پشت پرده افزایش تنش میان آمریکا و چین در آسیا | ابهام در مسئله تایوان موجب نگرانی متحدان آسیایی آمریکا شده است | پای ایران هم در میان است
بهگزارش اقتصادنیوز، حالیکه تنشهای ژئوپلیتیک میان آمریکا و چین در آسیا رو به افزایش است، سخنرانی پیت هگست وزیر جنگ آمریکا در نشست امنیتی شانگریلا در سنگاپور، نشاندهنده تغییر معنادار لحن واشنگتن بود؛ تغییری از هشدارهای صریح درباره تایوان به سکوتی محتاطانه تقلیل یافته است.
در این میان، متحدان آسیایی با نگرانی به احتمال کاهش تعهد عملی آمریکا به امنیت منطقه فکر میکنند.
هیچ اشارهای به موضوع اصلی نشد!
اکونومیست نوشت: پیت هگست در سخنرانی اصلی خود در سفر به آسیا، درحالی از سیاستهای آمریکا در منطقه تعریف میکرد که هیچ اشارهای به مهمترین نقطه بحران، یعنی مسئله تایوان نکرد. موضوعی که در سال گذشته، محور اصلی هشدارهای او بود. او پیشتر احتمال حمله چین به تایوان را قریبالوقوع و با پیامدهای ویرانگر توصیف کرده بود.
هگست سیاست آمریکا در قبال منطقه را قوی، آرام و روشن توصیف کرد. بهگفته بسیاری از ناظران، این اظهارات بیش از آنکه نشانه اطمینان باشد، بازتابی از ابهام شدید در راهبرد واشنگتن است.
اقتصادنیوز: پکن برای جمعآوری سرمایه دیپلماتیک بیشتر در سطح جهانی، عمدا در حال ایجاد یک تضاد آشکار با آمریکاست. در چنین شرایطی، اگر سفر شی جینپینگ به پیونگیانگ انجام شود، این فقط یک دیدار دوجانبه نخواهد بود؛ بلکه پیامی است درباره شکلگیری یک نظم جدید در آسیا و جهان؛ نظمی که چین قرار است در مرکز آن بایستد.
نگرانی متحدان آسیایی از جنگ ایران و فرسایش ظرفیت نظامی آمریکا
این تغییر لحن در شرایطی رخ میدهد که متحدان آسیایی آمریکا، با سطح بالایی از نگرانی روبهرو هستند. در این میان، جنگ با ایران موجب کاهش ذخایر موشکی آمریکا شده و همین امر باعث شد تا واشنگتن از ارسال برخی محمولههای تسلیحاتی به ژاپن خودداری کند. همچنین تحویل تسلیحات به تایوان نیز با خطر تأخیر مواجه است.
در همین چارچوب، دیدار اخیر دونالد ترامپ با شی جینپینگ در پکن نیز نگرانیهایی را ایجاد کرده است. علت اصلی آن این است که ترامپ فروش تسلیحات به تایوان را بهعنوان یک «ابزار چانهزنی» در مذاکرات تجاری با چین میداند و به صورت علنی نیز درباره آن صحبت کره است. برخی این اظهارات را نقض سنت دیرینه عدم مشورت با پکن، درباره سیاست تسلیحاتی تایوان میدانند.
غیبت چین و تغییر فضای دیپلماسی امنیتی
نشست شانگریلا که معمولا محل دیدار مقامات دفاعی آمریکا و چین است، این بار بدون حضور وزیر دفاع چین، دونگ جون، برگزار شد؛ این غیبت برای دومین سال متوالی تکرار شد.
در غیاب پکن، پیامهای واشنگتن نیز تغییر لحن محسوسی داشت. برخی سیاستمداران آمریکایی حاضر در نشست، از جمله سناتور تامی داکوورث، این سکوت راهبردی را نه از موضع قدرت، بلکه نوعی نزدیک شدن نرم به چین توصیف کردند.
پشت پرده تغییر واژگان واشنگتن در قبال پکن
یکی از نکات قابل توجه در سخنرانی هگست، تغییر واژگان او بود. او در سال گذشته از عبارت «چین کمونیستی» استفاده میکرد، اما این بار تنها از «چین» سخن گفت؛ تغییری که از نگاه برخی ناظران، میتواند بازتابی از تعدیل موضع ایدئولوژیک واشنگتن باشد.
در عین حال، او تأکید کرد که جنگ ایران و تمرکز آمریکا بر نیمکره غربی به معنای کاهش تعهد به آسیا نیست و واشنگتن همچنان به بازدارندگی در امتداد زنجیره جزایر اول پایبند است. این منطقه راهبردی در امتداد ژاپن تا مالزی قرار دارد.
تناقض راهبردی در قبال تایوان
این ادعا در حالی مطرح شد که خود دونالد ترامپ، پیشتر گفته بود که دفاع از تایوان برای آمریکا دشوار است، چرا که این جزیره از نظر جغرافیایی بسیار دور از خاک اصلی آمریکا قرار دارد.
وجود چنین تناقضاتی میان تعهدات پیشتر اعلام شده و تردید عملی، یکی از اصلیترین محورهای نگرانی متحدان آسیایی است. اغلب این کشورها با فشار برای افزایش هزینههای دفاعی خود نیز مواجه هستند.
انتقاد از متحدان به عادت دائمی کاخ سفید تبدیل شده!
هگست در بخش دیگری از سخنرانی خود، بهجای تمرکز بر چین، بیشتر به انتقاد از متحدان آمریکا پرداخت. او برخی کشورهای آسیایی را بهطور غیرمستقیم در یک سلسلهمراتب امنیتی قرار داد و از کره جنوبی بهعنوان الگوی مطلوب یاد کرد. این کشور اخیرا بودجه نظامی خود را افزایش داده است.
هگست در ادامه مدعی شد که کشورهایی مانند ژاپن، نیازمند تلاش بیشتر هستند و از تایلند، تنها به عنوان یک شریک یاد کرد.
دکترین جدید آمریکا بر مبنای واقعگرایی است
هگست تأکید کرد که روابط آمریکا با متحدانش، نه بر اساس ارزشهای ایدئولوژیک، بلکه بر مبنای همراستایی منافع تعریف میشود. او گفت هنگامی که منافع مشترک کاهش یابد، همکاریها نیز بهصورت عملگرایانه و بدون جنجال تنظیم میشوند.
در این چارچوب، او اروپا و ناتو را به غرق شدن در گفتمانهای پوچ و شعاری جهانگرایانه متهم کرد و مدعی شد که این رویکرد، باعث تضعیف توان نظامی آنان شده است.
بازگشت واشنگتن به رئالیسم سخت
در پایان سخنرانی، هگست با ارجاع به نظریه آزادیخواهی واقعگرایانه و جمله معروف تئودور روزولت (آرام سخن بگو و چماقی بزرگ همراه داشته باش)، از نیاز به سیاست خارجی عملگرایانهتر گفت.
او تأکید کرد که جهان امروز، کمتر به نشستهای اینچنینی، و بیشتر به کشتیها وزیردریاییها نیاز دارد. این عبارتها بهطور ضمنی بر ضرورت افزایش توان نظامی آمریکا دلالت داشت.
بنابراین، سخنرانی هگست نشاندهنده یک دوگانگی آشکار در سیاست آمریکا در آسیا است؛ یعنی از یک سو کاهش لحن تقابلی علیه چین، و از سوی دیگر افزایش فشار بر متحدان برای تقویت توان دفاعی خود. این ترکیب، برای بسیاری از کشورهای منطقه این پرسش ایجاد شده است که آیا آمریکا در حال بازتعریف تعهدات امنیتی خود در آسیا است، یا صرفا مشغول بازآرایی تاکتیکی آنها است؟
