آل اسحاق: در پساجنگ تحولات جدی در حوزه تجارت رخ خواهد داد | قطعا نیاز به جایگزین کردن امارات داریم و بن بستی نیست
به گزارش اقتصادنیوز، تجارت خارجی ایران زیر سایه جنگ، وارد دورهای تازه از ابهام شده است. همزمان با تشدید فشارهای خارجی، بحث تغییر مسیرهای سنتی واردات و صادرات نیز جدیتر از گذشته مطرح است. وابستگی بخشی از تجارت ایران به بنادر جنوبی و هابهای منطقهای مانند امارات، باعث شده اختلال در این مسیرها، نگرانیهایی درباره هزینه مبادلات، تأمین کالا و آینده صادرات ایجاد کند.
در این میان، بازار عراق همچنان یکی از مهمترین مقاصد کالاهای ایرانی محسوب میشود؛ بازاری که به گفته فعالان اقتصادی، ظرفیت بالایی برای حفظ و حتی توسعه روابط تجاری دارد.
اقتصادنیوز: یک اقتصاددان میگوید:هوشمندانهترین رویکرد این است که کاری کنیم نام کشورمان در صفحه اول روزنامههای دنیا نیاید. باید این تبلیغات، هیاهو و جنجال رسانهای را کنار گذاشت و در آرامش به تولید ثروت و چارهجویی برای درسهای پرشمار این سرزمین فکر کرد.
یحیی آلاسحاق، وزیر پیشین بازرگانی و رئیس اتاق بازرگانی ایران و عراق، در گفتوگو با اقتصادنیوز با اشاره به وضعیت مبادلات ایران و عراق، تأکید میکند که تجارت دو کشور علیرغم برخی افتوخیزها همچنان ادامه دارد و بازار عراق ظرفیت بالایی برای کالاها و خدمات ایرانی دارد.
مشروح گفتوگوی اقتصادنیوز را در ادامه میخوانید.
****
*آقای آلاسحاق! حجم واردات و صادرات از عراق، پس از محاصره دریایی در حال حاضر به چه صورت است؟ نسبت واردات/صادرات چقدر است؟
در رابطه با کشور عراق باید عرض کنم که علیرغم وجود برخی مشکلات، رابطه تجاری ما با این کشور مانند گذشته است؛ لذا حجم مبادلات ما کاهش چشمگیری نداشته است. البته گاهی به دلایل مختلفی نظیر مسائل انتخاباتی در عراق، این میزان با نوساناتی همراه میشود، اما روند کلی ما در بازار عراق رو به جلو است.
بر اساس اطلاعات سال گذشته، حجم تجارت رسمی ما با عراق حدود ۱۲ میلیارد دلار بوده است. البته اگر کالاهایی که از طریق کشورهای همسایه و سایر مسیرها مبادله میشوند را نیز در نظر بگیریم، آمار گمرک ایران و گمرک عراق تفاوتهایی دارند؛ به طوری که گمرک عراق این رقم را حدود ۱۴ میلیارد دلار اعلام کرده است.
در ۹ ماهه سال جاری، به دلیل شرایط موجود، افتی چند درصدی را تجربه کردیم اما اکنون مبادلات در حال احیا است. در حال حاضر فعالیتهای تجاری از تمامی مرزهای ما شامل شلمچه، ایلام و کردستان در حال انجام است و امیدوار هستیم با توجه به شرایط جدیدی که در روابط با عراق پیش میآید، سرعت کار افزایش یابد. در مجموع پیشبینی میشود این رقم بین ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دلار باقی بماند.
به دلیل نیاز به جایگزین کردن امارات، تحولات جدی در حوزه تجارت رخ خواهد داد
*در حال حاضر تمرکز صادرات ایران به عراق بر چه نوع کالاهایی است؟
تقریباً هر کالایی که در ایران تولید میشود، در عراق بازار مصرف دارد. این کالاها حوزههای بسیار متنوعی را شامل میشود؛ از مصالح ساختمانی و مواد غذایی گرفته تا اجرای پروژههای عمرانی و ارائه خدمات فنی و مهندسی. همچنین محصولات فولادی، مواد غذایی و محصولات بهداشتی از جمله کالاهایی هستند که در آنجا بازار دارند.
*با توجه به محدودیتهای دریایی در جنوب، بحث استفاده بیشتر از مرزهای زمینی و ریلی مطرح شده است. آیا زیرساختهای لجستیکی ما امکان افزایش حجم مبادلات از این طریق را دارند؟
واقعیت این است که عملکرد اخیر امارات باعث خواهد شد که رابطه تجاری سابق ما با آنها تغییر کند. ما با امارات حدود ۲۰ میلیارد دلار تعامل تجاری داشتیم که در آن، امارات به عنوان مبدأ ترانزیتی عمل میکرد. کالاها از نقاطی مانند چین به مقصد امارات و بنادری نظیر «جبلعلی» ارسال و از آنجا وارد کشور میشد؛ در بخش صادرات نیز روند مشابهی حاکم بود.
قطعاً به دلیل نیاز به جایگزین کردن امارات، تحولات جدی در حوزه تجارت رخ خواهد داد. از سوی دیگر، محاصره تجاری آمریکا نیز مشکلاتی را در مسیر واردات و صادرات ایجاد خواهد کرد.
تابآوری اقتصادی ما نسبت به محاصره دریایی و تحریمها، بیشتر از اروپا و آمریکا است
*این مسائل ممکن است صادرات نفت و کالاهایی که در آن چرخه قرار دارند را با چالشهایی مواجه کند. اما نکته اساسی اینجاست که آیا این فشارها قابل دوام است؟
به نظر ما این اقدامات بیشتر از آنکه به ما آسیب بزند، برای طرف مقابل ضرر خواهد داشت. برای مثال در حوزه انرژی، تمام تلاش دنیا بر این است که قیمت نفت افزایش نیابد، اما این محاصره اثر معکوس دارد. در حال حاضر قیمت بنزین در برخی ایالتهای آمریکا که پیشتر حدود دو دلار بود، به بیش از ۶ دلار در هر گالون رسیده است و قیمت مواد غذایی نظیر گوجهفرنگی و اقلام دیگر نیز افزایش یافته است.
این فشارها بر اروپا و آمریکا بسیار بیشتر است؛ به ویژه اروپاییها که به دلیل عدم عرضه نفت، گاز و حتی کود، بیشترین ضربه را متحمل شدهاند. لذا تابآوری آنها قطعاً کمتر از ماست؛ چرا که ما سالهاست با این نوع تحریمها در ارتباط بودهایم و راه حل عبور از آنها را میدانیم. تابآوری اقتصادی ما نسبت به این محاصره و تحریمها، بیشتر از آنهاست.
*آیا ظرفیتهای جادهای و ریلی میتوانند به طور کامل جایگزین مسیرهای دریایی شوند؟
ما از موقعیت ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک ویژهای برخوردار هستیم. علاوه بر امکانات دریایی، ما از ظرفیت بنادر شمالی و حملونقل داخلی نیز برخورداریم که امکان استفاده به صورت ترکیبی را فراهم میکند. قطعاً در این مسیر با مشکلاتی روبرو خواهیم شد، به ویژه در مورد جایگزینی حجم ۲۰ میلیارد دلاری امارات، و هزینههای ما افزایش خواهد یافت؛ اما این به معنای بنبست نیست. حل این مشکلات برای ما به مراتب راحتتر از حل بحرانهایی است که آمریکا در پی این اقدامات با آنها مواجه شده است.
*آیا زیرساختهای ما آماده این تغییرات هستند؟
اینگونه نیست که این توانمندی یکشبه ایجاد شود، بلکه فرآیندی تدریجی است. با تدابیر اتخاذ شده، بسیاری از این مسائل قابل حل هستند. البته شاید صلاح نباشد که بنده جزئیات اقدامات و تدابیر در حال انجام را بازگو کنم؛ چرا که در صورت انتشار، ممکن است با واکنشهای بازدارنده مواجه شویم. مسئولان مربوطه به وظایف خود واقف هستند و فعالیتها در حال انجام است.
*ارزیابی شما از آینده این وضعیت چیست؟
ما چهل سال است که با استفاده از راهکارهای غیرمتعارف، امور تجاری خود را پیش بردهایم. خلاصه مطلب این است که اگرچه حتماً مشکلاتی ایجاد خواهد شد، اما این مشکلات برای ما قابل حل هستند و برنامهریزیهای لازم نیز در حال انجام است. لذا جای نگرانی از این بابت وجود ندارد.
