالمللی ذینفع و ذینقش است و افزایش این قیمتها قاعدتاً موجی از نارضایتی را برای شرکای اقتصادی این کشور ایجاد خواهد کرد.
* آیا ادامه دار بودن افزایش قیمت و سقوط بازارهای مالی در جهان میتواند بر روند حمله آمریکا و اسرائیل به ایران تاثیر بگذارد؟
حتماً این روند به نفع ما مؤثر خواهد بود. آسیبهایی که اکنون متوجه دولت آمریکا، سربازان و جامعه آن است، فشار ایجاد میکند. رئیسجمهور آمریکا متعهد به حفظ جان سربازان کشورش است و زمانی که این افراد کشته میشوند- گویی تمام مردم دنیا نسبت به این قتلها مسئول و پاسخگو هستند. بنابراین کشور آمریکا بایستی نسبت به حفظ و حراست از جان سربازان خود متعهد میبود، اما اکنون میشنویم که آمار تلفات سربازان و نیروهای آمریکایی در حال افزایش است. این وضعیت قطعاً فشار ویژهای را از طرف سنا و کنگره به رئیسجمهور آمریکا وارد خواهد کرد تا در مقابل ماجراجوییهایی که انجام داده، پاسخگو باشد.
ما علیرغم ادعاهایی که مطرح میشد مبنی بر اینکه در حال ساخت بمب اتم هستیم، هیچگاه در طول ۲۰۰ تا ۳۰۰ سال گذشته تهدیدی برای هیچ کشوری در هیچ جای دنیا نبودهایم. ما ملتی صلحطلب هستیم و به هیچ عنوان به دنبال ماجراجوییهایی که به ما نسبت دادهاند، نبودهایم. لذا اکنون که رئیسجمهور آمریکا خود این ماجراجویی را آغاز کرده و به مرزها و بخشهای مختلف کشور ما تعدی نموده است، قطعاً خودش در طول تاریخ باید پاسخگو باشد. او به هوس دریافت جایزه صلح نوبل، این فضاها را ایجاد کرده است، اما قطعاً جهان در قبال کارنامه او همه مباحث را با هم خواهد دید و او بابت تلاش برای کسب جایزه نوبل، نمره منفی و رد خواهد گرفت و این موضوع برای او چیزی جز طمع نخواهد بود.
* ائتلاف اوپکپلاس و همچنین آمریکا چه ابزارهای عملی برای کنترل بازار دارند؟ آیا آمریکا برای این وضعیت پیشبینی انجام داده است؟ آیا افزایش تولید کشورهای مانند عربستان یا آزادسازی ذخایر استراتژیک میتواند مانع تداوم رشد قیمتها شود؟
به نظرم بله، این امکان وجود دارد؛ چرا که آمریکا قطعاً در حال حاضر هم به مخازن ونزوئلا دسترسی دارد و هم از مخازن استراتژیک خود بهره میبرد. فقط نکتهای که وجود دارد، چگونگی دسترسی نفت عربستان به بازار جهانی است که فعلاً به نظر میرسد تنها از طریق بحر احمر (دریای سرخ) امکانپذیر باشد.
لذا بنده نمیدانم آیا زیرساختهای کشور عربستان این امکان را فراهم میکند که به جای خلیج فارس، نفت را از مسیر دریای سرخ انتقال دهد یا خیر. البته قطعاً این کار را خواهد کرد، چون مجبور است چنین هزینهای را بپردازد.
*اگر قیمت نفت در سطوح بالا تثبیت شود، پیامد آن برای تورم جهانی و سیاستهای پولی بانکهای مرکزی چه خواهد بود؟ آیا اقتصاد جهانی ظرفیت تحمل یک شوک انرژی دیگر را دارد؟
بازارهای جهانی همواره مهندسی شده هستند و از این بابت نباید نگرانی چندانی داشت. به عنوان مثال، در زمانی که خط لوله باکو-جیحان در حال احداث بود، خود آمریکاییها قیمت نفت را بالا بردند تا انتقال نفت از این مسیر توجیه اقتصادی داشته باشد. بنابراین آنها در مواقع لزوم برای نرخ دلار و قیمت نفت برنامهریزی و مهندسی میکنند؛ لذا نباید دلواپس این موضوع باشیم، چرا که آنها به سازوکارهای اقتصادی بسیار مسلطتر و واردتر از آن هستند که بگوییم این مسائل به پاشنه آشیل آنها تبدیل میشود.
ولی در نهایت، افزایش قیمتها در روند اقتصاد جهانی بیتأثیر نیست. دولتهایی که از فرآیند تخاصم حمایت میکنند یا حداقل در قبال آن سکوت اختیار کردهاند، در آینده باید در مقابل ملتهای خود پاسخگو باشند؛ چرا که این هزینهها در نهایت به ملتها تحمیل میشود. اینها واقعیتهای موجود است، ولیکن در مورد اینکه جهان در مقابل چنین فرآیند و اتفاقی چه واکنشی نشان خواهد داد، فکر میکنم که این واکنش خیلی سریع نخواهد بود.
