صندوقهای ارزی، نخستین گام بازار سرمایه در تأمین مالی ارزی/ باقری: این صندوقها میتوانند حلقه ارتباطی مستحکمی میان بانک مرکزی و بازار سرمایه باشند
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از دنیای بورس، بابک باقری مهماندوستی، عضو هیات مدیره فرابورس ایران طی یادداشتی اختصاصی به موضوع تامین مالی ارزی در بازار سرمایه پرداخت.
در این یادداشت آمده است: عرضه اوراق مرابحه ارزی در سالهای اخیر را باید اتفاقی مهم در مسیر توسعه تأمین مالی ارزی کشور دانست. با این حال، واقعیت این است که عرضه و تقاضای این اوراق تاکنون عمدتاً در چارچوبی محدود و با محوریت مرکز مبادله ارزی و بانک مرکزی انجام شده و بیشتر ماهیتی نهادی و B2B داشته است؛ به این معنا که منابع و مصارف این اوراق میان تعداد محدودی از بازیگران بزرگ اقتصادی و مالی ساماندهی شده و عموم سرمایهگذاران امکان مشارکت مستقیم در این فرآیند را نداشتهاند.
از این رو اگرچه عرضه اوراق مرابحه ارزی را میتوان نخستین گام کشور در توسعه ابزارهای تأمین مالی ارزی دانست، اما شکلگیری یک بازار واقعی تأمین مالی ارزی مستلزم حضور گسترده سرمایهگذاران و نهادهای مالی متنوع در سمت عرضه منابع ارزی است. در این میان، تأسیس صندوقهای سرمایهگذاری ارزی میتواند نقطه آغاز نقشآفرینی بازار سرمایه در این حوزه باشد.
صندوقهای ارزی این امکان را فراهم میکنند که علاوه بر اشخاص حقوقی و سرمایهگذاران نهادی، اشخاص حقیقی نیز بتوانند در فرآیند تأمین مالی ارزی مشارکت داشته باشند. در نتیجه، بازار تأمین مالی ارزی از یک ساختار محدود و مبتنی بر تعامل چند نهاد بزرگ به بازاری گستردهتر با مشارکت طیف متنوعی از سرمایهگذاران تبدیل خواهد شد؛ موضوعی که میتواند به افزایش عمق بازار، تنوع منابع تأمین مالی و بهبود کارایی تخصیص سرمایه منجر شود.
اهمیت صندوقهای ارزی صرفاً در ایجاد یک ابزار جدید سرمایهگذاری خلاصه نمیشود. این صندوقها میتوانند حلقه ارتباطی مستحکمی میان بانک مرکزی به عنوان متولی سیاستگذاری و مدیریت بازار ارز و بازار سرمایه به عنوان بستر تجهیز منابع باشند. در چنین ساختاری، بانک مرکزی نقش سیاستگذار و تنظیمگر بازار ارز را ایفا میکند و بازار سرمایه از طریق صندوقهای ارزی امکان جمعآوری، مدیریت و تخصیص منابع ارزی را در مقیاسی گستردهتر فراهم میسازد.
در گام نخست، اوراق مرابحه ارزی میتواند مهمترین مقصد سرمایهگذاری این صندوقها باشد، اما ظرفیت این بازار محدود به یک ابزار نخواهد بود. با توسعه زیرساختهای حقوقی و عملیاتی، امکان طراحی انواع صندوقهای تأمین مالی تجارت، اوراق اجاره ارزی، ابزارهای مبتنی بر درآمدهای صادراتی و سایر ابزارهای مالی ارزی نیز فراهم خواهد شد.
البته نباید از چالش اصلی این حوزه غافل شد. تجهیز منابع ارزی به شکل اسکناس، سپرده ارزی یا حوالههای بینالمللی همواره با محدودیتهای عملیاتی، هزینههای انتقال، ریسکهای تسویه و ملاحظات ناشی از تحریمها همراه بوده است. تجربه سالهای اخیر نشان داده است که اتکا به سازوکارهای سنتی انتقال ارز، ظرفیت محدودی برای توسعه یک بازار گسترده و فراگیر تأمین مالی ارزی دارد.
به همین دلیل به نظر میرسد مرحله بعدی توسعه این بازار، بهرهگیری از فناوریهای نوین مالی و زیرساختهای مبتنی بر بلاکچین باشد. همانگونه که در بسیاری از بازارهای مالی جهان فرآیند توکنایز کردن داراییها و حقوق مالی با سرعت در حال گسترش است، در ایران نیز میتوان از ظرفیت انواع توکنهای دارای پشتوانه ارزی، داراییهای صادراتی یا جریانهای درآمدی ارزی استفاده کرد. در چنین مدلی، به جای انتقال مستقیم ارز یا حواله، توکنها میتوانند نقش انتقال ارزش، تسویه و سرمایهگذاری را ایفا کنند؛ رویکردی که ضمن افزایش شفافیت و کاهش هزینههای عملیاتی، امکان مشارکت گستردهتر سرمایهگذاران را نیز فراهم میآورد.
البته موفقیت این مسیر را نباید با حجم عرضه نخستین اوراق ارزی سنجید. معیار واقعی موفقیت زمانی است که بتوان زنجیرهای منسجم برای تجهیز، مدیریت و تخصیص منابع ارزی ایجاد کرد. صندوقهای ارزی میتوانند نقطه آغاز این زنجیره باشند و در ادامه ابزارهای نوینی مبتنی بر فناوری بلاکچین و توکنسازی داراییها به آن اضافه شوند. اگر چنین ساختاری شکل بگیرد، بازار سرمایه برای نخستین بار خواهد توانست در کنار شبکه بانکی نقش مؤثری در تأمین مالی ارزی اقتصاد کشور ایفا کند.
اوراق مرابحه ارزی آغاز یک مسیر بوده است اما تأسیس صندوقهای ارزی میتواند آغاز شکلگیری یک بازار واقعی تأمین مالی ارزی و نخستین گام جدی بازار سرمایه برای ایفای نقش در این حوزه باشد.
