بررسی تطبیقی شکایات مرتبط با بازار سرمایه

SEC یا کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (Securities and Exchange Commission) یک نهاد فدرال در ایالات متحده آمریکا است که در ۶ ژوئن ۱۹۳۴ به موجب بخش ۴ قانون بورس اوراق بهادار ۱۹۳۴ ایجاد شده‌است. مسئولیت‌های اصلی این نهاد فدرال عبارتند از: اِعمال قوانین فدرال اوراق بهادار آمریکا؛ نظارت بر صنعت اوراق بهادار آمریکا؛ نظارت بر بورس‎های ملی سهام و اختیار معاملات آمریکا؛ و نظارت بر دیگر بازارهای الکترونیکی اوراق بهادار در آمریکا.

کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا علاوه بر قانون بورس اوراق بهادار ۱۹۳۴ – که موجب ایجاد این نهاد شد بر اجرای دیگر قوانین مربوط به بازار اوراق بهادار آمریکا هم نظارت می‎کند.

SECچگونه به شکایات رسیدگی می کند:
SEC دفتر آموزش و حمایت قضایی از سرمایه گذاران (OIEA) را به منظور ارائه خدمات به سرمایه گذاران حقیقی تاسیس کرده است. هدف از تاسیس این دفتر کمک به سرمایه گذاران در فرآیند حل و فصل شکایات، پاسخ¬گویی به سوالات و حصول اطمینان از مطلع شدن مراجع رسیدگی کننده به شکایات از مشکلات و مسایل سرمایه گذاران است.

شکایاتی که دفتر آموزش و حمایت قضایی از سرمایه گذاران به آن رسیدگی می‌کند:
شکایات مختلفی نزد این دفتر طرح می‌شود از جمله شکایت علیه کارگزاران حقیقی، شرکتهای کارگزاری، مشاوران سرمایه گذاری، متصدیان ثبت انتقالات، صندوقهای سرمایه گذاری مشترک و سایر فعالان بازار.

دفتر آموزش و حمایت قضایی از سرمایه گذاران (OIEA) چگونه به شکایات واصله رسیدگی میکند؟
هنگامی که شکایت یک سرمایه گذار به این دفتر واصل می‌شود اقدامات ذیل انجام می‌شود:بررسی شکایات و در صورت اقتضا ارجاع آن به سایر ادارات و دفاتر SECاز جمله واحد اجرای احکام و یا ارجاع آن به نهادهای نظارتی زیربط محلی و یا فدرال؛
بسته به ماهیت شکایت و در صورتی که شاکی صراحتا برخلاف آن تصریح نکرده باشد، این دفتر ممکن است نسخه ای از شکایت را برای طرف مقابل ارسال کند تا طرف مقابل کتبا به مسایل طرح شده در شکایت پاسخ دهد.

نحوه استفاده دفتر از محتویات شکایت:
هنگامی که شاکی اطلاعاتی را در اختیار این دفتر قرار می‌دهد، این دفتر از این اطلاعات عمدتا در راستای حل و فصل شکایت طرح شده یا پاسخگویی به سوال و درخواست واصله استفاده می‌کند اما ممکن است در صورت ضرورت که این اطلاعات در اختیار سایر دفاتر و ادارات SEC و یا نهادهای خارج از SECقرار گیرد. سوابق و اطلاعات راجع به شکایت ممکن است در راستای ارزیابی رعایت و یا نقض مقررات فدرال راجع به اوراق بهادار در اختیار نهادهای نظارتی و یا قضایی محلی یا فدرال خارج از SECقرار گیرد. اطلاعات گردآوری شده توسط این دفتر تابع مقررات راجع به حفظ رازداری و حریم شخصی مصوب SEC می‌باشد.

محدودیتهای دفتر آموزش و حمایت قضایی از سرمایه گذاران (آنچه این دفتر صلاحیت آنرا دارد و آنچه از صلاحیت این دفتر خارج است):
تلاش‌های این دفتر برای حل و فصل غیر رسمی شکایات اغلب موفقیت آمیز است. با این وجود در برخی موارد طرف مقابل ممکن است تقصیر خود را انکار کند و یا مشخص نشود که اساسا تخلف و تقصیری روی داده است. در این صورت این دفتر نمی‌تواند به عنوان داور یا قاضی عمل کند و طرف مقابل را ملزم و مجبور کند تا شکایت شاکی را به نحوی که به رضایت او منتهی گردد حل و فصل کند. این دفتر همچنین نمی‌تواند به عنوان نماینده و وکیل شاکی در فرآیند رسیدگی حاضر شود اما می‌تواند شاکی را در نحوه پیگیری شکایت خود ارشاد کند.

شاکی چگونه می‌تواند شکایت خود را شخصا پیگیری کند؟
اگر شاکی قصد دارد شخصا و بدون کمک گرفتن از این دفتر شکایت خود را پیگیری کند باید با وکیل خود تماس بگیرد و یا اقدامات ذیل را انجام دهد:

• تماس با کارگزار و یا مشاور سرمایه گذاری طرف شکایت و طرح مساله؛

• در صورت عدم حل موضوع تماس با مقام بالا دستی شخص طرف شکایت؛

• اگر اختلاف باز هم باقی ماند کتبا موضوع به واحد نظارت شرکت اطلاع داده شود، باید در این اطلاع رسانی کتبی مشکل و راه حل مد نظر شاکی به وضوح نوشته شود، واحد نظارت باید ظرف 30 روز کتبا پاسخ شاکی را برای او ارسال کند.

• اگر باز هم شکایت شاکی به قوت خود باقی ماند باید با این دفتر یا دفاتر ذیل که به شکایات راجع به اوراق بهادار رسیدگی می‌کنند با (FINRA ناظر بخش مالی) تماس گرفته شود. این نهاد بر بیشتر شرکت‌ها و فعالیت‌های بازار سرمایه نظارت می‌کند. اطلاعات راجع به دفاتر محلی این نهاد از پایگاه اطلاعاتی آن قابل دسترسی است.

سایر اختیارات شاکی در رسیدگی به شکایت:
هنگامی که تلاش‌های غیر رسمی جهت حل اختلاف به نتیجه نمی‌رسد این دفتر می‌توانداطلاعات مفیدی را در خصوص روش‌های رسیدگی جایگزین ارائه دهد. هم قوانین محلی و هم قوانین فدرال حقوق و ضمانت اجراهای مهمی را جهت جبران خسارات ناشی از تخلف فعالان بازار سرمایه پیش‌بینی کردند. در صورت پیگیری شخصی شاکی می‌تواند از طریق داوری مصالحه و یا دادگاه‌ها حقوق خود را احقاق کند. جهت استفاده از این حقوق شاکی باید فورا اقدام کند در غیر این صورت ممکن است حق خود مبنی جبران خسارت را از دست بدهد. این مرور زمانها از ایالتی به ایالت دیگر تفاوات دارد و معمولا در قوانین فدرال طرح شکایت باید ظرف 2 سال از تاریخی که یک شخص معقول متوجه وقوع تخلف میشود و یا 2 سال از تاریخ وقوع تخلف صورت گیرد.

داوری و مصالحه در شکایات علیه کارگزاران حقیقی و شرکت‌های کارگزاری:
اگر شخصی در یک شرکت کارگزاری حساب و پرونده معاملاتی داشته باشد به احتمال زیاد پذیرفته است که اختلافات ناشی از معاملات او باید از طریق داوری حل وفصل شود. در صورت عدم پذیرش قراردادی شرط داوری باز هم ممکن است که شاکی حل و فصل اختلاف را پس از ایجاد آن از طریق داوری مد نظر داشته باشد.

داوران بسته به اینکه اختلاف راجع به نقض قانونی ایالتی باشد یا فدرال مرور زمانهای محلی و یا فدرال را در مورد دعوا اعمال می‌کنند. معمولا نمی‌توان اختلافاتی را که منشا آن‌ها بیش از 6 سال گذشته است را از طریق داوری حل و فصل کرد. در مورد این دست پرونده‌ها بهتر است با وکیل مشورت شود. هنگام پیگیری دعوا از طریق داوری و یا حتی در صورت امکان از طریق دادگاه، باید به این نکته توجه شود که در صورت انحلال و یا ورشکستگی شرکت حتی در صورت صدور حکم داور یا دادگاه به نفع شاکی، ممکن است دریافت خسارات مالی امکان‌پذیر نباشد.

اغلب تقاضاهای داوری در خصوص اوراق بهادار در مرکز حل و فصل اختلافات فینرا طرح می‌شود. در این روش داوری اگر ادعا کمتر از 25 هزار دلار باشد نیازی به حضور فیزیکی شاکی نیست و داوری بر مبنای مدارک و لوایح کتبی طرفین انجام می‌گیرد. این داوری اختصاری به واسطه عدم نیاز به حضور در جلسه و پاسخگویی فیزیکی به سوالات و ادای شهادت ارزانتر و آسانتر است. پیش از طرح دعوا قواعد داوری اختصاری باید با دقت مطالعه شود. همچنین هزینه‌های داوری باید در برابر احتمال دریافت خسارت ارزیابی شود خصوصا در مواردی که شرکت کارگزاری ورشکسته شده یا از صنعت خارج شده است. شرکت‌هایی که در صنعت فعال هستند معمولا احکام داوری که علیه ایشان صادر شده است را می‌پردازند اما شرکتهای منحله ممکن است از این کار سر باز زنند.

سازش و میانجیگری نیز امکان دیگری است که قابل استفاده جهت حل اختلاف است. این روش در زمان و هزینه صرفه‌جویی می-کند زیرا از داوری سریعتر است و جنبه داوطلبانه دارد. اگر فرآیند سازش به نتیجه ای نرسید امکان مراجعه به داوری همچنان وجود دارد. اطلاعات لازم در مورد سازش روی پایگاه اطلاعاتی finra در دسترس است.

کارگزاران و معامله گران نمی‌توانند با استناد به شروط رازداری حرفه ای امکان مراجعه اشخاص را به کمیسیون یا finra یا هر نهاد ذیصلاح دیگری را در زمنیه اوراق بهادار محدود کنند. این امر در ماده 2010 مقررات finra مورد تصریح قرار گرفته است و فعالان بازار از استناد به شروط رازداری مندرج در قراردادها به منظور جلوگیری از مراجعه اشخاص به نهادهای ذی‌صلاح فدرال و محلی منع شده اند.

چگونه میتوان وکیل متخصص در امور اوراق بهادار پیدا کرد؟
اگر نیاز به کمک در زمینه شناسایی وکیل متخصص در حل و فصل اختلافات راجع به اوراق بهادار باشد، یکی از طرق زیر مناسب به نظر می‌رسد:

• اگر متقاضی وکیل شخصی دارد باید با او مشورت کند تا مشخص شود آیا احتیاجی به وکیل متخصص در امور اوراق بهادار هست یا خیر؟

• شخص متقاضی می‌تواند با کانون وکلای محل خود تماس بگیرد. وکلای زیادی هستند که جلسه اول مشاوره را مجانی یا با کمترین هزینه برگزار می‌کنند.

• شخص می‌تواند با مطالعه فهرست وکلای مجاز انتخاب خود را گسترش دهد.

* مدیر امور حقوقی کانون کارگزاران