گره تازه در مناسبات ایران و آمریکا

روزنامه اعتماد با این مقدمه نوشت : ساعتی پس از این سخنان محسنی‌اژه‌ای، زمزمه‌های بسیاری در مورد هویت این فرد در رسانه‌های داخلی و خارجی شنیده شد و در نهایت خبرگزاری قوه قضاییه - میزان - در گزارشی به نقل از منابع آگاه، هویت و اتهام‌های این فرد دو تابعیتی را اعلام کرد. براساس این گزارش، فرد بازداشت شده زیو وانگ، مدرس تاریخ دانشگاه پرینستون در امریکا است. وی در حالی که شهروند امریکایی به حساب می‌آید اما متولد چین است.

پس از اعلام این خبر از سوی قوه قضاییه ایران، سخنگوی دانشگاه پرینستون امریکا ضمن تایید بازداشت زیو وانگ، دانشجوی مقطع دکترای این دانشگاه در ایران اعلام کرد که برای چند ماه از بازداشت او خبر داشته است. در سایت این دانشگاه، زیو وانگ، مدرس دانشگاه معرفی شده است. با این‌ همه زیو وانگ از سوی قوه قضاییه ایران متهم است که به قصد پژوهش وارد خاک کشور شده اما در حقیقت عامل نفوذی در اختیار سرویس‌های اطلاعاتی امریکا بوده است که نیت او نفوذ و جمع‌آوری اسناد و مدارک محرمانه از کتابخانه‌های ایران بوده است. یکی دیگر از اتهام‌های وی که از سوی خبرگزاری قوه قضاییه مطرح شده نیز ارتباط با نهادهای برانداز است.

پس از انتشار این خبر در رسانه‌های ایرانی، نیویورک تایمز سراغ دانیل دی، سخنگوی دانشگاه پرینستون رفته و از وی در مورد پرونده زیو وانگ سوال کرد. در بیانیه‌ای که این دانشگاه منتشر کرده، آمده است که زیو وانگ چینی تبار و دانشجوی سال چهارم مقطع دکترای این دانشگاه است. رشته تحصیلی وی نیز تاریخ قرون نوزدهم و اوایل قرن بیستم «اوراسیا» (اروپا-آسیا) بوده است. تاریخ بازداشت وی در ایران نیز به تابستان سال 1395 بازمی‌گردد و زمانی که وی برای انجام تحقیقات دانشگاهی درباره سلسله قاجار در ایران دستگیر شده بود. در حالی که دانشگاه پرینستون تاکنون در مورد این مساله سکوت اختیار کرده بود اما به نظر می‌رسد که مسوولان این دانشگاه در پشت پرده رایزنی‌هایی را با دولت امریکا درباره پرونده زیو وانگ پیش برده بودند. در بیانیه روز گذشته دانشگاه نیز این مساله به چشم می‌خورد و در بخشی از آن آمده است: دانشگاه از زمان بازداشت با خانواده زیو وانگ، دولت امریکا، مشاوران خصوصی و سایرین رایزنی کرده است تا به آزادی او کمک کند. ما خیلی نگران اتهام‌های وارده به او در ارتباط با فعالیت‌های تحقیقاتی‌اش و محکومیت و مجازات متعاقب آن هستیم. خانواده وانگ و دانشگاه از ادامه حبس او نگران هستند و امیدوارند پس از بررسی پرونده او توسط مقام‌های (دادگاه) استیناف در تهران آزاد شود. ساعتی پس از اعلام خبر مشخص شدن حکم اولیه این دانشجوی امریکایی- چینی در ایران بود که یک مقام وزارت خارجه امریکا در اظهاراتی مداخله‌جویانه از جمهوری اسلامی ایران خواست که فورا همه شهروندان امریکایی در حبس و دیگر زندانیان خارجی که به اتهام امنیت ملی دستگیر شده‌اند را آزاد کند. شبکه خبری فرانس 24 به نقل از یک مقام وزارت امور خارجه امریکا اعلام کرد: ما درخواست آزادی فوری همه شهروندان امریکایی را که در حال حاضر در ایران در زندان هستند، داریم. آنها می‌توانند به جمع خانواده‌های خود بازگردند. امنیت همه‌ شهروندان امریکایی برای ما اولویت است. همه‌ شهروندان به خصوص شهروندان دو تابعیتی که قصد سفر به ایران را دارند، باید با دقت هشدارهای ما در رابطه با این سفر را مطالعه کنند. در بخش دیگری از بیانیه وزارت خارجه امریکا آمده است که ما از همه ابزارهای موجود برای کمک به آزادی شهروندان امریکایی که در خارج به یاری ما نیاز دارند، به خصوص کسانی که به‌طور ناعادلانه در خارج دستگیر شده‌اند، استفاده خواهیم کرد. نیویورک تایمز در گزارشی دراین‌باره نوشت: ایران چندماه پس از بازداشت زیو وانگ سرانجام اعلام کرد که وی بازداشت و حکم اولیه وی نیز اعلام شده بود. در حالی که زمزمه‌هایی درمورد دستگیری وی در رسانه‌ها شنیده می‌شد اما روز یکشنبه قوه قضاییه ایران برای نخستین‌بار بازداشت وی را تایید کرد. خبرگزاری میزان که متعلق به قوه قضاییه است پس از اعلام خبر بازداشت و صدور حکم اولیه زیو وانگ سن او را 37 سال اعلام کرد و وی را به رابطه با سرویس‌های اطلاعاتی بریتانیا و آمریکا متهم کرد. در خبری که خبرگزاری ایرانی میزان منتشر کرده آمده است که زیو وانگ به راحتی فارسی صحبت می‌کند و توانسته است به شکل دیجیتالی به 4500 برگه از اسناد ایران دست پیدا کند. وی همچنین متهم شده که این مدارک را برای وزارت خارجه امریکا و چند نهاد آموزشی انگلیسی و امریکایی جمع‌آوری می‌کرده است. نیویورک تایمز به نقل از سخنگوی دانشگاه پرینستون اعلام کرده که این دانشگاه از چندماه پیش از این بازداشت خبرداشته اما ترجیح داده ابتدا در سکوت پیگیر این پرونده باشد تا شاید بتواند مقدمات آزادی زیو وانگ را فراهم کند.

سی‌ان‌ان نیز در گزارشی جداگانه به پوشش کامل سخنان سخنگوی قوه قضاییه ایران در مورد زیو وانگ پرداخته و می‌نویسد: وانگ در چین به دنیا آمده و در این کشور بزرگ شده اما مدرک فوق‌لیسانس خود در مطالعات آسیای جنوبی را از دانشکده‌ای در واشنگتن گرفته است. وی همچنین در هاروارد مطالعاتی در حوزه اوراسیا و روسیه داشته است.

رسانه‌های غربی چون واشنگتن پست و نیویورک تایمز در حالی خبر بازداشت و اعلام حکم شهروند امریکایی را اعلام کردند که در ادامه این خبر به بازداشت حسن فریدون، برادر رییس‌جمهور ایران نیز اشاره کردند. نیویورک تایمز که رسانه امریکایی است در گزارش خود ادعا کرده است که اعلام حکم زیو وانگ درست در روزهایی از سوی قوه قضاییه ایران صورت گرفت که ایران و شش کشور دیگر شاهد عبور توافق هسته‌ای از مرز دو‌سالگی و ورود آن به سومین سال تولدش بودند. مورد زیو وانگ در حالی به تازه‌ترین گره مازاد بر کلاف هزارسر رابطه تهران – واشنگتن اضافه شده است که در چندسال اخیر مساله دو تابعیتی‌های ایرانی – امریکایی که در هرکدام از این دو کشور بازداشت هستند به سوژه‌ای برای رایزنی‌های پشت پرده میان تهران- واشنگتن بدل شده است. نیویورک تایمز در گزارش خود در این باره می‌نویسد: اکثر دو تابعیتی‌های ایرانی- امریکایی که در ایران بازداشت می‌شوند با اتهام مشایه زیو وانگ که جاسوسی برای سرویس‌های اطلاعاتی غرب است، مواجه شده‌اند. 5 نفر از این افراد پس از اجرایی شدن برجام در ژانویه سال 2016 از زندان‌های ایران آزاد شدند که جیسون رضاییان، خبرنگار واشنگتن پست در تهران یکی از این افراد بود که در جریان مبادله زندانی‌های ایرانی- امریکایی آزاد و به واشنگتن بازگشت. سیامک و باقر نمازی، پدر و پسری که چندسالی است در ایران بازداشت شده‌اند و تابعیت امریکایی دارند در کنار نیزار زکا، شهروند لبنانی که اقامت امریکا را هم دارد از مهم‌ترین زندانی‌های دو تابعیتی در ایران هستند که واشنگتن تلاش گسترده‌ای را برای آزادی آنها انجام داد.