پایان جنگ با توافق محدود و موقت ایران و آمریکا؟ | سیاست خارجی آمریکا در اختیار حلقه کوچک از نزدیکان ترامپ است
بهگزارش اقتصادنیوز، در حالی که دونالد ترامپ خود را رئیسجمهور صلح معرفی میکند و مدعی پایان دادن به جنگها از طریق توافق است، نگرانیها در میان متحدان آمریکا در خاورمیانه و همچنین برخی دیپلماتهای غربی درباره شکننده بودن این توافقها افزایش یافته است. حال با توجه به بنبست مذاکرات میان ایران و آمریکا، این نگرانیها به کانون اصلی توجه بازگشتهاند.
کاهش کوتاه مدت تنشها بهجای حل دائمی مشکلات
نهال طوسی در پولیتیکو نوشت: بسیاری از مقامهای منطقه معتقدند که دولت ترامپ بیش از آنکه بر حل ریشهای بحرانها تمرکز داشته باشد، بهدنبال ایجاد چارچوبهای کلی، آتشبسهای موقت و توافقهایی است که در کوتاهمدت تنشها را کاهش میدهند، اما لزوما به صلح پایدار منجر نمیشوند.این نگرانی بهویژه درباره جنگ ایران و اسرائیل و همچنین بحران غزه جدیتر شده است.
اقتصادنیوز: استفاده گسترده از نامهای رمزی برای عملیاتهای نظامی به دوران جنگ جهانی دوم بازمیگردد. هدف اولیه این نامها پنهانکردن ماهیت واقعی عملیات از دشمن و تسهیل هماهنگی میان فرماندهان نظامی بود.
توافقهایی که فقط زمان میخرند؟
مقامات عربی میگویند که نگرانی اصلی این است که توافقهای دولت ترامپ بیشتر برای مدیریت موقت بحرانها طراحی شدهاند تا حل واقعی و دائمی اختلافات. به اعتقاد آنان، ایجاد چارچوبهای سیاسی یا آتشبسها میتواند فرصت و زمان ایجاد کند، اما اگر مسائل اصلی حل نشوند، بحرانها دوباره بازمیگردند.
نویسنده مدعی شد: در پرونده ایران نیز بسیاری از مقامات منطقهای معتقدند که واشنگتن ممکن است به یک آتشبس طولانیمدت یا توافقی محدود رضایت دهد، بدون آنکه موضوعات اساسی مانند برنامه هستهای ایران، توان موشکی تهران و نقش گروههای نیابتی وابسته به ایران در منطقه تعیین تکلیف شوند.
برخی دیپلماتها همچنین معتقدند که جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل که آمریکا نیز در مراحل پایانی آن وارد شد، شاید اصلا پایان نیافته باشد و تنها وارد مرحلهای جدید شده باشد.
حلقه محدود تصمیمگیرندگان و کنار گذاشتن دیپلمات های سابق
یکی دیگر از نگرانیهایی که در میان دیپلماتها و مقامهای غربی مطرح میشود، شیوه تصمیمگیری در دولت ترامپ است.
بهگفته این منابع، سیاست خارجی آمریکا در دولت ترامپ بیش از گذشته در اختیار حلقهای محدود از افراد نزدیک به رئیسجمهور قرار گرفته و بسیاری از کارشناسان و دیپلماتهای حرفهای از روند تصمیمگیری کنار گذاشته شدهاند.
همزمان، کاهش بودجه نهادهای دیپلماتیک، اخراج کارشناسان حوزه ایران و تضعیف ساختار وزارت خارجه آمریکا باعث شده تا ظرفیت واشنگتن برای طراحی و اجرای توافقهای پیچیده و بلندمدت، کاهش پیدا کند.
برخی تحلیلگران معتقدند که اگر پیش از آغاز جنگ، کارشناسان بیشتری در مذاکرات با ایران مشارکت داده میشدند، شاید هنوز امکان دستیابی به یک توافق دیپلماتیک وجود داشت.
آتشبس غزه هیچ چشمانداز روشنی ندارد
در مورد غزه نیز اگرچه آتشبس همچنان برقرار مانده است، اما هنوز نشانهای از حل پایدار بحران دیده نمیشود.
طرحهایی که دولت ترامپ و نمایندگانش برای آینده غزه ارائه کردهاند، با چالشهای متعددی روبهرو است؛ از جمله کمبود منابع مالی، مشکلات اجرایی، نبود مشروعیت سیاسی کافی و تردید کشورها درباره مشارکت در سازوکارهای امنیتی جدید.
در همین حال، حماس همچنان حاضر به خلع سلاح نیست و نیروی بینالمللی موردنظر برای تثبیت اوضاع نیز هنوز شکل نگرفته است. بحران انسانی در غزه نیز ادامه دارد و بسیاری از ساکنان این منطقه همچنان در شرایطی بسیار دشوار زندگی میکنند.
روش کار کاخ سفید افزایش فشار سیاسی و سرعت عمل است
برخی از مقامات سابق آمریکایی معتقدند که دولت ترامپ بیش از آنکه به مذاکرات طولانی، جزئی و پیچیده علاقه داشته باشد، بر دستیابی سریع به توافقهای سیاسی و اعلام موفقیت تمرکز کرده است. به اعتقاد این منابع، کاخ سفید ترجیح میدهد تا با فشار سیاسی و سرعت عمل، توافقهایی فوری ایجاد کند؛ حتی اگر این توافقها از نظر ساختاری و سیاسی شکننده باشند.
این در حالی است که بسیاری از توافقهای مهم تاریخی، از جمله توافق «جمعه نیک» در ایرلند شمالی، پس از سالها مذاکره، دیپلماسی مستمر و رایزنیهای فشرده حاصل شدند.
اختلافات با ایران هنوز تمام نشده است
دیپلماتهای منطقه معتقدند بحران ایران و پیامدهای آن آنقدر گسترده است که آمریکا نمیتواند بهسادگی از آنها عبور کند.
تنشهای مرتبط با ایران اکنون بر بازار جهانی انرژی، تجارت بینالمللی، امنیت دریایی و اقتصاد جهان تأثیر گذاشته و بسیاری از کشورها نگرانند که ادامه وضعیت فعلی به بیثباتی بیشتر منجر شود.
در همین حال، برخی مقامات عرب معتقدند که دولت ترامپ و اسرائیل با ورود به جنگی که برای پیامدهای آن آمادگی کافی نداشتند، شرایط منطقه را پیچیدهتر کردهاند.
اگرچه آمریکا اکنون فشار اقتصادی و محاصره علیه ایران را تشدید کرده، اما ایران نیز کنترل بیشتری بر تنگه هرمز پیدا کرده است؛ این موضوع هم به اقتصاد جهانی آسیب زد و هم بر بازار انرژی جهان اثر گذاشت.
آیندهای نامشخص برای توافقهای ترامپ
بسیاری از مقامات منطقه و تحلیلگران معتقدند که اگر دولت ترامپ نتواند آتشبسها و چارچوبهای فعلی را به توافقهایی جامع و بلندمدت تبدیل کند، خاورمیانه ممکن است وارد دورهای طولانی از بیثباتی و بحرانهای تکرارشونده شود.
به اعتقاد آنان، توافقهای موقت شاید بتوانند برای مدتی تنشها را کاهش دهند، اما بدون حل ریشهای اختلافات، احتمال بازگشت دوباره درگیریها همچنان بالا خواهد بود.
