بانک مرکزی با دخالت های دستوری فشل شده است
به گزارش «اقتصادنیوز»، صبح امروز(دوشنبه) در نشست صبحانه کاری اتاق بازرگانی ایران که با حضور رئیس کل بانک مرکزی و فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان برگزار شد فرصتی پیش آمد تا باز هم فعالان این عرصه از وضعیت نظام بانکی و پرداخت تسهیلات بانکی با سود بالا و نامتعارف گلایه کنند که باعث برهم ریختن بخش‌های تولیدی و افزایش فشارهای مالی بر تولیدکننده‌ها شده، چرا که به گفته برخی فعالان اقتصادی، سود تسهیلات 40 درصد برخی بانک‌ها دیگر نفس بخش‌های تولیدی را به شماره انداخته است.
با این حال رئیس کل بانک مرکزی هم پس از شنیدن گلایه‌های فعالان اقتصادی به ارائه توضیحات و دفاع از عملکرد بانک مرکزی پرداخت و حتی به شکلی توپ را بر زمین تولید کنندگان انداخت و گفت: توقع دارم وقتی در این جمع حاضر می‌شوم به من این هشدار را بدهید که فکر نکنید هر کسی که از تولید می‌گوید واقعا تولیدکننده است.
ولی‌الله سیف تاکید کرد: دوست دارم بشنوم که تولیدکنندگان از من بخواهند که منابع را به سمت منابع واقعی ببرم، اما هیچ وقت این را نشنیدم آن هم در حالی که شرکت‌های کاغذی با نام تولید کننده تسهیلات کلانی را از بانک‌ها به وسیله رانت دریافت کرده‌اند.
او حتی گفت: در عجبم چرا تاکنون تولیدکننده‌ها از فعالیت شرکت‌های کاغذی و تولیدکننده‌های صوری گلایه‌ای نکرده‌اند.
سیف با تاکید بر اینکه نظام بانکی نیاز به اصلاحات عمیق دارد و اشکالات آن مانند سایر دستگاه‌هاست، تصریح کرد: اما اینطور درست نیست که در مشکل خاصی گم شود و انگیزه فعالیت مورد توجه قرار نگیرد ولی با وجود این، بانک مرکزی اقدامات اصلاحی را در نظام بانکی شروع کرده است.
* در اصول با هم تفاهم داریم ولی در مصادیق دچار اشکال می‌شویم
رئیس کل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه برای اولین بار جلساتی با تک تک این بانک‌ها در این بانک برگزار می‌شود گفت: در این جلسات ایرادات بانک مورد نظر با حضور متخصصان بانک مرکزی مطرح می‌شود و اگر دفاعیات بانک مورد قبول قرار گرفت که هیچ اما اگر دفاعیات در این جلسه رد شد، بانک مرکزی جدول زمان‌بندی برای رفع آن ایراد تعیین می‌کند و بانک موظف است در آن زمان ایراد را برطرف کند.
سیف ضمن اشاره به اینکه تولیدکنندگان با رکود و با فشارهای سنوات قبل دست به گریبان هستند تصریح کرد: اما قبول داشته باشید که ظرف 15،16 ماه نمی‌توان تمام ایرادات را رفع کرد، عنایت کنید به جهت‌گیری بانک مرکزی و اگر این جهت‌گیری ایراد داشت به ما بگویید تا آن را رفع کنیم.
وی خطاب به منتقدان بانک مرکزی و تولیدکنندگان گله‌مند از فعالیت نظام بانکی گفت: نظام بانکی در خدمت رشد اقتصاد کشور است، ما در اصول با هم تفاهم داریم ولی در مصادیق دچار اشکال می‌شویم.
رئیس کل بانک مرکزی در همین ارتباط به اصطلاح تولیدی‌نما اشاره کرد و گفت: من با بانک کارآفرین اصطلاح تولیدی‌نما را مطرح کردم چرا که هر تولیدکننده‌ای می‌خواهد از حمایت برخوردار باشد اما باید دقت کرد که منابع به اندازه کافی وجود ندارد تا ما اجازه هدررفت آن را بدهیم. بعضی تخصص استفاده از رانت را در بخش تولید دارند.
سیف گفت: اولین بار بود که اعلام کردیم بنگاه‌های اقتصادی می‌توانند از تسهیلات استفاده کنند که 25 درصد از دارایی‌های آنها از محل سرمایه باشد و این یکی از پیش‌شرط‌های پرداخت تسهیلات بانک‌ها شده است.
وی با تاکید بر اینکه وظیفه بانک مرکزی شفاف‌سازی تمام این موارد است گفت: صورت‌های مالی حسابرسی شده نیز برای اولین بار در دوره فعلی مطرح شد و هم اکنون بانک‌ها برای پرداخت تسهیلات به این پیش شرط توجه می‌کنند.
وی با تاکید بر اینکه جلوگیری از هدررفت منابع محدود تسهیلاتی از مهمترین برنامه‌های این بانک است گفت: نوع حرکت حسابرسی شده پیش روی بانک مرکزی قرار گرفته که همین حرکت موجب رشد اقتصادی مثبت شده است.
*به دنبال تعیین نرخ دستوری نیستیم
سیف در پاسخ به گلایه فعالان اقتصادی که برخی بانک‌ها نرخ سود 22 درصدی را رعایت نمی‌کنند، گفت: با توجه به اطلاعاتی که از بانک ها داریم در این بخش مجددا نبود تعادل ایجاد شده و بانک مرکزی در حال بررسی آن است تا نرخ مجددا به وضعیت متعادل و منطقی بازگردد.
او بیان کرد: سیاست بانک مرکزی به دلیل تجربیات گذشته تعیین دستوری نرخ ها نیست، چرا که در گذشته این سیاست آثار مطلوبی را به همراه نداشته است، الان بنا داریم بیشتر هدایت و راهنمایی کنیم و نرخ ها مبتنی بر واقعیت ها باشد.
رئیس کل بانک مرکزی تصریح کرد: الان نرخ سود بانک‌ها 22 درصد است، تازه بحث‌هایی هم مطرح شده که برخی بانک‌ها بیشتر از این نرخ را اعمال کرده‌اند. نرخ 22 درصدی با توجه به نرخ سپرده قانونی قیمت تمام شده 25-26 درصد به همراه می‌آورد و بنابراین تسهیلات در همین حدود متعادل است اما برای 22 درصد هم فکر می‌کنیم متناسب با کاهش تدریجی تورم نرخ را کاهش دهیم.
وی درباره برخورد بانک مرکزی با بانک‌های متخلف گفت: هر گونه تخلفی باشد حتما با شدت توسط بانک مرکزی برخورد می‌شود الان پرونده چهار بانک در هیات انتظامی بانک‌ها در حال بررسی است.
*بانک مرکزی با دخالت‌های دستوری فشل شد
وی به سیاست‌های دستوری و انتقادات وارده به این موضوع اشاره کرد و گفت: شروع ناکارآمد و فشل شدن نظام بانکی از زمانی است که در کار بانک دخالت دستوری و غیر تخصصی انجام شد. به خاطر داریم در سال 91 نرخ سود دستوری کاهش یافت ولی تورم کاهش نیافت و بازار ارز و سایر بازارها به هم ریخت.
وی گفت: من تقاضا می‌کنم اصول و استانداردهای حاکمیتی در کشور تدوین شود، چرا که در این مورد به شدت خلاء داریم و شرکت‌های کاغذی و تصویرهای بزک کرده باعث هدر رفت منابع شده‌اند و دلیل آن هم فقدان همین اصول است. حتما اتاق بازرگانی پیشقدم این موضوع شود، البته با آقای طیب‌نیا نیز صحبت کرده‌ام تا لایحه‌ای به مجلس برود و استانداردهای حاکمیتی شرکتی به تصویب برسد.
*رشد 4.5 درصدی اقتصاد اشتباه نیست
سیف همچنین در بخشی از سخنان خود با بیان اینکه بانک مرکزی بخشنامه ممنوع‌الخروجی‌ها را صادر کرده و دو سوم آنها طبق همان بخشنامه آزاد شدند، اظهار کرد: بانک مرکزی جلسات مستمری با بانک‌ها درباره این موضوع گذاشته و البته ذکر این نکته قابل اهمیت است که بانک مرکزی مرجع قضایی نیست.
رئیس کل بانک مرکزی در ادامه با بیان اینکه برخی نامه‌ها به من رسیده مبنی بر اینکه افرادی می‌گویند به دلیل بدهکاری از طرف برخی بانک‌ها ممنوع‌الخروج شده‌اند، اظهار کرد: به عنوان مثال فرد بدهکاری به من می‌گوید که به دلیل بدهکاری از طرف بانک صادرات ممنوع‌الخروج شده است و وقتی که بررسی کردم متوجه شدم که این فرد پرونده کلاهبرداری و جعل اسناد نیز دارد.
سیف تاکید کرد: بانک مرکزی مرجع سیاست‌گذاری و مسوول سیاست‌های ابلاغی و اجرای آن توسط بانک‌هاست. بانک مرکزی آمار غلط نمی‌دهد و رشد 4.5 درصدی اقتصاد اشتباه نیست.
*من و رییس جمهور آمارها را در سایت بانک مرکزی می‌بینیم
رئیس کل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه بانک مرکزی با صراحت و با سرعت آمار را اعلام می‌کند گفت:دیگر نیاز نیست بخش آمار بانک مرکزی از من اجازه انتشار آمار را بگیرد، چرا که من این اجازه را به آنها داده‌ام تا به محض بیرون آمدن آمار آن را روی سایت قرار دهند، البته قبل از آن این اجازه را از رئیس جمهور گرفته بودم چرا که قبلا روال به اینگونه بود تا اجازه از سوی ما صادر نمی‌شد و بانک مرکزی اجازه انتشار آمار را نداشت، اما هم اکنون من و آقای رئیس جمهور هم شاخص‌های اقتصادی را از روی بانک مرکزی می‌خوانیم.
وی همچنین در بخشی از سخنان خود با تاکید بر اینکه ما بی‌محابا زیر بار ریسک ارز می‌رویم و با بیان اینکه گرفتن وام ارزی با سود شش درصد و وام ریالی با 27 درصد این وسوسه را ایجاد می‌کند که از تسهیلات ارزی استفاده شود گفت: گرفتن اینگونه تسهیلات به دلیل مابه‌التفاوتی که ایجاد می‌کند ما را با بحران مواجه می کند ولی ما به هیچ‌وجه نقش مالکانه نداریم که بر بخش تولید اجحاف کنیم و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که نرخ مبادله‌ای به نفع کسی است که وام ارزی گرفته و اکثریت رای به نرخ مبادله‌ای دادند.
سیف ادامه داد: از وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز خواستیم تا در جلسه شورای پول و اعتبار که در این زمینه تشکیل شد حضور یابد ولی در دو جلسه حضور نداشتند و در جلسه سوم که ایشان با تاخیر حضور پیدا کردند با اکثریت آرای اعضای شورای پول و اعتبار به این نتیجه رسیدیم که نرخ مبادله‌ای برای تسهیلات ارزی اجرایی شود ولی به دلیل آمدن وزیر در پایان جلسه بنده دستور بررسی مجدد این موضوع را در شورای پول و اعتبار دادم تا در این رابطه همه نظر خود را ارائه کنند.
*دلایل رشد نقدینگی
سیف در بخش دیگر سخنانش درباره رشد نقدینگی گفت: در سال منتهی به شهریورماه 1391، 26.4 درصد در سال منتهی به شهریورماه سال 1392، 25.9 درصد و در همین مدت زمان در سال 1393، 29.1 درصد رشد نقدینگی داشتیم و رشد نقدینگی در شش ماهه اول سال 1391، 13.6 درصد، در شش ماهه سال 1392، 9.9 درصد و همین میزان در شش ماهه سال جاری داشتیم.
وی پیش‌بینی‌ها برای اعطای تسهیلات نظام بانکی به بخش‌های اقتصادی را 240 هزار میلیارد تومان و حتی 280 هزار میلیارد تومان اعلام کرد و افزود: در شش ماهه نخست سال حجم تسهیلات پرداختی 146 هزار میلیارد تومان بود که از این میزان 59.7 درصد از محل سرمایه در گردش تامین شد.
رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه برای خروج از رکود مزمن که با آن مواجه بودیم هر حرکت مثبتی لزوما قابل احساس نیست گفت: همانطوری که کاهش دمای کوه یخ از منهای 40 درجه به 30 درجه هم قابل مشاهده نیست حال آنکه آمارها نقش دماسنج را ایفا می کند و اگر قرار بود با لمس کردن درجه حرارت مشخص شود، دیگر نیازی به دماسنج نبود.
*بررسی طرح کاهش یک درصدی نرخ سپرده قانونی
آن طور که خبرگزاری‌ها گزارش داده‌اند، وی همچنین در حاشیه مراسم صبحانه کاری اتاق بازرگانی گفت: طبیعی است که اگر نقدینگی به دنبال کاهش یک درصدی نرخ سپرده قانونی افزایش یابد دستاوردهای کاهش نرخ تورم نیز مخدوش می شود.
سیف توضیح داد: هر یک درصد آزاد کردن سپرده قانونی 4.5 درصد افزایش نقدینگی را به همراه دارد و نمی‌توان به راحتی سراغ این سیاست رفت که البته این موضوع به عنوان پیشنهادی مطرح شده ولی هنوز تصمیم‌گیری قطعی در مورد آن نشده است بنابراین اجرای این سیاست می تواند خیلی از دستاوردها را به باد دهد.
وی باز هم در حاشیه این مراسم درباره نرخ سود بانکی 22 درصد که حاصل توافق جمعی بانک‌ها و در نهایت تصویب شورای پول و اعتبار بود،اظهار کرد:از اساسی ترین مطالب در شکل گیری بسته خروج از رکود سیاست های پولی غیرتورمی این است که ترجیح می دهیم نرخ‌های بانکی نیز در همین جهت بدون استفاده از روش‌های دستوری متعادل شود.
رئیس کل بانک مرکزی همچنین در مورد کاهش نرخ سپرده بانک‌ها گفت: طرح کاهش نرخ سپرده قانونی بانک‌ها با هدف افزایش توان تسهیلات دهی بانک‌ها مطرح شده است.
