پشت پرده گرانی قیمت خودروهای کارکرده در چند ماه اخیر

رپرتاژ آگهی: جهش قیمت خودرو کارکرده و صفر محدود به روزهای اخیر نیست و این شرایط از پاییز سال 1404 در بازار خودرو وجود دارد. در ادامه مطلب حاضر، قصد داریم به بررسی دلایل واقعی و حقایق پشت پرده افزایش قیمت ماشین کارکرده در چند ماه اخیر بپردازیم.

کمبود ورق فولادی از شایعه تا واقعیت

این روزها از هرکسی درباره دلیل افزایش قیمت خودرو کارکرده و صفر بپرسید، یکی از پاسخ‌های تکراری کمبود ورق فولادی به‌دلیل حمله آمریکا و اسرائیل به کارخانه‌های فولاد کشور در جنگ اخیر است. در طول جنگ، 5 کارخانه تولید فولاد کشور مورد حمله قرار گرفتند که فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان اصلی‌ترین کارخانه‌های آسیب دیده در جریان این حملات بودند.

ابعاد دقیق میزان آسیب وارد شده به صنعت فولاد کشور مشخص نیست. البته مصاحبه‌های انجام شده توسط مسئولان این حوزه نشان می‌دهد برای احیای بخشی از توان تولید شرکت‌های آسیب دیده حداقل 3 ماه زمان نیاز است. کارشناسان معتقدند بازگشت کامل صنعت فولاد به مدار تولید مشابه دوره پیش از جنگ حدود 1 سال زمان می‌برد.

این موضوع نگرانی از کاهش عرضه ورق فولاد مورد نیاز صنعت خودرو را در پی داشته است. در نتیجه، فعالان بازار از احتمال کاهش تولید خودرو در سال جاری نگران هستند. موضوعی که در افزایش قابل توجه قیمت ماشین کارکرده و صفر در اردیبهشت ماه 1405 کاملا محسوس است.

البته نباید از واقعیت‌های موجود در صنعت فولاد نیز صرف نظر کرد. در هفته نخست اردیبهشت ماه 1405، کارخانه فولاد مبارکه حدود 164 هزار تن ورق گرم فولادی در بازار عرضه کرد. نکته جالب توجه اینکه حدود 92 هزار تن از ورق عرضه شده، فروش رفت؛ یعنی چیزی در حدود 30 درصد بدون خریدار باقی ماند. این موضوع نشان می‌دهد حداقل در شرایط فعلی، موضوع کمبود ورق فولادی مورد نیاز صنعت خودرو با واقعیت هم‌خوانی ندارد. ضمن اینکه وزیر صمت نیز در مصاحبه 11 اردیبهشت خود از تمهیدات این وزارتخانه برای تأمین کامل محصولات فولادی و پتروشیمی مورد نیاز صنعت خودرو خبر داد.

رابطه مستقیم جهش نرخ ارز و قیمت خودرو

نرخ ارز همچنان مهم‌ترین بازیگر بازار خودرو در ایران است. در 6 ماه منتهی به اردیبهشت 1405، قیمت ارز از کانال 110 تا 175 هزار تومان افزایش یافته است. رشد حدود 60 درصدی نرخ ارز در این مدت به‌صورت مستقیم روی قیمت خودرو کارکرده https://www.hamrah-mechanic.com/carprice/ تأثیر گذاشته است. میزان افزایش قیمت خودروها در 6 ماه گذشته نیز تقریبا 50 تا 70 درصد بوده است.

در کنار شایعات و حواشی که همواره به شکل‌های گوناگون در بازار خودرو مطرح می‌شوند، عامل اصلی اقتصادی تأثیرگذار در رشد قیمت ماشین کارکرده، جهش ارزی است. به‌نظر می‌رسد تا زمانی که راهی برای کنترل نوسانات ارزی در کشور پیدا نشود، امکان مهار قیمت‌ها در بازار خودرو نیز وجود نخواهد داشت.

شایعه ممنوعیت واردات خودرو در سال 1405

دبیر انجمن واردکنندگان خودرو در روز 10 اردیبهشت 1405 طی مصاحبه‌ای اعلام کرد: "در حال حاضر کد تعرفه ورود خودرو به کشور و همچنین تعرفه قطعات منفصله خودرویی مسدود است. این بدان معناست که هیچ بازرگانی امکان ثبت سفارش جدید برای خودرو یا قطعات منفصله را ندارد. تعداد محدودی که موفق به ثبت سفارش شده‌اند، بر اساس مصوبه هیأت دولت و با مجوز مشخص برای برخی شرکت‌ها بوده است. برای سایر فعالان این حوزه، مسیر همچنان بسته است."

این صحبت‌‌ها در میانه روزهای ملتهب بازار خودرو انجام شد که قیمت خودرو کارکرده و صفر به‌صورت هیجانی افزایش پیدا می‌کرد. ممنوعیت واردات خودرو شایعه دیگری بود که باعث شد اردیبهشت ماه 1405 برای بازار خودرو ایران ملتهب‌تر شود و بهانه‌ای برای افزایش هرچه بیشتر قیمت‌ها به‌وجود بیاید.

مسئولان وزارت صمت خیلی زود دست به کار شدند و شایعه ممنوعیت واردات خودرو را تکذیب کردند. شخص وزیر صمت نیز در این باره موضع‌گیری کرد و از تداوم واردات خودرو در سال جاری خبر داد.

نکته مهم این است که ثبت سفارش‌های واردات خودرو تا پایان سال 1404 بدون مشکل در جریان بود؛ اما بعد از تعطیلات نوروز برای ثبت سفارش جدید و ویرایش سفارش‌های پیشین به مشکل خوردند. باید منتظر ماند و دید که در روزهای آینده تکلیف موضوع واردات خودرو در سال 1405 به کجا می‌انجامد. موضوعی که در روند تغییر قیمت ماشین کارکرده و صفر خارجی در ماه‌های پیش رو تأثیر زیادی خواهد داشت.

کاهش تولید خودروسازان در سال 1404 

کاهش تولید خودرو در سال 1404 یکی دیگر از واقعیت‌های تلخ این صنعت طی ماه‌های گذشته بود. در سال 1403، آمار تولید خودروی سواری در کشور حدود 1 میلیون و 112 هزار دستگاه بود. این عدد در سال 1404 به حدود 926 هزار دستگاه رسید. بنابراین در سال 1404، شاهد کاهش 17 درصدی تولید خودرو در کشور بودیم. کاهش عرضه یکی از عوامل بنیادی در افزایش قیمت خودرو کارکرده و صفر است.

جنگ اخیر، شرایط تولید صنعت خودرو را به‌مراتب سخت‌تر کرده است. در اسفند ماه سال 1404، آمار تولید خودروی سواری در کشور حدود 33900 دستگاه بود. این عدد در بازه زمانی مشابه سال 1403 بالغ بر 113 هزار دستگاه بود. به عبارت دیگر، تنها در اسفند 1404 حدود 70 درصد افت تولید نسبت به مدت مشابه سال قبل رخ داد.

آمارهای منتشرشده در سامانه کدال نشان می‌دهد تولید دو خودروساز بزرگ کشور در فروردین امسال با افتی چشمگیر مواجه شده است. سایپا در فروردین 1405، هزار و 387 دستگاه خودرو سواری و وانت تولید کرد. رقمی که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل 89 درصد افت نشان می‌دهد. تولید شرکت ایران خودرو در فروردین امسال به بیش از 13 هزار دستگاه رسیده که در مقایسه با فروردین سال گذشته حدود 55 درصد کاهش نشان می‌دهد. تداوم این روند می‌تواند زمینه‌ساز رشد بیشتر قیمت ماشین کارکرده و صفر در سال 1405 باشد.

در نهایت با توجه به همه موارد موثر و گفته شده در افزایش قیمت خودرو کارکرده، امیدواریم که با تصمیم‌گیری به موقع و کنترل صحیح بازار این روند افزایشی مهار شود.