فاکتور هزینههای جنگ علیه ایران برای آمریکا و کشورهای خلیج فارس | کاهش رشد اقتصادی و افزایش تورم به اروپا ضربه زده است | نارضایتی در پایگاه طرفداران ترامپ
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از عصرایران، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران مدت زمان نسبتا کوتاهی داشت، اما هزینهها و اثرات بعدی آن احتمالا سالها ادامه خواهد داشت.
بنا بر گزارش وبگاه رادیو ملی آمریکا (NPR)، این جنگ چند ماهه که قدرتمندترین ارتش جهان را در مقابل دشمنی ضعیفتر، اما از نظر استراتژیک ماهر، قرار داد، جان 13 سرباز آمریکایی و بیش از 3300 ایرانی را گرفت. 3826 نفر دیگر در لبنان، نزدیک به 60 نفر در اسرائیل و دهها نفر نیز در کشورهای خلیج فارس کشته شدهاند.
این جنگ همچنین منجر به افزایش قیمت نفت و افزایش تورم و نرخ وام مسکن در ایالات متحده شد - و کارِ "کوین وارش"، رئیس جدید "فدرال رزرو" (بانک مرکزی آمریکا)، را پیچیدهتر کرد.
این جنگ بازارهای جهانی انرژی را آشفته کرد، یک آبراه کلیدی (تنگه هرمز) را فلج کرد، منجر به سهمیهبندی سوخت در کشورهای آسیا و آفریقا شد، زنجیرههای تامین همه چیز را از نیمهرساناها گرفته تا کودها مختل کرد، در حالی که به اقتصاد کشورهای کلیدی خاورمیانه به شدت آسیب رساند.
هزینههای آمریکا
موسسه "مودیز آنالیتیکس" تخمین میزند که این جنگ تاکنون حدود 132 میلیارد دلار برای مصرفکنندگان و مالیاتدهندگان آمریکایی هزینه داشته است و کنتور هزینه های آن هنوز در حال کار است.
قابل مشاهدهترین بخش این هزینه، افزایش قیمت انرژی است که ناشی از بسته شدن تقریبی تنگه هرمز است. قیمت بنزین که در زمان شروع جنگ به طور متوسط کمی کمتر از 3 دلار در هر گالن بود، پس از قطع شدن آن شریان حیاتی نفت خام، به 4.56 دلار در هر گالن رسید.
طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی، بازوی آماری وزارت انرژی آمریکا، رانندگان آمریکایی روزانه بین 360 تا 380 میلیون گالن بنزین مصرف میکنند. بنابراین در اوج مصرف، آمریکاییها روزانه بیش از نیم میلیارد دلار برای قیمتهای بالاتر در پمپ بنزین میپرداختند. در حالی که قیمت بنزین در هفتههای اخیر کاهش یافته است، هزینه اضافی زمان جنگ هنوز بیش از 360 میلیون دلار در روز به هزینههای بالاتر بنزین اضافه میکند.
به طور مشابه، قیمت سوخت گازوئیل از 3.76 دلار در هر گالن در آستانه جنگ به اوج 5.69 دلار در اوایل آوریل رسید. این امر هزینههای حمل و نقل را برای هر چیزی که با کامیون یا قطار حمل میشود، افزایش میدهد. قیمت بلیط هواپیما نیز تقریبا 27 درصد افزایش یافته است، که عمدتا به دلیل افزایش قیمت سوخت جت است.(وقتی قیمت انرژی افزایش مییابد، همه بازنده نیستند. شرکتهای نفتی از قیمتهای بالاتر سود بردهاند.)
سایر کالاهایی که معمولا از تنگه هرمز عبور میکنند نیز شاهد افزایش چشمگیر قیمت بودهاند. یک نظرسنجی توسط فدراسیون دفتر کشاورزی آمریکا در ماه آوریل نشان داد که قیمت کود تا 47 درصد افزایش یافته است و حدود 70 درصد از کشاورزان آمریکایی گفتهاند که قادر به تامین تمام کود مورد نیاز خود نیستند. این ممکن است بر قیمتی که مصرفکنندگان در نهایت برای غذا میپردازند تاثیر بگذارد یا نگذارد، زیرا کشاورزان اغلب قادر به انتقال هزینههای نهادههای خود نیستند. اما مطمئنا به چالشهای مداوم در اقتصاد کشاورزی خواهد افزود.
جنگ همچنین به افزایش نرخ وام مسکن کمک کرده و خرید خانه را گرانتر کرده است. فروش خانه در چند سال گذشته در رکود بوده است، اما پیشبینیکنندگان امیدوار بودند که وقتی نرخ وام مسکن در اوایل امسال، درست قبل از شروع جنگ، برای مدت کوتاهی به زیر 6 درصد رسید، شاهد بهبود نسبی باشیم. عدم قطعیت زمان جنگ تنها عامل افزایش نرخ وام مسکن نیست، اما دلیل مهمی است. طبق اعلام "فردی مک " غول وام مسکن در آمریکا ، تا هفته گذشته، میانگین نرخ بهره وام مسکن 30 ساله به 6.52 درصد افزایش یافته بود. برای کسی که خانهای 400 هزار دلاری با 20 درصد پیشپرداخت میخرد، نرخ بهره بالاتر، اقساط وام مسکن را حدود 110 دلار در هر ماه افزایش میدهد. و هزینههای بالاتر همچنین برخی از خریداران احتمالی را از بازار دور نگه میدارد.
هزینههای جهانی
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران ضربه مهلکی به جهان وارد کرده است. این ماه بانک جهانی پیشبینی رشد اقتصادی جهانی خود را برای سال 2026 به 2.5 درصد کاهش داد که پایینترین میزان از زمان همهگیری ویروس کرونا است.
کاهش رشد اقتصادی و افزایش تورم به اروپا ضربه زده است، در حالی که کمبود کود و گازِ پختوپز مشکلاتی را در هند و جاهای دیگر ایجاد کرده است. اما کشورهای خاورمیانه به ویژه متحمل کاهش رشد این بانک شدهاند. بانک جهانی تخمین میزند که تولید ناخالص داخلی اقتصادهای خلیج فارس امسال تنها 1.3 درصد رشد خواهد کرد که نسبت به 4.5 درصد در سال 2025 کاهش قابل ملاحظه ای یافته است.
این بانک پیشبینی جدیدی برای ایران ارائه نکرد و به "عدم قطعیت فوقالعاده بالا" اشاره کرد. در نشانهای از مقیاس خسارات جنگ در ایران، تفاهمنامه بین ایالات متحده و ایران شامل طرحی برای 300 میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه ایران پس از جنگ است، طبق توافقی که روز چهارشنبه توسط دولت ترامپ برای خبرنگاران خوانده شد.
صندوق بینالمللی پول (IMF) در ماه آوریل نیز پیشبینی جهانی خود را کاهش داد. این گزارش اعلام کرد که قطر با کاهش تقریبا 16 درصدی نسبت به ماه اکتبر، شدیدترین تغییر را تجربه کرده است. حملات تلافی جویانه ایران به قطر، به ویژه مرکز انرژی آن، شهر صنعتی "راس لفان"، را هدف قرار داد و ظرفیت صادرات گاز طبیعی مایع این کشور را مختل کرد و قطر میلیاردها دلار درآمد از دست داد.
طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده، محاصره تنگه هرمز توسط ایران، صادرات نفت و گاز را مختل کرد و تولیدکنندگان نفت خاورمیانه را مجبور کرد تولید نفت خام را در ماه مه بیش از 11 میلیون بشکه در روز در مقایسه با سطح قبل از جنگ کاهش دهند.
عربستان سعودی توانست بخش زیادی از صادرات نفت خود را از طریق خط لوله شرق-غرب خود تغییر مسیر دهد. با افزایش قیمت نفت در پی جنگ، سود شرکت نفتی آرامکو عربستان سعودی افزایش یافت و از افزایش 26 درصدی درآمد در سه ماه اول 2026 در مقایسه با سال قبل خبر داد.
این جنگ همچنین بخش هوانوردی منطقه را تحت تاثیر قرار داد، به طوری که طبق گزارش صندوق بینالمللی پول، پروازهای دبی در امارات متحده عربی، قطب جهانی سفرهای هوایی، دو سوم و پروازهای دوحه در قطر، سه چهارم کاهش یافت. این جنگ صنعت گردشگری پرسود را ویران کرد، کنفرانسها به تعویق افتاد و هتلها خالی شدند.
یک ارزیابی سازمان ملل متحد نشان میدهد که تغییر در محیط امنیتی کشورهای خلیج فارس، که سالها خود را به عنوان مقاصد امن و لوکس برای سرمایهگذاران معرفی کردهاند، میتواند سالها پس از جنگ علیه ایران ادامه یابد.
به گفته آژانسهای سازمان ملل، جنگ و اختلال در زنجیرههای تامین همچنین در افزایش فقر و گرسنگی جهانی نقش داشته است.
هزینههای نظامی
به گفته "جولز هرست"، حسابرس پنتاگون، آخرین آمار مربوط به جنگ علیه ایران، 29 میلیارد دلار برای هزینههای عملیاتی است که در جلسه استماع کمیته خدمات مسلح سنا در 12 مه به آن اشاره کرد. این تخمین 4 میلیارد دلار بیشتر از رقم دولت در ماه آوریل بود. هرست به کمیته گفت که این افزایش مبلغ مربوط به هزینههای تعمیر و تعویض تجهیزات است.
او اذعان کرد که پنتاگون هزینه تعمیر پایگاههای خود در خاورمیانه، از جمله پایگاههای کویت و بحرین که توسط پهپادها و موشکهای ایرانی مورد حمله قرار گرفتند را در نظر نمیگیرد. به گفته مقامات آمریکایی که مجاز به صحبت علنی نبودند، بیش از 12 پایگاه نظامی آمریکا در منطقه مورد حمله قرار گرفتند و به هواپیماها، رادارها و ساختمانها آسیب وارد شد. 13 نظامی آمریکایی در این حملات کشته شدند. مقامات پنتاگون نتوانستند تخمینی از این تعمیرات ارائه دهند، تا حدودی به این دلیل که در مورد حضور نظامی آینده ایالات متحده در منطقه ابهاماتی وجود دارد.
انتظار میرود دولت ترامپ از قانونگذاران درخواست تخصیص بودجه تکمیلی برای پوشش هزینههای جنگ کند.
هزینههای سیاسی
هزینه سیاسی جنگ به رهبری ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، حداقل از نظر نظرسنجیها، ملموس بوده است. طبق مجموع نظرسنجیهای نیویورک تایمز، تا 28 فوریه، زمانی که ایالات متحده و اسرائیل به ایران حمله کردند، میزان خالص محبوبیت رئیس جمهور ترامپ 15- درصد بود، به این معنی که میزان عدم رضایت او منفی 15 (56 درصد) بیشتر از میزان محبوبیت او (41 درصد) بود. این شکاف در طول دوره دوم ریاست جمهوری او به آرامی در حال افزایش بود و تنها پس از شروع جنگ بیشتر شد. تا پایان ماه مه، میزان خالص محبوبیت ترامپ 22- درصد بود. از آن زمان، این میزان اندکی بهبود یافته است.
در حالی که میزان محبوبیت ترامپ به شدت کاهش نیافت، اما این فرسایش آهسته معنادار بود، زیرا اغلب گفته میشود که ترامپ در نظرسنجیها از "سطح بالایی" برخوردار است. این بدان معناست که پایگاه طرفداران سرسخت او به راحتی از او ابراز نارضایتی نمیکنند. کاهش محبوبیت به زیر 40 درصد، او را درست در نزدیکی پایینترین سطح خود در دوره اول ریاست جمهوریاش قرار داد، جایی که برای هفتهها در آنجا ماند - نشانهای از نارضایتی طولانیمدت، زیرا جنگ علیه ایران قیمت بنزین، گازوئیل و بسیاری از کالاهای دیگر را افزایش داد. این امر همچنین مانع از انتشار پیام مقرونبهصرفه بودن شد که دولت سعی داشت قبل از انتخابات میاندورهای آن را القا کند.
