متزلزل شدن سه ستون قدرت اسرائیل بعد از جنگ علیه ایران | حمایت پرهزینه ترامپ از نتانیاهو به خط پایان رسیده است؟
به گزارش اقتصادنیوز، در 28 فوریه که حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، اسرائیل تلاش میکرد تا به یک قدرت منطقهای که بنیامین نتانیاهو سالها از آن سخن میگفت، تبدیل شود. این رژیم در دو سال و نیم گذشته در ظاهر موفق به تضعیف دشمنان اصلی خود از جمله حماس و حزبالله شده بود و تلاش میکرد تا قدرت نظامی خود را در سراسر منطقه به نمایش بگذارد.
اقتصادنیوز: در شرایطی که پیروزی سریع بعید و هزینهها بالا است، جنگها به سمت درگیریهای محدود، واکنشهای حسابشده و سیگنالدهی استراتژیک حرکت میکنند؛ نه به سمت جنگهای تمامعیار و نه صلحهای پایدار.
مقامات اسرائیلی ادعا میکردند که جنگ کنونی این رژیم برعلیه ایران بهعنوان «نبردی برای پایان همه جنگها» است، این درحالی است که شش هفته پس از جنگ، واقعیت چیز دیگری را نشان میدهد.
نتیجه برخلاف پیشبینی اسرائیل بود
دیوید ای. روزنبرگ در فارن پالیسی نوشت: هرچند زیرساختهای ایران و بخشی از رهبری نظامی و سیاسی آن در جنگ دچار آسیب شد، اما اهداف اصلی اسرائیل و آمریکا از این جنگ تحقق نیافت؛ حکومت ایران همچنان پابرجاست، ذخایر اورانیوم غنیشده را حفظ کرده و بهگفته گزارشها، همچنان به زرادخانهای عظیم از موشکها و پهپادها دسترسی دارد. مهمتر از همه، ایران نشان داده که میتواند تنگه هرمز را ببندد؛ اهرم فشاری که پیامدهایی جهانی دارد.
برخلاف پیشبینیها، حزبالله نیز در برابر اسرائیل مقاومت کرده و نشانهای از خلع سلاح دیده نمی شود. این وضعیت یک پرسش اساسی را مطرح میکند؛ «آیا اسرائیل پس از این جنگ قویتر شده است یا ضعیفتر؟»
فشار شدید بر منابع اقتصادی
قدرت اسرائیل از گذشته بر سه پایه استوار بوده است؛ «توان نظامی، تابآوری اقتصادی و حمایت آمریکا.» این درحالی است که این جنگ هر سه ستون را تحت فشار شدید قرار داده است.
فرسودگی ارتش پس از جنگهای متوالی
نویسنده مدعی شد: از نظر تاکتیکی، شاید بتوان گفت که ارتش دفاعی اسرائیل عملکرد مناسبی داشته است، اما این موفقیتها هزینه سنگینی داشتهاند. پیش از آغاز جنگ اخیر، درگیریهای قبلی حدود ۱۱۶ میلیارد دلار هزینه بر اقتصاد اسرائیل تحمیل کرده بودند، و جنگ با ایران نیز دهها میلیارد دلار دیگر را به این رقم اضافه کرده است.
افزایش بدهی عمومی
اقتصاد اسرائیل در دو دهه گذشته موفق شد تا از بحرانهای جنگی عبور کند. تابآوری اقتصادی این رژیم تا حد زیادی به بخش فناوری پیشرفته و درآمدهای گازی، و همچنین کمکهای مالی قابل توجه از سوی آمریکا وابسته بوده است.
اما این وضعیت نیز در حال تغییر است. بدهی عمومی اسرائیل از حدود ۶۰ درصد تولید ناخالص داخلی به بیش از ۷۰ درصد افزایش یافته و برنامههای دولت برای افزایش شدید بودجه نظامی در سالهای آینده میتواند فشار بیشتری را بر اقتصاد وارد کند. ادامه این روند احتمالا به افزایش مالیاتها و کاهش هزینههای عمومی منجر خواهد شد.
روابط با آمریکا؛ از اوج تا سقوط
حمایت آمریکا از اسرائیل پس از حمله حماس در سال ۲۰۲۳ به اوج خود رسید و در طول جنگ با ایران نیز ادامه یافت؛ اما این حمایت ممکن است به لحظات پایانی خود رسیده باشد. جنگ با ایران بهلحاظ سیاسی برای دونالد ترامپ بهویژه در آستانه انتخابات میاندورهای، بسیار پرهزینه بوده است.
اقتصادنیوز: یافتن راهحل برای مسئله هستهای ایران آسان نیست، اما تجربه نشان داده که دیپلماسی تنها مسیر عملی است. جنگ نهتنها این مشکل را حل نکرده است، بلکه آن را بسیار پیچیدهتر کرده است.
افکار عمومی در داخل آمریکا نیز نسبت به اسرائیل تغییر کرده است. نظرسنجیها نشان میدهند که دیدگاه منفی نسبت به اسرائیل نهتنها در میان دموکراتها، بلکه حتی در میان بخشی از جمهوریخواهان و بهویژه نسل جوان، بهطور قابل توجهی افزایش یافته است. همچنین برخی چهرههای جریان مگا معتقدند که بنیامین نتانیاهو، دونالد ترامپ را به سمت جنگی سوق داده که بیش از آنکه در راستای منافع آمریکا باشد، به سود اسرائیل بوده است. اگر این روایت تقویت شود، نفوذ اسرائیل در واشنگتن ممکن است کاهش یابد.
از سویی، مشکل اسرائیل تنها هزینهها نیست و فشار عملیاتی زیادی نیز وجود دارد. نیروهای اسرائیلی همچنان در بخشهایی از غزه، جنوب سوریه و کرانه باختری مستقرند و احتمال ایجاد «منطقه حائل» در لبنان نیز مطرح شده است. در همین حال، کمبود نیروی انسانی به یک بحران جدی تبدیل شده است؛ بهطوری که فرماندهان نظامی نسبت به فروپاشی ساختاری ارتش هشدار دادهاند.
اصرار نتانیاهو بر ادامه جنگ
در حالی که هر سه ستون قدرت اسرائیل دچار تزلزل شدهاند، نتانیاهو همچنان بر ادامه مسیر فعلی تأکید دارد. اما منتقدان میگویند که اکنون زمان آن رسیده که باید برای دستیابی به توافقات دیپلماتیک تلاش کرد.
مشکل اینجاست که نه دشمنان اسرائیل تمایلی به توافق دارند، و نه ادعای برتری نظامی اسرائیل توانسته آنها را وادار به تسلیم کند. حتی حماس با وجود از دست دادن بخش عمده توان نظامی خود، همچنان مقاومت میکند.
جنگهای بیپایان و منابع محدود
اسرائیل با یک چشمانداز نگرانکننده روبهروست؛ تداوم جنگهای فرسایشی در شرایطی که منابع نظامی، اقتصادی و سیاسی آن تحت فشار فزاینده قرار داشته و حمایت کامل متحد اصلی آن نیز دیگر تضمینشده نیست.
