7 عامل کلیدی در تعیین سرنوشت ونزوئلا بعد از مادورو | دولت ترامپ چه میخواهد، اپوزیسیون ونزوئلا چه خواهد کرد؟
به گزارش اقصادنیوز؛ هفت عامل کلیدی تعیین خواهند کرد که آیا ونزوئلا در نهایت به دموکراسی گذار میکند، در اسارت یک دیکتاتوری چاویستی باقی میماند، یا به سوی هرجومرج فرو میغلتد.
نشنال اینترست در گزارشی نوشت: سالهاست که کارشناسان امنیت ملی از ایالات متحده خواستهاند برای مقابله با تهدید فزایندهای که رئیس جمهور ونزوئلا برای امنیت ملی ایجاد کرده، اقدامات قاطعتری اتخاذ کند.
در سوم ژانویه، دولت دونالد ترامپ در آمریکا از طریق یک عملیات نظامی پیچیده دست به اقدام زد؛ عملیاتی که نیکلاس مادورو رئیس جمهور ونزوئلا را از کاراکاس خارج کرد و در پی آن، او در نیویورک زندانی شد. اگرچه این عملیات ویژه بدون نقص اجرا شد، اما راهبرد کلی برای حرکت ونزوئلا به سوی آزادی، دموکراسی و رفاه همچنان نامشخص باقی مانده است.
در حالی که این وضعیت پیچیده در حال شکلگیری است، هفت عامل کلیدی وجود دارد که ناظران باید برای درک مسیر آینده کشور به آنها توجه کنند:
-
مطالبات دولت ترامپ چیست و آیا حکومت جدید به آنها پایبند است؟
-
آیا دولت ترامپ میتواند حمایت داخلی ایالات متحده از مداخله خارجی را حفظ کند؟
-
جناحهای رقیب باقیمانده در رژیم چاویستی چگونه با یکدیگر تعامل میکنند؟
-
اپوزیسیون ونزوئلا چه میکند؟
-
سازمان ملل متحد چگونه به تحولات واکنش نشان میدهد؟
-
دیگر کشورهای نیمکره غربی چه موضعی اتخاذ میکنند؟
-
و در نهایت، بازیگران غیردولتی داخل ونزوئلا که اغلب از چاویسم سود میبرند و با حکومت مادورو همسو هستند، چه واکنشی نشان میدهند؟
۱. دولت ترامپ چه میخواهد؟
در ۵ ژانویه، نشریه پولیتیکو گزارش داد که دولت ترامپ چهار خواسته از دولت جدید تحت ریاستجمهوری موقت دلسای رودریگز مطرح کرده است. این مطالبات عبارتاند از:
-
مهار جریان مواد مخدر به سوی ایالات متحده
-
اخراج نیروها و عوامل ایرانی و کوبایی از کشور
-
توقف فروش نفت به دشمنان ایالات متحده
-
و آمادهسازی برای برگزاری انتخابات آزاد و عادلانه در آینده
این خواستهها با راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ همخوانی دارند؛ راهبردی که هدف آن ایجاد ثبات در نیمکره غربی برای کاهش مهاجرت گسترده، ایجاد شراکتهای منطقهای برای مقابله با سازمانهای فراملی، و حذف نفوذ یا مالکیت بازیگران خصم ایالات متحده بر داراییهای حیاتی است.
در حال حاضر، رودریگز تمرکز خود را بر تثبیت موقعیتش در قدرت گذاشته است. از جمله این اقدامات، تأیید نیکلاس مادورو بهعنوان رئیسجمهور قانونی کشور بوده است. او اخیراً اظهار داشت: اینجا فقط یک رئیسجمهور وجود دارد و نام او نیکلاس مادورو است. این اظهارات نه با هدف مقابله مستقیم با ایالات متحده، بلکه برای بسیج حمایت اولیه وفاداران رژیم مطرح شد. با این حال، با وجود این مواضع علنی، گزارشهای متعددی حاکی از آن است که رودریگز همچنان آماده همکاری با ایالات متحده است.
ایالات متحده برای واداشتن رودریگز به تبعیت، راهبرد «چماق و هویج» را در پیش گرفته است. بهعنوان ابزار تنبیهی، وزیر خارجه مارکو روبیو اعلام کرده که نیروهای دریایی آمریکا مستقر در آبهای اطراف، انتقال نفت ونزوئلا را تحت نظارت قرار خواهند داد. در مقابل، مشوق همکاری، پیشنهاد سرمایهگذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری شرکتهای آمریکایی در زیرساختها و ظرفیت تولید نفت ونزوئلاست، هرچند این سرمایهگذاری هنوز تحقق نیافته است.
نشانه اصلی همکاری زمانی مشخص خواهد شد که نیروهای آمریکایی اجازه فروش نفت خام ونزوئلا را صادر کنند.
۲. مردم آمریکا چه میخواهند؟
دولت ترامپ در زمینه جلب حمایت داخلی آمریکا برای این مداخله نظامی، بر لبه تیغ حرکت میکند. ترامپ با شعار «عدم آغاز جنگهای خارجی جدید» به ریاستجمهوری رسید و پایگاه «مگا»ی او عمدتا بیش از سیاست خارجی، نگران مسائل داخلی است. در مقابل، منتقدان او در جناح چپ آمریکا این عملیات را نمونهای از امپریالیسم افسارگسیخته ایالات متحده میدانند، در حالی که بسیاری از میانهروها از کنار رفتن مادورو حمایت میکنند اما نسبت به اقدامات یکجانبه رئیسجمهور تردید دارند.
در واکنش، ترامپ تلاش کرده پایگاه حمایتی خود را با تمرکز بر سلطه آمریکا بر نفت ونزوئلا و منافع مالی احتمالی آن برای اقتصاد آمریکا فعال کند. با این حال، حمایت داخلی آمریکا بهوضوح دوپاره است: حدود یکسوم آمریکاییها از اقدام نظامی حمایت میکنند، یکسوم مخالفاند و یکسوم هنوز مردد هستند. در مقایسه، حمایت اولیه داخلی آمریکا از مداخله نظامی در ویتنام و عراق حدود ۶۰ درصد بود.
این وضعیت، فضای مانور سیاسی محدودی برای دولت ترامپ باقی میگذارد و انتظار میرود کاخ سفید از ارائه حمایت نظامی مستقیم برای تثبیت اوضاع داخلی ونزوئلا خودداری کند. اگر حمایت داخلی از اقدامات ترامپ کاهش بیشتری یابد، به احتمال زیاد ایالات متحده بهطور کامل از ونزوئلا عقبنشینی خواهد کرد و در این صورت، احتمال گذار دموکراتیک بهطور قطع از بین خواهد رفت.
۳. جانشینان مادورو چه خواهند کرد؟
پس از کنار رفتن نیکلاس مادورو، دو جناح اصلی در کاراکاس شکل گرفتهاند. جناح نخست، جناح رودریگز است که شامل رئیسجمهور موقت دلسای رودریگز و برادرش خورخه رودریگز میشود. دلسای رودریگز برای تحکیم پایگاه قدرت خود، در ۵ ژانویه خورخه رودریگز را بار دیگر بهعنوان رئیس مجلس ملی منصوب کرد. هر دو خواهر و برادر، چاویستهای سرسختی هستند، اما هیچکدام در ایالات متحده تحت پیگرد کیفری قرار ندارند؛ موضوعی که به آنها امکان تعامل انعطافپذیرتری با مقامات آمریکایی میدهد.
جناح دوم که مواضع سختگیرانهتری دارد، حول محور وزیر دفاع پادرینو لوپس و وزیر کشور دیوسدادو کابیو شکل گرفته است. هر دو نفر در ایالات متحده تحت تعقیباند و برای ارائه اطلاعاتی که به دستگیری آنها منجر شود، بهترتیب ۱۵ و ۲۵ میلیون دلار جایزه تعیین شده است. لوپس در حال حاضر کنترل نیروهای رسمی نظامی رژیم را در دست دارد، در حالی که کابیو فرماندهی «کولکتیووها»، میلیشیای محلیای که با ایجاد رعب در جوامع محلی، کنترل رژیم چاویستی را حفظ میکنند بر عهده دارد.
تا اینجا، این دو جناح در وضعیتی از «صلح سرد» قرار دارند و ظاهراً به این نتیجه رسیدهاند که در برابر فشار آمریکا، شکاف داخلی اقدامی احمقانه خواهد بود. اگر این جناحها دچار گسست یا درگیری علنی شوند، گذار به حکومت دموکراتیک بهشدت در معرض خطر قرار خواهد گرفت و ممکن است ونزوئلا به خشونتی شبیه جنگ داخلی کشیده شود که پیامدهایی فاجعهبار برای همسایگان منطقهای و ایالات متحده دارد.
۴. آیا اپوزیسیون ونزوئلا میتواند از این لحظه تاریخی استفاده کند؟
رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵، ماریا کورینا ماچادو، از زمان دستگیری مادورو بهطور فعال از طریق شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) با هوادارانش ارتباط برقرار کرده است. او به پایگاه اجتماعی خود اطمینان داده که گذار به دموکراسی در راه است و نامهای به رژیم ارسال کرده و خواستار آزادی همه زندانیان سیاسی شده است. در اقدامی مثبت، به نظر میرسد رودریگز در حال اجرای این درخواست است.
بازیگر مهم دیگر اپوزیسیون، ادموندو گونزالس است که پس از رد صلاحیت ماچادو در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ ونزوئلا، بهجای او نامزد شد. به باور اکثر ناظران، گونزالس با اختلاف قابل توجهی در آن انتخابات پیروز شد و از سوی ایالات متحده و چند کشور آمریکای لاتین بهعنوان رئیسجمهور قانونی به رسمیت شناخته شده است. پس از انتخابات، نیروهای مادورو مدعی پیروزی شدند و برای گونزالس حکم بازداشت صادر کردند؛ موضوعی که او را وادار به فرار به اسپانیا کرد. او از آن زمان عمدتا سکوت اختیار کرده، اما در ۵ ژانویه بیانیهای منتشر کرد و احتمالا زمانی که شرایط اجازه دهد به کشور بازخواهد گشت.
ماریا کورینا ماچادو قرار است این هفته با ترامپ دیدار کند. دستور کار او بهوضوح بر تسهیل گذار دموکراتیک در ونزوئلا متمرکز است. او متعهد شده به ونزوئلا بازگردد، تعهدی که به احتمال زیاد به آن عمل خواهد کرد. واکنش رژیم به ورود او یکی دیگر از عوامل حیاتی است، بهویژه از این نظر که آیا با استقبال مواجه خواهد شد یا با خطر بازداشت یا حتی ترور روبهرو میشود.
اگر نهادهای ونزوئلا از یک گذار سیاسی حمایت کنند، احتمال دستیابی به موفقیتی راهبردی که به نفع ونزوئلا، ایالات متحده و کل نیمکره غربی باشد، افزایش خواهد یافت.
۵. سازمان ملل چه نقشی ایفا خواهد کرد؟
شورای امنیت سازمان ملل در ۵ ژانویه در واکنش به عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا، نشست اضطراری برگزار کرد. کشورهایی که مخالفت خود را با اقدامات آمریکا که آن را نقض حقوق بینالملل میدانند، ابراز کردند شامل چین، روسیه، آفریقای جنوبی، مکزیک، برزیل، کلمبیا، نیکاراگوئه و کوبا هستند. با تحول پویاییهای سیاسی جهانی، انتظار میرود چین از پرونده ونزوئلا در مذاکرات آتی خود استفاده کند تا شرکای سنتی آمریکا را به پیوستن به ائتلاف رو به گسترش بریکس پلاس ترغیب کند.
حمایت گسترده بینالمللی از یک دولت مشروع در ونزوئلا، شرط اساسی بازگشت دموکراسی و حاکمیت قانون به کشوری است که اکنون یک دولت شکستخورده محسوب میشود.
۶. آمریکای لاتین و سازمان کشورهای آمریکایی چه واکنشی نشان خواهند داد؟
سازمان کشورهای آمریکایی (OAS) نیز در ۶ ژانویه نشست اضطراری برگزار کرد. این نشست به درخواست کلمبیا و مکزیک برگزار شد؛ کشورهایی که تلاش کردند مخالفتی متحد در برابر مداخله آمریکا در میان کشورهای نیمکره غربی شکل دهند.
برزیل در این مسئله تا حد زیادی منزوی باقی مانده است. مخالفتهای برجسته با اقدامات ترامپ از سوی کلمبیا، مکزیک، برزیل، هندوراس و جامائیکا مطرح شد. در مقابل، فهرست کشورهایی که از مداخله آمریکا حمایت کردهاند بسیار طولانیتر است و شامل کانادا، آرژانتین، پرو، پاناما، جمهوری دومینیکن، گواتمالا، بولیوی، بلیز، کاستاریکا، پاراگوئه، ترینیداد و توباگو، اکوادور و السالوادور میشود. کشورهایی مانند شیلی و اروگوئه نیز مخالفتی محتاطانه و کمرنگ ابراز کردهاند.
در ادامه، باید دید آیا کلمبیا، مکزیک و برزیل برای کاهش دخالت آمریکا در ونزوئلا تلاش خواهند کرد یا نه. این کشورها قدرتمند و اثرگذارند و شاید بتوانند جایگزینی آمریکایلاتینمحور برای واشنگتن در شکلدهی به گذار دموکراتیک ارائه دهند. با این حال، شکلگیری چنین ائتلافی ماهیتی تاریخی خواهد داشت و بنابراین بعید به نظر میرسد.
اگر OAS به انتظار فرهنگی مبنی بر دموکراتیک بودن کشورهای نیمکره غربی پاسخ دهد، گذار ونزوئلا به دموکراسی شتاب خواهد گرفت.
۷. آیا بازیگران غیردولتی میتوانند نقش مخرب ایفا کنند؟
نباید بازیگران غیردولتی متعددی را که در ونزوئلا نفوذ و قدرت قابل توجهی دارند از نظر دور داشت. این بازیگران شامل ارتش آزادیبخش ملی (ELN)، نیروهای مسلح انقلابی کلمبیا (FARC)، باند ترن د آراگوآ، کارتل خالیسکو نسل نو (CJNG) و کارتل سینالوآ هستند.
شبکههای جنایتکار و مخرب سالهاست که با مصونیت کامل در ونزوئلا فعالیت میکنند. واکنش این بازیگران غیردولتی به تحولات جاری در ونزوئلا از اهمیت بالایی برخوردار است. هیچیک از آنها از شراکت دولت آینده با ایالات متحده استقبال نخواهند کرد، چرا که چنین تحولی منافع آنها را بهشدت به خطر میاندازد.
بسیار خوشبینانه خواهد بود اگر تصور کنیم این بازیگران که اکنون بدون محدودیت در ونزوئلا فعالیت میکنند، بهسادگی ناپدید خواهند شد. با این حال، بازسازی نیروهای امنیتی مؤثر میتواند به مهار تهدیدی که آنها ایجاد میکنند کمک کند.
این هفت عامل آینده ونزوئلا را تعیین خواهند کرد
کنار رفتن نیکلاس مادورو یک نقطه عطف تاریخی برای ونزوئلا به شمار میرود. با این حال، همانطور که بارها گفته شده، این رویداد بهتنهایی تضمینکننده گذار به آزادی، دموکراسی یا ثبات نیست. ونزوئلا اکنون در چهارراهی حساس ایستاده است؛ جایی که اهرم فشار آمریکا، پویاییهای درونی حکومت، اراده اپوزیسیون، فشار بینالمللی و رفتار بازیگران قدرتمند غیردولتی، همگی بهطور جمعی آینده کشور را رقم خواهند زد.
در حالی که واشنگتن آمادگی خود را برای اقدام قاطع نشان داده، حفظ حمایت داخلی و تبدیل موفقیت نظامی به یک راهبرد سیاسی پایدار، همچنان چالشی حلنشده باقی مانده است.
همکاری منطقهای در ماههای پیش رو حیاتی خواهد بود، زیرا ونزوئلا برای بازسازی نهادهای کارآمد خود تقلا میکند. در همین حال، رقابت جناحهای چاویستی، اپوزیسیونی جسور اما آسیبپذیر، واکنشهای منطقهای دوپاره، و شبکههای ریشهدار، همگی میتوانند مسیر دموکراسی را منحرف کنند. هفتههای آینده نشان خواهند داد که آیا مداخله ترامپ به کاتالیزور یک گذار دموکراتیک مسالمتآمیز بدل میشود یا آغاز فصلی از نبردی طولانیتر و بیثباتتر بر سر آینده ونزوئلا خواهد بود.
ارسال نظر