نسخه 5 مادهای موسویان برای پایان بن بست در روابط ایران و آمریکا | زمان توافقهای وصلهپینهای به سر آمده | بازگشت به وضعیت «پسا انقلاب، پیشا گروگانگیری»
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از عصرایران، سید حسین موسویان، رئیس اسبق کمیته روابط خارجی شورای عالی امنیت ملی ایران و پژوهشگر ارشد دانشگاه پرینستون، در گفتگویی تفصیلی با «الوطن» چاپ مصر، فراتر از پاسخهای دیپلماتیک معمول، به بازتعریف چارچوب منازعه میان ایران و ایالات متحده پرداخت.
وی با ترسیم یک نقشهراه پنجگانه، معتقد است زمان توافقهای وصلهپینهای به سر آمده و تنها یک «توافق جامع» میتواند ثبات را بازگرداند.
عبور از راهبردهای خُرد؛ ضرورت ترسیم «نقطه پایان»
موسویان در این گفتگو تاکید کرد که بحران کنونی دیگر صرفاً بر مدار پرونده هستهای نمیچرخد، بلکه به شبکهای درهمتنیده از تنشهای امنیتی و ژئوپلیتیک تبدیل شده است.
وی تصریح کرد: «تجربه دهههای اخیر ثابت کرده که توافقهای جزئی در برابر فشارهای منطقهای و تغییر دولتها کمر خم میکنند. هرگونه توافق پایدار باید بر اساس تصویر روشنی از وضعیت نهایی (End State) بنا شود.»
پیشنهاد کلیدی او، بازگشت تدریجی به الگوی روابط دو کشور در دوران پس از انقلاب ۱۹۷۹ اما پیش از بحران تسخیر سفارت آمریکا (بحران گروگانگیری) است؛ نقطهای که او آن را «تراز تاریخی» برای عادیسازی روابط مینامد.
نقشهراه ۵ مادهای برای صلح پایدار
موسویان پنج اصل بنیادین را برای خروج از بنبست فعلی برشمرد:
پرونده هستهای: پذیرش حق غنیسازی ایران تحت معاهده NPT (مشابه ژاپن و آرژانتین) در ازای شفافیت کامل، همکاری با آژانس و محدود کردن ذخایر اورانیوم به زیر ۵ درصد.
بعد منطقهای: احترام متقابل به منافع یکدیگر و پایان دادن به مداخلات و درگیریهای نیابتی.
تنشهای ایران و اسرائیل: موسویان از اسرائیل به عنوان «فیلِ درون اتاق» در روابط ایران و آمریکا یاد کرد و خواستار میانجیگری واشینگتن برای توقف تهدیدات وجودی متقابل شد.
امنیت خلیج فارس: ایجاد یک چارچوب امنیتی جمعی شامل ایران و متحدان عرب آمریکا برای تضمین ثبات بدون وابستگی به قوای خارجی.
توازن و حفظ اعتبار: توافق باید به گونهای طراحی شود که عزتنفس و اعتبار سیاسی تمامی طرفها حفظ شود.
تغییر موازنه بازدارندگی و نفوذ اسرائیل
این دیپلمات پیشین با اشاره به اینکه جنگهای دهههای اخیر در منطقه عموماً به سود راهبرد «اسرائیل بزرگ» تمام شده، خاطرنشان کرد که حملات اخیر موشکی و پهپادی ایران، «هاله شکستناپذیری» و بازدارندگی اسرائیل را به شدت مخدوش کرده است.
وی همچنین به کشورهای حاشیه خلیج فارس پیام داد که وابستگی به پایگاههای آمریکایی امنیت دائمی نمیآورد و الگوی امنیت منطقه باید بومیسازی شود.
اقتصاد؛ اولویت راهبردی نظام
موسویان در پاسخ به پرسشی درباره تاثیر تحریمها بر تفکر رهبری ایران گفت: «فشار اقتصادی طولانیمدت، این باور را در بخشهایی از حاکمیت تقویت کرده که هزینهی انزوای مطلق، به طور نامحدود قابل تحمل نیست. اکنون رفع تحریمها نه یک انتخاب، بلکه یک اولویت راهبردی مرکزی است و توافق جامع با واشینگتن، واقعبینانهترین مسیر برای ثبات مالی و اجتماعی ایران تلقی میشود.»
هشدار نسبت به «رادیکالیسم هستهای» و اهرم هرمز
وی با اشاره به تهدیدات اخیر دونالد ترامپ مبنی بر «نابود کردن تمدن ایران»، هشدار داد که چنین بیانیههایی هر کشوری را به سمت دستیابی به «بازدارنده هستهای» سوق میدهد.
موسویان همچنین تاکید کرد که درگیریهای اخیر باعث شده تهران بیش از پیش به پتانسیل بازدارندگی «تنگه هرمز» به عنوان ابزاری برای تاثیرگذاری بر بازارهای جهانی انرژی و مالی بیاندیشد.
شکست راهبرد «تغییر رژیم»
در پایان، موسویان با اشاره به صمود (پایداری) ساختار سیاسی ایران در برابر حملات نظامی آمریکا، مدعی شد که برخلاف تصور واشینگتن، این فشارها نه تنها باعث فروپاشی نشده، بلکه اعتمادبهنفس نظام را در استفاده از اهرمهای قدرت خود بر سر میز مذاکره افزایش داده است.
