راهکار یک اقتصاددان برای توافق با آمریکا در مذاکرات | بهکیش: آمریکاییها اکنون به دنبال فرستادن سرمایه به خارج نیستند
به گزارش اقتصادنیوز، محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان، در بخشی از گفتگوی تفصیلی با اقتصادنیوز، در پاسخ به این پرسش «از نگاه شما، ایران چه گزینههای دیگری دارد که برای طرف آمریکایی جذابیت داشته باشد؟» اظهار کرد: آمریکاییها علاقهمندند در خاورمیانه نفوذ داشته باشند و حتی ممکن است ایران را در مقابل اوکراین با روسها نوعی تبادل بکنند؛ یعنی بخواهند روسها از ایران خارج شوند تا بتوانند با خیال راحتتری در ایران کار کنند. آنها معتقدند که خلیج فارس باید امن بماند و جریان نفت و گاز راحت باشد. از آنجا که آقای ترامپ به انرژیهای جدید معتقد نیست و باور دارد تا زمانی که نفت و گاز وجود دارد باید از آنها استفاده کرد، خلیج فارس برای آمریکا بسیار مهم است.
اقتصادنیوز: دکتر بهکیش، اقتصاددان گفت: سرمایهگذاری آمریکاییها در ایران به نظر من عملی نیست. مثلاً موضوع خرید هواپیما از آمریکاییها؛ این کار خوب است، اما در مقابل، پول آن را از کجا میخواهیم پرداخت کنیم؟ مگر اینکه بگوییم در مقابل مثلاً ۱۰ سال شما بیایید این چاههای نفت را استخراج کنید که این هم از نظر سیاسی در شرایط فعلی امکانپذیر نیست.
وی افزود: توجه داشته باشید که سایز اقتصاد آمریکا با هیچ کشوری قابل مقایسه نیست؛ اقتصاد آنها ۳۰ هزار میلیارد دلار است، در حالی که چین ۱۹ هزار میلیارد و آلمان یا ژاپن حدود ۴ تا ۵ هزار میلیارد دلار هستند. اقتصادی با این عظمت، منافع خود را در کل دنیا میبیند. اینکه تأکید کنیم آمریکاییها در این منطقه نباشند، به نظرم عملی نیست؛ چون اگر در خلیج فارس اتفاقی بیفتد و نفت گران شود، بازار آمریکا نیز متأثر خواهد شد.
این اقتصاددان در پاسخ به این پرسش که «سرمایهگذاری در بخش معادن میتواند گزینهای قابل مذاکره باشد؟» گفت: خیر، هیچکدام. تمام این سرمایهگذاریهایی که گفته شده، مستلزم ورود سرمایه به ایران است. آمریکاییها اکنون به دنبال فرستادن سرمایه به خارج نیستند، بلکه میخواهند سرمایه وارد آمریکا بشود. زمانی بود که آمریکاییها حاضر بودند مانند چین در ایران هم سرمایهگذاری کنند، اما ما آن دوران را از دست دادیم. متأسفانه اکنون روند برعکس شده است و آنها به دنبال تقویت سرمایهگذاری داخلی هستند؛ چه در معدن، چه در نفت و گاز.
او ادامه داد: تنها خرید کالا، مثلاً همان ۲۰۰ میلیارد دلار هواپیما، میتواند تحریککننده باشد، اما مسئله اصلی این است که پولش از کجا پرداخت میشود؟ ما نه پولش را داریم و نه تضمینی برای پرداخت آن. در دورهای مالزی،چین و کشورهای شرق آسیا با جذب سرمایههای آمریکایی و اروپایی رشد کردند، اما اکنون ترامپ میخواهد حتی با وجود هزینه تولید بالاتر، کارخانهها (مانند تولید گوشیهای موبایل) را به آمریکا بازگرداند تا اشتغال و درآمد آمریکاییها بالا برود. ما باید از مواضع سیاسیمان عقبنشینی کنیم تا بتوانیم با آنها به تفاهم برسیم. مواضع سیاسی ما اکنون برای آنها خیلی مهم است.
بهکیش همچنین در پاسخ به این پرسش اقتصادنیوز مبنی بر اینکه « در صورت رسیدن به تفاهم سیاسی، مدل همکاری اقتصادی باید چگونه باشد؟ آیا الگوی خاصی مانند تجربه چین برای ایران قابل اجراست؟» بیان کرد: وقتی به تفاهم رسیدیم، ممکن است در تبادل اقتصادی، دسترسی به بازارهایشان را به ما بدهند تا بتوانیم صادرات داشته باشیم. مسیر ما باید ایجاد درآمد از طریق صادرات باشد؛ یعنی به تفاهمی برسیم که بازارهای آمریکا روی صادرکنندگان ایرانی باز شود و ما به تدریج کالاهایی با تکنولوژی بالاتر برای آن بازار تولید کنیم.
او ادامه داد: ما میتوانیم از الگوی چین یاد بگیریم؛ مثلاً یک «منطقه آزاد» مانند «شِنژن» درست کنیم. در یک گوشه مملکت منطقه آزادی ایجاد کنیم که در آن تجارت آزاد برقرار باشد و مقررات دست و پاگیر به تدریج حذف شود. ما اکنون در داخل کشور به خاطر مقررات بیش از حد و متناقض، خفه شدهایم. یک کارآفرین به دلیل این مقررات زیاد نمیتواند حرکت کند، تولید خوب داشته باشد یا رشد کند. این مقررات دست و پای همه را بسته است و باید راهی برای باز کردن این فضا پیدا کرد.
