مذاکرات فشرده درباره تشریفات دیدار رهبران چین و آمریکا | محورهای گفتوگوی شی و ترامپ کداماند؟ | درباره پرونده ایران هم صحبت میشود؟
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از جماران، روابط ایالات متحده و چین این هفته به نقطه عطف جدیدی میرسد و شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، روز چهارشنبه برای دیدار با دونالد ترامپ ، همتای آمریکایی خود، وارد واشنگتن شد. این اولین سفر شی به پایتخت ایالات متحده در ۱۱ سال گذشته است.
قرار است این دو رئیس جمهور روز پنجشنبه، در دومین دیدار خود در سال جاری، به عنوان بخشی از چهار دیدار احتمالی بین آنها در طول سال 2026، رو در رو ملاقات کنند، که تلاشی گستردهتر برای کاهش تنشها در بحبوحه رقابت شدید است.
در حالی که ترامپ قصد دارد شخصاً از شی جین پینگ در پایگاه مشترک اندروز در یک نمایش کم سابقه از احترام استقبال کند، پشت چراغها و فرش قرمز، مجموعهای از پیچیدهترین مسائل بین دو قدرت، از تعرفهها و هوش مصنوعی گرفته تا مواد معدنی حیاتی، ایران و تایوان، نهفته است.
بلومبرگ میگوید این اجلاس به رهبران دو اقتصاد بزرگ جهان فرصتی برای بهبود روابط شخصی و یافتن زمینههای مشترک میدهد، اما مسائل مطرح شده در میز مذاکره نشاندهنده اختلافنظرهایی است که فراتر از نقاط اختلاف خاص است و به رقابتهای فناوری و نفوذ ژئوپلیتیکی نیز گسترش مییابد.
پروتکل فرش قرمز
وال استریت ژورنال فاش کرد که هفتههای منتهی به این سفر، مذاکرات فشردهای در مورد جزئیات پذیرایی صورت گرفته است، چرا که پکن میخواست این سفر به عنوان یک «سفر رسمی» طبقهبندی شود که بالاترین سطح سفرهای رسمی از نظر تشریفات و پروتکل است.
این سفرها معمولاً شامل یک مراسم استقبال رسمی باشکوه، گارد احترام، پخش سرودهای ملی و ممکن است شامل سلام نظامی ۲۱ گلوله، ضیافت رسمی در کاخ سفید و پذیرایی در باغ جنوبی کاخ سفید باشد. به گفته روزنامهها، سفر ترامپ به چین در ماه مه گذشته از این نوع بود.
به گفته مشاوران سیاسی در پکن که با این روزنامه صحبت کردند، شی سرانجام در صحنهای که از نظر سیاسی برای چین اهمیت دارد و میخواهد رئیس جمهور چین را در واشنگتن به عنوان فردی برابر با رئیس جمهور آمریکا به تصویر بکشد، مورد استقبال قرار گرفت.
در مقابل، به گفته این روزنامه، ترامپ به این دلیل موافقت کرد که میخواهد ثبات روابط را حفظ کند، و همین امر باعث میشود که به نظر برسد این اجلاس - طبق گزارش - بیشتر برای مدیریت رقابت و خرید زمان طراحی شده است تا دستیابی به پیشرفتهای بزرگ.
دستور جلسه
بر اساس گزارشی که وبسایت آمریکایی بلومبرگ در مورد دستور کار این اجلاس منتشر کرده است، بحثها حول شش موضوع اصلی متمرکز خواهد بود:
اول: تجارت و تعرفه ها
تجارت در صدر دستور کار قرار دارد و انتظار میرود ترامپ و شی جین پینگ به دنبال تمدید آتشبس تجاری باشند که در اکتبر ۲۰۲۵ به آن دست یافتند؛ آتشبس تجاریای که منجر به کاهش برخی تعرفههای متقابل و تعلیق برخی محدودیتها بر صادرات چین، از جمله مواد معدنی کمیاب، شد.
دو طرف پیش از اجلاس در حال بحث در مورد کاهش تعرفهها بر برخی کالاها بودند، اما رسیدن به تمدید تضمین شده نیست، زیرا اختلافات بر سر شرایط و مدت زمان آتشبس همچنان پابرجاست. به گزارش این وبسایت، جیمسون گریر، نماینده تجاری ایالات متحده، به بلومبرگ گفت که واشنگتن ممکن است تمدید سه تا شش ماهه را بپذیرد.
کریستین ساینس مانیتور خاطرنشان میکند که این آتشبس به آرام کردن جنگ تجاری که از آوریل ۲۰۲۵ آغاز شده بود، کمک کرده است، در حالی که هر دو طرف همزمان برای کاهش وابستگی متقابل خود تلاش میکنند؛ ایالات متحده به دنبال منابع جایگزین مواد معدنی کمیاب است، در حالی که چین در تلاش است وابستگی خود را به فناوری غربی، به ویژه در زمینه هوش مصنوعی، کاهش دهد.
دوم: خرید و سرمایهگذاری
مذاکرات تجاری محدود به تعرفهها نیست؛ دولت ترامپ به دنبال جلب تعهدات بیشتر چین برای خرید محصولات آمریکایی و سرمایهگذاری در داخل ایالات متحده است.
چین متعهد شده بود که تا سال ۲۰۲۸ سالانه ۲۵ میلیون تن سویا از آمریکا خریداری کند و تاکنون حدود نیمی از این تعهد را انجام داده است، اما انجام تعهد جداگانهای مبنی بر صرف ۱۷ میلیارد دلار اضافی برای محصولات کشاورزی ایالات متحده، دشوارتر شده است.
این وبسایت ادامه میدهد که ماه مه گذشته، ترامپ گفت که چین متعهد به خرید ۲۰۰ هواپیما از بوئینگ شده است و گریر در مصاحبه خود با تلویزیون بلومبرگ تأیید کرد که پکن در حال پیشرفت در انجام این تعهد است.
در مورد سرمایهگذاریهای چین در ایالات متحده، وضعیت همچنان پیچیدهتر است، به خصوص با توجه به پیشنهاد ترامپ مبنی بر اینکه شرکتهای خودروسازی چینی میتوانند در صورت استخدام کارگران آمریکایی، کارخانههایی را در ایالات متحده بسازند. هرگونه توافقی از این دست همچنان منوط به مقررات امنیت ملی ایالات متحده خواهد بود.
سوم: هوش مصنوعی و تراشهها
هوش مصنوعی یکی از حساسترین حوزههای رقابت بین دو کشور است و هر یک از طرفین محدودیتهایی را برای دسترسی طرف مقابل به فناوریهای پیشرفته اعمال میکنند.
بلومبرگ میگوید عملکرد مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی چینی به رقبای آمریکایی خود نزدیک شده است، در حالی که شرکتهای تراشهسازی چینی پس از محدودیتهای ایالات متحده بر صادرات تراشههای پیشرفته آمریکایی از شرکتهای پیشرو مانند انویدیا، تلاشهای خود را برای توسعه پردازندههای داخلی افزایش میدهند.
اما این اختلاف فقط مربوط به تراشهها نیست، زیرا آزمایشگاههای آمریکایی شرکتهای چینی را به استفاده از خروجی مدلهای پیشرفته آمریکایی برای توسعه سیستمهای رقیب با هزینه کمتر متهم میکنند، که به گفته این وبسایت، کاخ سفید را بر آن داشته است تا اقداماتی را برای محدود کردن این رویهها بررسی کند.
وال استریت ژورنال با خشم خاطرنشان میکند که محدودیتهای ایالات متحده بر صادرات نیمههادیها، یکی از قویترین ابزارهای فشار بر چین، در دستور کار مذاکرات مقدماتی قرار نداشت و این نشان میدهد که این اجلاس چقدر سطحی بوده است.
کریستین ساینس مانیتور، به نوبه خود، به امکان بررسی قوانینی برای ایمنی و حکومتداری، از جمله جلوگیری از استفاده از هوش مصنوعی برای توانمندسازی بازیگران غیردولتی در دستیابی به سلاحهای بیولوژیکی یا شیمیایی یا تصمیمگیری در مورد استفاده از سلاحهای هستهای بدون کنترل انسان اشاره میکند.
چهارم: مواد معدنی ضروری
به گزارش بلومبرگ، با توجه به تسلط چین در تولید و فرآوری مواد معدنی کمیاب و اهمیت آنها در صنایع حیاتی مانند رباتیک، خودروهای برقی و سلاحهای دقیق، این مواد معدنی به یک برگ برنده مهم برای پکن تبدیل شدهاند.
بر اساس این گزارش، چین در جریان رویارویی تجاری قبلی، محدودیتهایی را بر صادرات خود اعمال کرده بود، اما پس از آتشبس تجاری، برخی از صادرات خود را از سر گرفت.
اما دولت ترامپ میگوید پکن عمداً روند تأیید را کند میکند، در حالی که صادرات آهنربای عناصر کمیاب چین به ایالات متحده ماه گذشته کاهش یافته است.
طبق گزارش این وبسایت، پکن ممکن است مجوزهای صادراتی بیشتری را به عنوان یک برگ برنده در این اجلاس ارائه دهد. با این حال، ایالات متحده هنوز به سالها زمان نیاز دارد تا وابستگی خود به چین را برای استخراج و فرآوری این مواد معدنی کاهش دهد.
پنجم: پرونده ایران
رقابت بین واشنگتن و پکن به خاورمیانه نیز کشیده شده است ، زیرا ترامپ میخواهد چین را تحت فشار قرار دهد تا از نفوذ اقتصادی خود بر ایران استفاده کند، کشوری که به شدت به چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت خود وابسته است.
بلومبرگ تأیید میکند که پکن در طول جنگ از تهران حمایت اقتصادی و دیپلماتیک کرده است و گزارشهایی مبنی بر برخی کمکهای نظامی نیز وجود دارد. دولت چین همچنین پیش از این به شرکتهای خود دستور داده بود که در برابر تحریمهای آمریکا علیه خرید نفت ایران مقاومت کنند.
در مقابل، واشنگتن در ماههای اخیر تحریمهایی را علیه شرکتها و نهادهای چینی به دلیل روابط اقتصادی آنها با ایران اعمال کرده است و اسکات بیسنت ، وزیر خزانهداری، هشدار داد که تحریمهای آمریکا میتواند موسسات مالی را که تجارت با تهران را تسهیل میکنند، هدف قرار دهد.
طبق ارزیابی این وبسایت، ترامپ احتمالاً در این مورد به شی جین پینگ فشار خواهد آورد، اما به نظر نمیرسد پکن آماده باشد به راحتی روابط خود با ایران را کاهش دهد.
ششم: تایوان، سختترین آزمون
تایوان همچنان حساسترین موضوع در این دیدار است. پکن بر جلوگیری از معامله تسلیحاتی پیشنهادی ۱۴ میلیارد دلاری آمریکا با این جزیره متمرکز است و میخواهد واشنگتن موضع روشنی در برابر استقلال تایوان اعلام کند.
در گزارشی جداگانه، وال استریت ژورنال میگوید مشاوران چینی انتظار دارند شی جین پینگ از این اجلاس برای آزمایش تمایل واشنگتن به دادن امتیاز در مورد موضوعی که پکن آن را مهمترین موضوع میداند، استفاده کند.
در این گزارش به نقل از دا وی، مدیر مرکز مطالعات استراتژیک و امنیتی دانشگاه تسینگهوا، آمده است که تایوان تنها موضوعی است که میتواند منجر به یک درگیری نظامی عمدی شود و فشارها از هر دو طرف افزایش یابد.
این محقق معتقد است که پکن هدف اتحاد مجدد تایوان را حفظ خواهد کرد، اما تا زمانی که فرصتی برای باز نگه داشتن مسیر آشتی و ارتباط وجود داشته باشد، ممکن است برای دستیابی به آن عجله نکند.
در مقابل، او هشدار داد که اگر واشنگتن تصمیم بگیرد پس از اجلاس، توافق تسلیحاتی را تأیید کند، این امر به شدت به مسیر تنشزدایی بین واشنگتن و پکن آسیب خواهد رساند.
ترامپ پس از دیدار با شی جین پینگ در پکن در ماه مه گفته بود که آنها درباره فروش سلاح به تایوان صحبت کردهاند و افزود که او «جنگی در فاصله ۹۵۰۰ مایلی» نمیخواهد. بنابراین، طبق این گزارش، تایوان میتواند به یک ابزار چانهزنی گستردهتر بین دو رهبر تبدیل شود، آن هم در زمانی که پکن به دنبال موضع روشنتری از سوی ایالات متحده در مورد استقلال این جزیره است.
اجلاسی برای کاهش تنش، نه برای اقدام قاطع
با وجود مسائل متعدد، این سه مقاله نشان میدهند که به نظر نمیرسد این اجلاس برای دستیابی به سازشهای عمده آماده باشد. وال استریت ژورنال معتقد است که دو طرف مدت زیادی را صرف ترتیب دادن این دیدار کردهاند، در حالی که منابع اصلی تنش تا حد زیادی حل نشده باقی ماندهاند.
کریستین ساینس مانیتور این جلسه را تلاشی برای تحکیم روابط و خرید زمان، در پرتو آنچه کارشناسان «بنبست استراتژیک» مینامند، توصیف میکند؛ هیچ یک از طرفین در این مرحله به اندازه جلوگیری از کشیده شدن رقابت به رویارویی مستقیم، به یک پیشرفت بزرگ نیاز ندارند.
بنابراین، تصویر ترامپ و شی جین پینگ روی فرش قرمز ممکن است از برخی از نتایج ملموس این اجلاس مهمتر باشد. در حالی که دست دادن و استقبال رسمی ممکن است پیام آشتیجویانهای ارسال کند، شش مسئله باقی مانده است که به نظر میرسد ژستهای تشریفاتی قادر به حل آنها نیستند.
