سونامی نقدینگی در بورس یا بی تفاوتی

بالاخره کاهش نرخ سود بانکی در دستور کار قرار گرفت و طبق گفته مسوولان بانکی قرار است از 15 اردیبهشت ماه به اجرا گذاشته شود. تغییرات بازارهای رقیب بورس همواره مد نظر تحلیلگران و فعالان بنیادین بازار سرمایه بوده است و هر گونه تغییر بنیادین و ساختاری در بازار پول، بازار ارز و سکه می تواند بازار سرمایه را تحت تاثیر قرار دهد.کاهش 2 درصدی نرخ سود بانکی چه تاثیری بر بازار سرمایه دارد؟در تئوری، اولین تاثیر این کاهش بر p/e بازار خواهد بود، قطعا فضا برای رشد p/e بازار با این کاهش نرخ سود مهیا خواهد بود اما مهمتر از این کاهش ، نگاه ها به آینده این نرخ است، در صورتی که افق آینده نرخ سود بانکی کاهشی دیده شود، می تواند باز هم منجر به افزایش p/e بازار شود.

اما هنوز عوامل تعدیل کننده دیگری نیز وجود دارند که می توانند بر این پروسه تاثیر گذار باشند که مهمترین عامل ، بازار غیر متشکل پولی و رقابت پنهان بانکها و موسسات مالی و اعتباری در جذب سپرده می باشد. در صورتیکه کاهش نرخ سود همراه با نظارت بیشتر بانک مرکزی اتفاق نیفتد تنها دست بانکها را برای رقابت بیشتر در اعلام نرخ سود باز خواهد ماند. بنابراین جدای از اینکه، این تصمیم، تصمیم مناسبی تلقی می شود یا نه، باید دید که شکل اجرای آن چگونه است.

نکته مهم دیگر که در وضعیت فعلی می تواند بر بازار تاثیر گذار باشد و همچنان نیز در کانون توجه قرار دارد، مذاکرات هسته ای است، به نظر می رسد بخش کمی از سپرده ها قبل از توافق نهایی ایران و 5+1 از بانکها خارج شود و علی رغم کاهش 2 درصدی نرخ سود، ممکن است نقدینگی زیادی ( حداقل تا پایان مذاکرات ) از بانکها به سمت بازار سرمایه سرریز نشود. در حال حاضر حجم کل سپرده ها حدود 800 هزار میلیارد تومان است که خروج 5% از این میزان نقدینگی و جذب آن توسط بازار سرمایه می تواند تاثیر شگرفی بر حجم معاملات داشته باشد اما همانطورکه عنوان شد به نظر می رسد، فعلا بازار پول محتاطانه رفتار کند و واکنش خود را منوط به مشخص شدن مذاکرات هسته ای نماید.

به هر حال احتمال واکنش کوتاه مدت بازار سرمایه به کاهش نرخ سود بانکی وجود دارد و به نظر می رسد با توجه به تقویت پایه های بنیادین بازار سرمایه ( در مقایسه با بازارهای رقیب) دیگر هیچ بهانه ای برای کاهش بیشتر قیمتها وجود نداشته باشد. اگر چه که در یکسال اخیر بازار صرفا بر موجهای هیجانی کوتاه مدت حرکت کرده است و بعد از واکنش کوتاه مدت به هر خبری منتظر خبر مثبت و یا منفی دیگری است تا در کوتاه مدت شدید ترین واکنشها را نسبت به آن نشان دهد.

در برخی رسانه های شنیده می شود که در آینده نیز روند نرخ سود بانکی کاهشی خواهد بود، این امر فی النفسه مناسب است اما اعلام آن در این مرحله بدون ذکر جزئیات می تواند تعادل بازارها را به هم بریزد. افق کاهشی نرخ سود در آینده به معنای کاهش نرخ بهره و تسهیلات بانکی آینده نیز می باشد و این سیگنال را به بازار ارایه می کند که دریافت وام در آینده ارزانتر خواهد بود، بنابراین تولید کننده ترجیح می دهد فعلا با نرخ بهره گرانتر اقدام به تولید نکند و منتظر تسهیلات ارزانتر در آینده بماند ( این در حالیست که همه موانع دیگر تولید هم برداشته شده باشند)، در عوض با استفاده از اهرم بوجود آمده وارد بازارهای موازی و یا تجارت کالاها گردد در این صورت ممکن است بورس به عنوان یک بازار جذاب و نقد شونده مورد سفته بازی شدید قرار گیرد و قیمت سهام موجود در آن ( با شرط توافق هسته ای) به صورت بی سابقه ای رو به افزایش بگذارد. از طرفی با توجه به کاهشی بودن نرخ سود در آینده، سپرده گذاری در بانکها، در زمان فعلی توسط افراد ریسک گریز شدت بخشیده خواهد شد، بر آیند این دو کنش، منجر به جدایی کامل افراد ریسک پذیر از شبکه بانکی و چسبندگی افراد ریسک گریز به شبکه بانکی می گردد. افراد ریسک گریز که تمایل زیادی به سپرده گذاری دارند با توجه به احتمال کاهش درآمدهای آتی خود در نتیجه کاهش نرخ سود بانکی در سالهای آینده، سرمایه گذاریهای بلند مدت در سپرده بانکی را در وضعیت فعلی تقویت خواهند کرد و از طرفی سرمایه گذاران ریسک پذیر با توجه به کاهش نرخ هزینه پول وارد بازارهای سفته بازی، تجارت و بازارهای کوتاه مدت خواهند شد. در این بین، بار دیگر فرصت برای موسسات مالی و اعتباری مهیا خواهد شد تا با اعلام نرخهای جذاب، بخشی از سپرده های بانکی را به نفع خود جذب کنند.

بهتر می بود سیاستهای متولیان بازار پول در خصوص سپرده بانکی کمی شفاف تر و با جزئیات بیشتری برای اهالی بازار تشریح می شد تا امکان ترسیم دیدگاه بلند مدت با توجه به اتفاقات پیش رو برای اهالی بازار مهیا باشد. بازار پول بسیار بسیار بزرگتر از بازار سرمایه است و واکنش فعالان آن مانند واکنش فعالان بازار سرمایه نیست، در صورت تغییری در استراتژی سرمایه گذاری سپرده گذاران شبکه بانکی ، ممکن است شاهد رسوب نا مناسب و نامتقارن نقدینگی به سایر بازارهای موازی باشیم، خصوصا اینکه توافق هسته ای در تیرماه در کنار کاهش نرخ بهره می تواند اثر فزاینده ای بر رونق بازارهای موازی خصوصا بورس داشته باشد. هر گونه ورود و خروج ناگهانی نقدینگی به بورس ( خصوصا از شبکه بزرگ بانکی) می تواند رشته کار را از دست مسئولین خارج کند. بهتر است برنامه مدون تری برای جذب و مدیریت نقدینگی خصوصا بعد از انجام توافق هسته ای تدوین گردد و صرفا به برخی ابزارها و روشهای محدود جهت مدیریت نقدینگی اکتفا نگردد.

*مدیر عامل شرکت مشاور سرمایه گذاری اماکو