اثر جنگ دوباره و بسته‌شدن مجدد تنگه هرمز بر قیمت نفت | ذخایر نفت آمریکا کاهش یافت؛ تولید اوپک به پایین‌ترین سطح دو دهه اخیر رسید | بازار در حال سنجش پیامدهای رویارویی جدید ایران و آمریکا

به گزارش اقتصادنیوز، بازار جهانی انرژی در روزهای اخیر بار دیگر در مرکز تحولات ژئوپلیتیکی قرار گرفته است. حملات جدید آمریکا به اهدافی در ایران، تهدیدهای متقابل تهران و اعلام بسته شدن تنگه هرمز، مهم‌ترین گذرگاه انتقال نفت جهان، موج تازه‌ای از نگرانی را در میان فعالان بازار ایجاد کرده است.

با این حال، برخلاف واکنش اولیه بازار که با رشد قابل توجه قیمت‌ها همراه بود، معامله‌گران اکنون در حال بازنگری در ارزیابی‌های خود هستند؛ زیرا نشانه‌هایی از ادامه عبور کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز و همچنین تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها مشاهده می‌شود. در چنین شرایطی، قیمت نفت پس از ثبت رشد قابل توجه در ساعات ابتدایی معاملات، بخشی از افزایش خود را از دست داد.

تنگه هرمز در کانون بحران؛ تهران از بسته شدن آبراه راهبردی خبر داد

بر اساس گزارش رویترز، قیمت نفت روز پنج‌شنبه پس از آن کاهش یافت که بازارها تأثیر واقعی تشدید درگیری‌های نظامی میان ایران و آمریکا بر عرضه جهانی نفت را مورد ارزیابی قرار دادند. این کاهش در حالی رخ داد که پیش‌تر اعلام بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران موجب جهش قیمت‌ها شده بود.

تنش‌ها زمانی وارد مرحله تازه‌ای شد که آمریکا حملات جدیدی را علیه ایران انجام داد و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، هشدار داد در صورتی که توافقی برای پایان دادن به درگیری‌ها حاصل نشود، حملات بیشتری در راه خواهد بود. در مقابل، تهران اعلام کرد تنگه هرمز را به روی تمامی شناورها، از جمله نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری، بسته است.

فرماندهی مشترک نیروهای مسلح ایران در بیانیه‌ای اعلام کرد هر شناوری که تلاش کند از این آبراه عبور کند، هدف قرار خواهد گرفت. این تهدید نگرانی‌های گسترده‌ای را درباره سرنوشت میلیون‌ها بشکه نفتی که روزانه از این مسیر عبور می‌کنند، ایجاد کرده است؛ چرا که تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های انرژی جهان به شمار می‌رود.

بازار نفت میان نگرانی‌های جنگ و امید به دیپلماسی

با وجود فضای متشنج حاکم بر منطقه، منابع ایرانی به رویترز گفته‌اند که تلاش‌ها برای دستیابی به یک توافق اولیه میان تهران و واشنگتن شدت گرفته است. به گفته سه منبع آگاه، دو طرف همزمان با ادامه حملات نظامی، در حال بررسی سازوکاری برای آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدود شده ایران هستند.

همین نشانه‌های دیپلماتیک باعث شده بخشی از نگرانی‌های بازار کاهش یابد. معامله‌گران معتقدند هرگونه پیشرفت در مذاکرات می‌تواند از شدت ریسک‌های ژئوپلیتیکی بکاهد و مانع از شکل‌گیری شوک بزرگ در بازار انرژی شود.

از سوی دیگر، کاهش تقاضای سوخت در چین نیز نقش مهمی در محدود کردن رشد قیمت نفت ایفا کرده است. افت مصرف بنزین و گازوئیل در دومین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین کاهش واردات نفت خام چین، فشار افزایشی بر بازار جهانی نفت را تا حدی خنثی کرده است.

در معاملات صبح پنج‌شنبه، بهای نفت برنت با ۵۳ سنت کاهش معادل ۰.۶ درصد به ۹۲.۵۷ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) نیز با افت ۳۶ سنتی معادل ۰.۴ درصد در سطح ۸۹.۶۷ دلار معامله شد. این در حالی است که هر دو شاخص نفتی در ساعات اولیه معاملات بیش از دو دلار افزایش یافته بودند.

قیمت نفت خام برنت در ساعت 14:13 به وقت ایران در نرخ 91.88 دلار در معامله بود.

ادامه تردد کشتی‌ها؛ نشانه‌هایی از کاهش نگرانی درباره عرضه

با وجود هشدارهای ایران، برخی شواهد نشان می‌دهد شرایط عرضه انرژی هنوز به اندازه‌ای که بسیاری از فعالان بازار نگران آن بودند، بحرانی نشده است.

ارتش آمریکا روز چهارشنبه اعلام کرد که کشتی‌های تجاری همچنان در حال ورود و خروج از تنگه هرمز هستند. همچنین واشنگتن تأکید کرد هیچ یک از شناورهای نظامی آمریکا در این منطقه مورد اصابت قرار نگرفته‌اند. این اظهارات در حالی مطرح شد که رسانه‌های دولتی ایران از هدف قرار گرفتن شناورهای آمریکایی در نزدیکی تنگه هرمز با موشک و پهپاد خبر داده بودند.

همچنین داده‌های شرکت‌های ردیابی کشتی LSEG و Kpler نشان می‌دهد سه کشتی حامل گاز طبیعی مایع (LNG) موفق شده‌اند با خاموش کردن سیستم‌های ردیابی خود از تنگه هرمز عبور کرده و راهی بازارهای آسیایی شوند، هرچند زمان دقیق این عبور مشخص نشده است.

در همین حال، هند نیز از وقوع حادثه‌ای برای یک کشتی در نزدیکی بندر شیناس عمان خبر داده است؛ سومین حادثه مشابه طی هفته جاری. با این وجود، پالایشگاه‌های هندی اعلام کرده‌اند ذخایر نفت خام کافی در اختیار دارند و حداقل تا ماه اوت با کمبود خوراک مواجه نخواهند شد.

از سوی دیگر، شرکت ملی نفت ابوظبی و برخی دیگر از صادرکنندگان منطقه توانسته‌اند بخشی از صادرات نفت خود را ادامه دهند و محموله‌هایی را به خریداران آسیایی عرضه کنند؛ موضوعی که از دید بازار نشانه‌ای از تداوم نسبی جریان عرضه به شمار می‌رود.

افت شدید ذخایر نفت آمریکا و کاهش بی‌سابقه تولید اوپک

همزمان با تحولات ژئوپلیتیکی، داده‌های بنیادین بازار نفت نیز از تنگ‌تر شدن وضعیت عرضه حکایت دارد. اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۵ ژوئن با کاهش ۷.۲ میلیون بشکه‌ای به ۴۲۶.۵ میلیون بشکه رسیده است.

این رقم به‌مراتب بیشتر از پیش‌بینی تحلیلگران بود. کارشناسان شرکت‌کننده در نظرسنجی رویترز انتظار داشتند ذخایر نفت آمریکا حدود ۴ میلیون بشکه کاهش یابد، اما افت واقعی تقریباً دو برابر این برآورد بود.

در همین حال، نتایج تازه‌ترین نظرسنجی رویترز نشان می‌دهد، تولید نفت اوپک در ماه مه به پایین‌ترین سطح خود در بیش از ۲۰ سال گذشته رسیده است. محدود شدن صادرات نفت ایران در نتیجه فشارهای نظامی آمریکا و کاهش ارسال محموله‌ها از سوی سایر تولیدکنندگان خلیج فارس به دلیل اختلال در تنگه هرمز، از مهم‌ترین عوامل این افت تولید عنوان شده‌اند.

تحلیلگران معتقدند اگر تنش‌های کنونی ادامه پیدا کند، بازار نفت در هفته‌های آینده با ریسک فزاینده کمبود عرضه مواجه خواهد شد؛ هرچند در شرایط فعلی، فعالان بازار هنوز در حال ارزیابی این موضوع هستند که چه میزان از تهدیدهای مطرح‌شده به اختلال واقعی در صادرات انرژی تبدیل خواهد شد.