مأموریت ویژه شبهنظامیان مرموز و در سایه چین | آیا پکن در حال آزمایش ابزار جدیدی برای محاصره تایوان است؟
به گزارش اقتصادنیوز، فعالیتهای گسترده و کمسابقه ناوگان ماهیگیری چین در شمال تایوان، نگرانیهای تازهای درباره نقش شبهنظامیان دریایی این کشور و آمادگی احتمالی برای بحرانهای آینده در تنگه تایوان ایجاد کرده است. در خلیجهای مجمعالجزایر ژوشان در شرق چین، صدها قایق ماهیگیری بدنهآبیرنگ پس از یک فصل پررونق صید خرچنگ و ماهی در دریای چین شرقی پهلو گرفتهاند. اما به نظر میرسد بخشی از این شناورها مأموریتی فراتر از ماهیگیری داشتهاند.
اکونومیست در گزارشی نوشته است: در ماه دسامبر، بیش از هزار کشتی از ژوشان و دیگر مناطق ساحلی شرق چین اقدامی بیسابقه انجام دادند. این شناورها در آبهای شمال تایوان در قالب یک آرایش نظاممند L شکل مستقر شدند، بیش از ۱۲ ساعت در همان وضعیت باقی ماندند و سپس پراکنده شدند. در ماههای بعد نیز قایقهای چینی چهار بار دیگر در دریای چین شرقی به شکلهای مشابه تجمع کردند.
رسانههای دولتی چین این تحرکات را فعالیتهای عادی تجاری توصیف کردهاند، اما بسیاری از ناظران معتقدند ماجرا فراتر از یک عملیات ماهیگیری معمولی است.
شبهنظامیان دریایی چین؛ نیرویی در سایه
چین در میان قدرتهای دریایی جهان جایگاهی منحصربهفرد دارد، زیرا علاوه بر نیروی دریایی و گارد ساحلی، از یک نیروی سوم نیز بهره میبرد.
این ساختار که ریشه آن به دهه ۱۹۵۰ بازمیگردد، بخشی از ناوگان ماهیگیری چین را در خدمت اهداف امنیتی و نظامی قرار داده است. این نیرو ترکیبی از قایقهای ماهیگیری عادی و شناورهای بزرگ فولادی است که به نظر میرسد برای انجام مانورهای تهاجمی طراحی شدهاند.
شبهنظامیان دریایی چین بهویژه در دریای چین جنوبی شهرت زیادی دارند؛ جایی که برای تثبیت ادعاهای ارضی پکن در جزایر و صخرههای مورد مناقشه به کار گرفته میشوند و گاهی درگیریهای خشونتآمیزی نیز با شناورهای خارجی ایجاد میکنند.
آرایش بیسابقه در شمال تایوان
در گذشته، بیشتر قایقهای ماهیگیری فعال در دریای چین شرقی صرفاً به صید مشغول بودند. اما تحرکات اخیر نشان میدهد این وضعیت ممکن است در حال تغییر باشد.
تجمعهای جدید بهمراتب بزرگتر از هر آرایشی هستند که پیشتر حتی در دریای چین جنوبی مشاهده شده بود. به همین دلیل کارشناسان معتقدند علاوه بر نیروهای رسمی شبهنظامی، شمار زیادی از ماهیگیران عادی نیز در این عملیاتها مشارکت داشتهاند.
تراکم شناورها به حدی بود که برخی کشتیهای تجاری مسیر خود را تغییر دادند تا از کنار این تجمعات عبور نکنند.
این مانورها این گمانه را تقویت کردهاند که مقامهای چینی در حال آزمایش تواناییهای عملیاتی این ناوگان هستند؛ اقدامی که در صورت وقوع بحران بر سر تایوان میتواند به سود پکن تمام شود.
نیرویی که وجودش انکار میشود
چین هیچ آمار رسمی درباره تعداد نیروهای شبهنظامی دریایی خود منتشر نمیکند و رسانههای دولتی گاه حتی وجود چنین ساختاری را نیز انکار میکنند.
با این حال، مقالهای که در سال ۲۰۱۴ در یکی از نشریات دفاعی چین منتشر شد، این نیرو را به دلیل گستردگی جغرافیایی، هویت پوششی و آشنایی با شرایط دریا نیرویی غیرقابل جایگزین توصیف کرده بود.
برخلاف نیروی دریایی چین، استفاده از شبهنظامیان دریایی برای پکن مزیت مهم یعنی امکان انکار مسئولیت را دارد. در بسیاری از درگیریهای موسوم به منطقه خاکستری، دولت چین میتواند ادعا کند که اقدامات انجامشده صرفا کار ماهیگیران میهنپرست بوده و ارتباطی با دولت نداشته است.
از ماهیگیران سالخورده تا نیرویی مدرن
برای دههها، شبهنظامیان دریایی چین بهعنوان گروهی پراکنده، کمانضباط و مجهز به تجهیزات قدیمی شناخته میشدند.
بیشتر ماهیگیران چینی تحصیلات محدودی دارند و میانگین سنی آنان نسبتا بالاست. طبق یک نظرسنجی در سال ۲۰۲۴، تنها ۵ درصد از ماهیگیران زیر ۳۰ سال سن داشتند. سختی کار در دریا باعث شده جوانان چینی علاقه چندانی به این حرفه نشان ندهند.
در نتیجه، آموزش فناوریهای ارتباطی جدید به این نیروها آسان نیست. علاوه بر این، دستمزدها نیز معمولاً پایین بوده و انگیزه مشارکت را کاهش میدهد.
با این حال، از زمان به قدرت رسیدن شی جینپینگ در سال ۲۰۱۲، پکن تلاش گستردهای را برای ایجاد چیزی که «شبهنظامیان دریایی نسل جدید» مینامد آغاز کرده است؛ نیرویی مجهزتر، سازمانیافتهتر و حرفهایتر.
یارانههای کلان برای حضور در مناطق مورد مناقشه
برآورد میزان بودجه اختصاصیافته به این برنامه دشوار است، زیرا منابع مالی از سوی استانها، شهرها و حتی شرکتهای دولتی تأمین میشود.
برخی شناورهای ماهیگیری برای حضور طولانیمدت در مناطق مورد مناقشه روزانه بیش از 24 هزار یوآن (حدود ۳۵۰۰ دلار) یارانه دریافت میکنند؛ رقمی که نهتنها هزینههای عملیاتی را پوشش میدهد، بلکه سود قابلتوجهی نیز برای مالکان کشتیها به همراه دارد؛ حتی بدون آنکه فعالیت ماهیگیری انجام دهند.
دریای چین جنوبی؛ آزمایشگاه اصلی پکن
پیشرفتهترین بخش این پروژه در دریای چین جنوبی قرار دارد؛ منطقهای که چین تقریبا تمام آن را متعلق به خود میداند، در حالی که کشورهایی مانند فیلیپین، ویتنام، مالزی و برونئی نیز ادعاهای ارضی دارند.
در این منطقه، برخی ماهیگیران عملا به نیروهای تماموقت شبهنظامی تبدیل شدهاند و با شناورهای فولادی مجهز به آبپاشهای قدرتمند فعالیت میکنند.
وظیفه آنها حضور دائمی در اطراف صخرهها و جزایر مورد مناقشه، نظارت بر تحرکات خارجی و ایجاد مزاحمت برای کشتیهای سایر کشورهاست.
بر اساس دادههای ابتکار شفافیت دریایی آسیا وابسته به اندیشکده آمریکایی CSIS، در سال گذشته به طور میانگین روزانه 241 شناور چینی که احتمالا متعلق به شبهنظامیان دریایی بودهاند در مناطق مورد مناقشه دریای چین جنوبی حضور داشتهاند؛ بالاترین رقم از زمان آغاز پایش این منطقه در سال ۲۰۲۱.
چرا دریای چین شرقی اهمیت دارد؟
چین در دریای چین شرقی نیز با ژاپن، کره جنوبی و تایوان اختلافات ارضی دارد، اما فعالیت شبهنظامیان در این منطقه معمولاً محدودتر بوده است.
دریای چین شرقی بسیار کوچکتر از دریای چین جنوبی است و ادعاهای چین نیز عمدتاً بر مناطق مشخصی مانند جزایر سنکاکو (دیائویو) متمرکز است؛ جزایری که تحت کنترل ژاپن قرار دارند.
به همین دلیل انتظار میرفت گارد ساحلی چین بتواند بهتنهایی مدیریت این مناقشات را بر عهده بگیرد و نیازی به استفاده از ناوگان غیرنظامی نباشد.
همین مسئله باعث شده آرایشهای جدید هزاران کشتی در این منطقه، بیش از پیش توجه تحلیلگران را جلب کند.
نمایش قدرت یا تمرین برای محاصره تایوان؟
طبق بررسی شرکت تحقیقاتی IngeniSPACE، در کمتر از شش ماه پنج آرایش بزرگ دریایی در این منطقه شکل گرفته است.
در نخستین مورد، بیش از هزار کشتی در دو ردیف موازی و در طول حدود ۴۵۰ کیلومتر مستقر شدند.
در یکی از تجمعهای بعدی، برخی شناورها بیش از ۳۰ ساعت در موقعیت خود باقی ماندند؛ آن هم تنها چند روز پس از برگزاری رزمایشهای گسترده ارتش چین پیرامون تایوان.
در اواخر ماه مارس نیز آرایش دیگری حدود ۱۰۰ کیلومتر شرقیتر و نزدیک جزیره «ججو» در کره جنوبی مشاهده شد.
کنترل سیاسی بیسابقه بر ناوگان غیرنظامی
گرگوری پولینگ از اندیشکده CSIS معتقد است هماهنگ کردن این تعداد کشتی برای حفظ موقعیت در مدت طولانی، نه فقط یک چالش فنی بلکه یک موفقیت سیاسی محسوب میشود.
در بسیاری از کشورها ماهیگیران تمایلی ندارند موقعیت دقیق خود را اعلام کنند، زیرا میخواهند محلهای مناسب صید را مخفی نگه دارند. اما چین نشان داده است که سطحی از کنترل سیاسی بر ناوگان غیرنظامی خود دارد که تقریباً هیچ کشور دیگری از آن برخوردار نیست.
نقش احتمالی در جنگ بر سر تایوان
کارشناسان سناریوهای مختلفی را برای استفاده از شبهنظامیان دریایی در یک درگیری احتمالی با تایوان مطرح میکنند.
این شناورها میتوانند در عملیات شناسایی، جمعآوری اطلاعات و پشتیبانی لجستیکی به ارتش چین کمک کنند. برخی نیز آنها را به آسیب رساندن به کابلهای ارتباطی زیردریایی متهم کردهاند.
در صورت حمله آبیـخاکی به تایوان، ناوگان عظیم ماهیگیری میتواند با ایجاد انبوهی از اهداف بالقوه، دفاع دشمن را پیچیده کند.
اما مهمتر از همه، چنین ناوگانی ممکن است در اجرای محاصره دریایی کامل یا قرنطینه محدود تایوان نقشی کلیدی ایفا کند؛ اقدامی که میتواند ورود و خروج کالا از بنادر این جزیره را مختل سازد.
نگاه ماهیگیران ژوشان به تایوان
در ژوشان، خاطرات تاریخی همچنان زنده است. در سال ۱۹۵۰، این منطقه یکی از آخرین پایگاههای حزب ملیگرای کومینتانگ پس از شکست در جنگ داخلی چین بود. هزاران مرد محلی برای تقویت ارتش این حزب به اجبار به تایوان منتقل شدند؛ موضوعی که هنوز در ذهن برخی خانوادهها باقی مانده است.
با این حال، بسیاری از ماهیگیران امروز بیش از هر چیز نگران اقتصاد هستند.
یکی از ناخدایان سالخورده میگوید هرگونه درگیری با تایوان برای کسبوکارشان فاجعهبار خواهد بود و تنها در صورتی همکاری میکند که دولت از او بخواهد.
در مقابل، یک ماهیگیر جوان دیدگاه متفاوتی دارد. او معتقد است در صورت بروز بحران، مردم منطقه در کنار دولت خواهند ایستاد.
او میگوید: چینیها شاید در ظاهر پراکنده باشند، اما وقتی زمانش برسد متحد میشوند. آن روز همه ما به شبهنظامی تبدیل خواهیم شد.
