دویدن روی یخ
حكایت تازهای نیست. به درازای تاریخ قدمت دارد. سوء استفاده از موقعیت. تلاش برای كسب بیشترین. دور زدن هنجارها و قوانین برای كسب پول و قدرت. متهمانش در تاریخ نیز بیشمارند. از میرزا آقاخان نوری، صدراعظم دستگاه ناصری گرفته تا آشنای گمنام یك كارگزار ساده دستگاه اجرایی. سرنوشت مفسدان اقتصادی تاریخ كمابیش مشابه است . بیشترشان سر سالم به گور نمیبرند. یكی آبرو میبازد و دیگری هم جان و هم آبرو. میرزا آقاخان هر چند امان نامهای برای جانش از ناصرالدین شاه داشت اما آبرو از كف داد و شاید به ثروتی دلخوش بود كه از راه فروش وطن به دست آورده بود. در ازای همكاری هایش با رفقای انگلیسی كه تحت الحمایگی انگلیس را بر تاج كیانی ایران ارجح می دانستند ، معادل 500 هزار تومان لیره طلای انگلیس را دریافت كرد كه اتفاقا تقلبی بود.
سكهها، خرج نشده در زیر زمین خانهاش یافت شدند و بعد بود كه فهمید ثروتش نیز مانند خودش تقلبی از آب درآمده است. این درسی بود برای همه مفسدانی كه فكر میكردند با تقلب میشود پولی گرفت. در نامهای كه مخالفان میرزا اقاخان نوری بابت شكایت از وی و شرح خیانتهایش به شاه وقت نوشتند، بر دست داشتنش در قتل امیركبیر نیز تاكید كرده بودند. با این حال كنت دوگوبینو تفسیری جذاب و قابل توجه از مردی دارد كه در آخر كار نه پایگاهی برایش ماند و نه حیثیتی در انظار.
گوبینو میرزاآقا خان را این گونه توصیف میكند . «[نوری] فقط چند ساعت در اوایل صبح میخوابد و سراسر روز و تقریباً تمامی شب را کار میکند. میخواهد همه چیز را، داخله، خارجه، مالی، جزائی، تجاری، زیر نظر داشته باشد. باقی وزرا اسمی بیش نیستند و اهمیتی ندارند؛ و صدراعظم وظایف آنان را انجام میدهد. جمع منشی دائماً دورش حلقه زدهاند و او حکم صادر میکند و آنها در حضورش مینویسند و مهر میکند و خود شخصاً به پیک میسپارد... حرفی خانگی در تهران یا جای دیگر نیست که وی لطیفهای درباره آن نداند و از آن جا که حافظهای تحسین برانگیز و روحیهای بشاش دارد، و کلیه خانوادهها و خویشان و بستگان آنها را در ایران میشناسد، یکی از دل پذیرترین و سرزنده ترین قصه گویانی است که میتوان پای صحبتشان نشست.»
گوبینو خاورشناس ، شاعر، مورخ، محقق و دیپلمات فرانسوی بود كه در عمر 66 ساله اش دو بار به ایران سفر كرد و بار دوم سه سالی به عنوان سفیر فرانسه در ایران حضور داشت . اولین فساد عصر نوین اما در شبكه بانكی رقم خورد . نخستین اختلاس بانكی را در ایران اولین مدیرعامل بانك ملی رقم زد . مدیری آلمانی به نام "لیندن بلات" . معاون وی "فوگل" نیز به دلیل دست داشتن در این اختلاس با پنهان شدن در صندوق عقب خودرو از مرزها گریخت و از بغداد راهی بیروت شد اما وقتی فشار ایران برای بازپس گرفتنش افزایش یافت و حمایتی از سوی دولت آلمان ندید ، خودكشی را به بازگشت به ایران ترجیح داد .
بلات اما كه پشتگرم به عنوان و منصب مرد شماره دوی آن روزگار ایران ، تیمورتاش اقداماتش را انجام داده بود ، به ایران آمد و محاكمه شد . جریمه و زندان تاوان كاری بود كه انجام داد . تیمورتاش ، خود از این اختلاس جان سالم به در نبرد . بهانه را پیش از اختلاس به دست "او" داده بود . رضا شاه كه رابطه اش با تیمورتاش تیره شده بود، تصمیم گرفت این كدورت را با مرگ وی پاك كند . تیمورتاش در زندان بود كه به دست پزشك احمدی كشته شد تا پرونده اولین اختلاس نیز مانند بسیاری دیگر از پرونده های دوران دیكتاتور مبهم باقی بماند . ابهام ذات جدایی ناپذیر پرونده هایی است كه به فساد گره می خوردند و در آن دوران و بعدترها هر چه می گذشت باید سر به مهر می ماند . این ها دو نمونه تاریخی بودند از مفسده . هر چه هست فساد چیزی است شبیه "دویدن روی یخ" .
در هوای ملس بهاری، وقتی یخها نازك نازك میشوند. دیر یا زود یخها میشكنند و سر تا پای مفسدان در آب پنهان شده زیر یخ ها خیس خواهد شد . پرونده هایی كه ممهور به مهر فسادند افزایشی قابل توجه یافته است چند سال پیش تر رهبری در فرمانی هشت ماده ای ، مسئولان نظام را به مبارزه ای جدی با فساد فراخوانده بودند و در این فرمان نقشه راه را مشخص كرده بودند اما به نظر می رسد دولت ها و نهادهای نظارتی اما راهی جز اجرای این فرمان را رفتهاند و انگیزه رشد سریع نیز هرگز نتوانسته است مفسدان اقتصادی را لحظهای به حال خود رها كند.
یازدهمین دولت جمهوری اسلامی ایران حالا مبارزه جدی و مستمر با فساد را در دستور كار خود قرار داده است. آنچه در سالهای 1384 تا 1392 رخ داد نكات قابل بررسی فراوانی را در دل دارد، توصیف این سالها را شاید بتوان از زبان جعفری دولت آبادی، دادستان عمومی و انقلاب تهران دریافت، وقتی گفت: «از سال 90 به بعد كه از جریان فتنه 88 و پروندههای مربوط به آن دور شدیم، بیشترین درگیری ما در دادسرا مربوط به مباحث اقتصادی بوده است. شاید بررسی آنها راهی باشد برای بستن درهایی كه مفسدان آن را به روی خود میگشودند . »این هم از شایدهای تاریخ است.
منبع: سالنامه اعتماد
