معدن مس متروکهای که دیگر شهر ارواح نیست/«بایچهباغ» اولین جذابیت توریستی در معادن ایران
فریبا رسولی: طرح گردشگری معدن وزارت صنعت در حالی از سال 89 آغاز به کار کرده که تاکنون استقبال بسیاری از سوی فعالان معدنی، سرمایهگذاران و گردشگران نسبت به نهایی شدن این طرح و متمرکزشدن آن در معادن کشور و روستاهای اطراف ابراز شده است.
یکی از اهداف مهم این طرح در کنار آبادانی روستاهای اطراف معادن، بهرهمندی از معادنی است که با به پایان رسیدن ذخایر معدنیشان فقط یک متروکه به حساب میآیند در حالی که این متروکههای ارزشمند میتوانند تبدیل به جاذبههای گردشگری شوند که علاوه بر درآمدزایی از سوی گردشگران داخلی، برای خارجیها هم میتوان مکانهای علمی و توریستی باشند.
بررسیها نشان میدهد گردشگری معادن در بسیاری از کشورها امری متداول شده تا جایی که چنین گردشگری تبدیل به درآمدزایی بسیار قوی برای کشورهای معدنخیز دنیا شده که پیرو از این الگوی جهانی، کارشناسان به این باور رسیدهاند که معادن فعال هم میتواند در کنار متروکهها جاذبههای دیدنی برای مسافران باشد و برای نمایش فعالیتهای معدنی مانند استخراج ذخایر معدن و فرآوری در معادن روباز، مس، طلا، آهن، سنگهای ساختمانی و سرب و روی تمایل گردشگران را چندبرابر خواهد کرد.
این در حالی است که چندی پیش رئیس هیات عامل ایمیدرو از مذاکره برای گردشگری در معادن متروکه خبر داده بود و در گفت و گو با اقتصادنیوز اعلام کرده بود ما هنوز این موضوع را در دستور کار ایمیدرو قرار ندادهایم ولی گردشگری در معادن فعال هم قابل بررسی است و باید بر آن اعمال نظر شود.
اما با اینکه پنج سالی از شروع طرح گردشگری معدن در وزارت صنعت میگذرد، بسیاری از معادن نیمه تعطیل یا تعطیل همچنان در جریان تبدیل به جاذبههای گردشگری قرار نگرفتهاند. در حالی که ورود گردشگران، چرخه اقتصادی منطقه آن معدن و روستاها را دگرگون خواهد کرد. از سویی با جدی شدن گردشگری معادن بسیاری از مسافران و گروههای طبیعتگردی اعم از داخلی و خارجی که به بازدید از معادن ایران علاقه دارند و برای آنها به لحاظ قانون مشکل وجود دارد، امکان بازدید فراهم خواهد شد.
آخرین خبرها از پیگیریهای وزارت صنعت در خصوص گردشگری معدن حاکی از آن است که تا کنون اقدامات مربوط به تصویربرداری و جمعآوری اطلاعات پایلوت از 20 معدن مورد نظر نهایی نشده است. در همین زمینه آیدین زینالزاده، کارشناس دفتر اکتشاف وزارت صنعت، معدن و تجارت و مجری طرح ملی گردشگری در گفت و گو با اقتصادنیوز از آمادهسازی معدن مس بایچهباغ زنجان به عنوان اولین معدن متروکهای که به عنوان جاذبه گردشگری نهایی شده خبر داده است.
مجری طرح ملی گردشگری در این باره گفت: معدن مس بایچهباغ زنجان به عنوان اولین معدن دارای پتانسیل گردشگری به دانشگاه زنجان در حال واگذاری است که شرکت میلانفیلم هم در این پروژه ورود پیدا کرده تا گردشگری روستاهای اطراف آن معدن را هم به جریان بیاندازد. زینالزاده با اشاره به آخرین پیگیریها در طرح گردشگری معدنی گفت: هنوز کار تصویربرداری و جمعآوری اطلاعاتمان از 20 معدن پایلوت نهایی نشده و به دلیل اینکه از قدیم برای معدن مس بایچهباغ زنجان گردشگری معدن لازم دیده شده بود اما اقداماتی انجام نشده بود و با آغاز بکار طرح گردشگری، این معدن زودتر از معادن متروکه دیگر برای گردشگری در حال آماده شدن است.
با شروع طرح گردشگری معدن و با همکاری دانشگاه زنجان و سازمان صنعت، معدن استان از تبدیل این معدن به جاذبه گردشگری برای مسافراد داخلی و خارجی استقبال شد. حتی شخصا با مهندس رحمتی رئیس میراث فرهنگی زنجان به همراه آقای ایرج میلانی طبیعتشناس و برنامهساز تلویزیون دیداری داشتم که متوجه نظر مثبت آنها به این قضیه شدم و قرار است آنها از این طرح حمایتهای لازم را انجام دهند.
کارشناس دفتر اکتشاف وزارت صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه از دولت در این پروژه کسی ورود پیدا نکرده است، گفت: طرح گردشگری معدن طرحی بوده که از اداره کل اکتشاف وزارت صنعت بیرون آمده و بسیاری از فعالان معدنی مشتاق این هستند که کار انجام شود. به طور مثال معدنکاران معدن فیروزه بسیار زیاد از ورود گردشگران ابراز تمایل کردهاند. حتی میتوان در برخی استانها که تنشهایی بین ارگانهای زیستمحیطی و معادن وجود دارد را درمان کرد و علاقمندان به گردشگری را جذب کرد. از سویی نمیتوان برای سرمایهگذاری در این طرح فرش قرمز را روبه خارجیها پهن کنیم زیرا تا زمانی که برای حوزه گردشگری سرمایهگذاران داخلی تمایل دارند، نمیتوان از سرمایه خارجی استقبال کرد و این به نوعی بیمهری با بخش خصوصی کشور است.
او افزود: ما در این زمینه حتی مراجعاتی هم از سوی سرمایهگذاران داخلی داشتهایم که درخواست کردند معادنی که میتوانند تبدیل به جاذبه گردشگری شوند را به آنها معرفی کنیم تا سرمایهگذاری خود را در آن پروژهها تزریق کنند اما تا زمانی که سرمایهگذاران داخلی وجود دارند نباید به سرمایهگذاران خارجی میدان داد. بهتر است استانداردهایمان را در سطح جهانی ارتقا دهیم تا گردشگری خارجی هم بتواند با سهولت از این معادن بازدید داشته باشند. گردشگران اروپایی بسیار علاقمند هستند که به معادن ایران بیایند و آثار گذشتگانشان را در معادن کشورهایی که سابقه همکاری با آنها داشتند را از نزدیک ببینند. معدن مس بایچهباغ یکی از این معادنی است که با برخورداری از آثار فعایتهای معدنی خارجیها میتواند پذیرای خارجیها باشد.
به گزارش اقتصادنیوز، در حال حاضر بهرهمندی از معادن متروکه کشور در راستای محرومیتزدایی مناطق مجاور معدن یکی از اولویتهای طرح گردشگری معدنی است که اولین معدن برای جذب گردشگر، معدن مس بایچهباغ زنجان اعلام شده است. در روایتها از این معدن آمده است که معدن فعال بایچهباغ در گذشته توسعهیافتهتر از زنجان بوده تا جایی که زنجان در امکانات محدودیتهایی داشت و بایچه باغ از سینما برخوردار بود. اما با اتمام ذخایر مس این معدن، آبادانی روستای اطراف هم از بین رفت و فعالان معدنی از آن منطقه شهر ارواح یاد میکنند. حال باید منتظر ماند با ورود گردشگران داخلی و خارجی چه آیندهای برای این معدن و مناطق اطراف آن رقم خواهد خورد؟
