چگونگی محاسبه‌ شاخص‌های جدید بورس اعلام شد

به گزارش اقتصادنیوز، در پی استفاده مجدد از شاخص قیمت بعد از گذشت بیش از 6 سال و سه ماه و رونمایی هفته پیش دوشاخص هم وزن قیمت و کل ، رضا کیانی مدیر تحقیق و توسعه‌ بورس تهران توضیحاتی ارایه کرد.

کیانی گفت: برای بررسی تفاوت بین شاخص قیمت و شاخص درآمد کل باید به ماهیت هر یک از آنها توجه کرد. می‌دانیم که سرمایه‌گذاران در سهام از دو محل افزایش قیمت سهم و دریافت سود نقد منتفع می‌شوند. شاخص قیمت به سنجش بازدهی ناشی از تغییرات قیمت می‌پردازد و توجهی به سودنقدی پرداختی شرکت‌ها ندارد.

او افزود: شاخص درآمد کل، سود ناشی از پرداخت‌های نقدی شرکت‌ها را نیز در نظر می‌گیرد. به بیان دقیق‌تر در شاخص‌های درآمد کل، سود نقدی دریافتی از شرکت‌ها نه تنها در محاسبه‌ی بازدهی مورد توجه قرار می‌گیرد بلکه در شاخص سرمایه‌گذاری مجدد می‌شود. بدین ترتیب در شرایطی که بازار روندی صعودی داشته باشد، سرمایه‌گذاری مجدد سودهای نقدی سبب افزایش شکاف بین شاخص‌های قیمتی و درآمدی می‌شود زیرا این اختلاف به دلیل رشد سودهای نقدی به میزان بازدهی بازار، افزایش می‌یابد. به بیان دیگر اختلاف بین دو شاخص نه تنها میزان مطلق سودهای نقدی بلکه رشد سودهای نقدی از محل سرمایه‌گذاری مجدد را نیز دربرمی‌گیرد.

کیانی اظهارکرد: در محاسبه‌ی شاخص درآمد کل، افزون بر متغیرهای یادشده، سودهای نقدی نیز در محاسبات وارد می‌شود. شاخص قیمت هیچ توجهی به سودهای نقدی پرداخت‌شده نمی‌کند و این می‌تواند نقطه ضعفی برای این شاخص بشمار آید. شاید به همین دلیل باشد که در بسیاری از بورس‌های پیشرفته سودهای نقدی ویژه را حتی در شاخص‌های قیمتی نیز لحاظ می‌کنند.

به گفته کریمی این نکته‌ بسیار قابل تأمل است که سودهای نقدی ویژه (سودهایی که در مواقعی غیر از مواعد پیش‌بینی‌شده پرداخت می‌شوند یا سود‌هایی که ارزش آنها بیش از 10 درصد قیمت سهم هستند) حتی در شاخص قیمت مورد محاسبه قرار می‌گیرند. به هر روی بر اساس محاسبات می‌توان نشان داد که بورس اوراق بهادار تهران از 15/9/1387 تا 9/12/1393 بازدهی کلی برابر با 591%، بازدهی ناشی از افزایش قیمت به میزان 201% و بازدهی ناشی از سودنقدی به میزان 390% داشته است.


کریمی درباره نحو محاسبه شاخص های هم وزن اظهار کرد: همان گونه که می‌دانیم بورس تهران دربردارنده‌ی شرکت‌هایی بسیار بزرگ و همچنین شرکت‌هایی نه چندان بزرگ است. شاخص‌های قدیمی بورس تهران عمدتاً ارزش وزنی (value weighted) هستند. در این قبیل شاخص‌ها، ارزش شرکت‌ها مبنای وزن‌دهی در شاخص است و شرکت‌های بزرگتر به میزان بیشتری شاخص را تحت تأثیر قرار می‌دهند. بدین ترتیب شاخص عمدتاً پیروی شرکت‌های بزرگ قرار می‌گیرد و بسیاری از شرکت‌های کوچک تأثیر ناچیزی بر شاخص می‌گذارند. این مسأله مدت‌ها مورد توجه متخصصان بازار سرمایه قرار داشته است. شاخص‌های هم‌وزن با توجه به وزن برابری که برای شرکت‌ها قایل می‌شوند، می‌توانند پاسخگوی نقدهای واردشده به شاخص‌های ارزش وزنی باشند.

او تصریح کرد: در شاخص‌های هم‌وزن که مدتی است مورد توجه بورس‌ها و مؤسسات معتبر طراح شاخص قرار گرفته است و هم‌اینک مؤسساتی همچون استاندارد اند پورز، فوتسی و مورگان استنلی اقدام به محاسبه و انتشار آن می‌کنند، شرکت‌ها در ابتدای دوره‌های سه ماهه با وزنی برابر در شاخص قرار می‌‌گیرند. به بیان دیگر ارزش ریالی شرکت در ابتدای دوره‌های فصلی، برابر در نظر گرفته می‌شود. از منظر سرمایه‌گذاری، شخصی که در یک شاخص هم‌وزن سرمایه‌گذاری کرده، منابع خود را در ابتدای هر فصل به میزان برابر بین شرکت‌های مشمول شاخص تقسیم کرده‌است.