آتش جنگ به بازار مسکن رسید | جهش هزینه وام مسکن در آمریکا | رشد نرخ بهره تسهیلات در اروپا و بریتانیا

به گزارش اقتصادنیوز، بازارهای جهانی معمولاً نخستین واکنش را به جنگ‌ها با جهش قیمت نفت، سقوط بورس یا نوسان ارز نشان می‌دهند؛ اما این‌بار دامنه بحران فراتر رفته و مستقیماً به قلب بازار مسکن رسیده است.

هم‌زمان با تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و نگرانی از اختلال در مسیرهای انرژی، نرخ وام‌های مسکن در آمریکا و اروپا با سرعتی غیرمنتظره صعود کرده؛ افزایشی که نه‌تنها قدرت خرید خانوارها را تضعیف می‌کند، بلکه می‌تواند موتور بازار املاک را هم خاموش کند.

فایننشال‌تایمز در گزارشی در این مورد نوشت، هزینه وام‌های مسکن در سراسر اروپا و آمریکای شمالی به‌طور چشمگیری افزایش یافته است؛ اتفاقی که نشان می‌دهد تبعات اقتصادی جنگ خاورمیانه حالا به بازار مسکن نیز سرایت کرده و فشار بیشتری بر متقاضیان خرید خانه یا بازپرداخت وام‌های قبلی وارد کرده است.

این جهش در حالی رخ داده که بانک‌های مرکزی هنوز از افزایش نرخ بهره خودداری کرده‌اند. با این حال، مؤسسات وام‌دهنده مسکن به افزایش هزینه استقراض دولت‌ها واکنش نشان داده‌اند و بر این باورند که نرخ‌های رسمی بهره در نهایت برای مهار تهدید تورم ناچار به افزایش خواهد بود.

در آمریکا، این درگیری‌ها نرخ وام مسکن ۳۰ ساله را به ۶.۳۶ درصد رسانده؛ سطحی بالاتر از نرخ‌های ثبت‌شده در سپتامبر ۲۰۲۵، پیش از آن‌که فدرال رزرو چرخه سه مرحله‌ای کاهش نرخ بهره به میزان ۰.۲۵ واحد درصد را آغاز کند.

جنگ، نرخ وام مسکن ۳۰ ساله، که استاندارد صنعت مسکن در ایالات متحده است، را به ۶.۳۶ درصد رسانده است.

در منطقه یورو نیز نرخ وام‌های مسکن در آلمان، بزرگ‌ترین اقتصاد این بلوک، حدود ۰.۳ واحد درصد افزایش یافته است.

بر اساس داده‌های کارگزار خرده‌فروشی وام مسکن «دکتر کلاین»، نرخ بهره وام‌های محبوب ۱۰ ساله در آلمان به حدود ۳.۶ درصد رسیده؛ موضوعی که هزینه سالانه بهره برای یک وام جدید ۳۵۰ هزار یورویی را حدود هزار یورو افزایش داده و به نزدیک ۱۳ هزار یورو رسانده است.

فلوریان فافینگر، مدیر اجرایی دکتر کلاین، گفت: «نرخ‌ها تنها ظرف چند هفته به‌شدت افزایش یافته‌اند» و افزود این تحولات «بازار را ناآرام کرده است». او همچنین گفت برخی خریداران مسکن در تلاش‌اند پیش از هرگونه افزایش بیشتر، قرارداد وام خود را نهایی کنند.

بریتانیا در صدر افزایش نرخ‌ها

شدیدترین افزایش نرخ‌ها در بریتانیا ثبت شده است؛ جایی که میانگین نرخ پیشنهادی وام مسکن دو ساله با نرخ ثابت و نسبت وام به ارزش ۷۵ درصد، از ۳.۹۷ درصد در پایان فوریه به ۵.۱ درصد در ماه آوریل رسیده است.

هینا بودیا، شریک مؤسسه «نایت فرانک فایننس»، گفت جهش اخیر نرخ بهره وام‌های جدید با نرخ ثابت در بریتانیا «ضربه واقعی به قدرت خرید مردم» وارد کرده است.

در آمریکا، افزایش نرخ‌های وام مسکن در شرایطی رخ می‌دهد که بازار از پیش نیز به دلیل کمبود عرضه مسکن با مشکل مواجه بود؛ مشکلی که پیش از آغاز جنگ خاورمیانه در اواخر فوریه و انسداد تنگه هرمز ــ که باعث جهش قیمت نفت شد ــ وجود داشت.

مت آکس، اقتصاددان مؤسسه اورکور ISI، گفت: «ما پیش از بحران مالی بیش از حد خانه ساختیم و سپس یک دهه کم‌وساز داشتیم. بنابراین اکنون با کمبود عرضه روبه‌رو هستیم و در عین حال وارد دوره‌ای از نرخ‌های بهره بالا شده‌ایم.»

دولت ترامپ تلاش کرده بود از طریق نهادهای تحت حمایت دولت، یعنی «فنی می» و «فردی مک»، نرخ وام‌های مسکن را کاهش دهد؛ این دو نهاد با خرید اوراق قرضه خود که با وام‌های مسکن پشتیبانی می‌شوند، سعی در کاهش هزینه استقراض داشتند.

اما تحلیلگران می‌گویند اثر این خریدها اکنون تحت‌الشعاع جنگ قرار گرفته است. آکس گفت: «تأثیر این اقدامات خیلی سریع توسط عوامل دیگر خنثی شد.»

سایه رکود تورمی بر بازار مسکن

بردلی ساندرز، اقتصاددان آمریکای شمالی در مؤسسه کپیتال اکونومیکس، گفت بازار مسکن آمریکا تا زمانی که نرخ وام‌های مسکن بالاتر از ۶ درصد باقی بماند، برای «ایجاد هرگونه شتاب» با مشکل مواجه خواهد بود.

یکی از دلالان گفت، خریداران احتمالی با این تصور که دیگر شاهد بازگشت نرخ‌ها به ۲ درصدی که در دوران همه‌گیری مشاهده شد، نخواهند بود، «با خود کنار آمده‌اند».

برایان لوئیس، مشاور املاک شرکت آمریکایی کامپس، نیز گفت بسیاری از خریداران بالقوه «کم‌کم پذیرفته‌اند» که دیگر در طول عمر خود نرخ‌های ۲ درصدی دوران همه‌گیری کووید-۱۹ را نخواهند دید.

سرمایه‌گذاران و اقتصاددانان معتقدند اگر محدودیت عبور و مرور در تنگه هرمز ــ مسیری که پیش‌تر یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کرد ــ ادامه یابد، نرخ وام‌های مسکن باز هم افزایش خواهد یافت.

چنین وضعیتی در نهایت بانک‌های مرکزی را مجبور می‌کند برای کنترل فشارهای تورمی نرخ بهره را افزایش دهند؛ اقدامی که فشار بیشتری بر خریداران بالقوه مسکن وارد خواهد کرد.

جان مولباور، اقتصاددان دانشگاه آکسفورد، هشدار داد: «خطر اشتباه محاسباتی میان ترامپ و رهبری ایران در حال افزایش است» و افزود تشدید تنش‌ها «ما را وارد رکود تورمی جدی خواهد کرد.»

به گفته هینا بودیا از نایت فرانک، افزایش شدید نرخ‌ها در نهایت باعث خواهد شد افراد کمتری توان خرید خانه داشته باشند.

او گفت: «با انتقال اثر جهش اخیر نرخ‌های وام مسکن به بازار، ناگزیر شاهد کاهش فعالیت معاملات و فشار بر قیمت خانه‌ها خواهیم بود. میزان این تأثیر واقعاً به مدت‌زمان ادامه درگیری بستگی دارد».