نقشه جدید صادرات ایران در ایام جنگ | نیاورانی: از طریق ترکیه مسیر صادرات اروپا را حفظ کردیم | باید قوانین مطابق با شرایط جنگی تنظیم شود
به گزارش اقتصادنیوز، در حالی که بیش از چهل روز از آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و قطعی گسترده اینترنت بینالملل در کشور میگذرد، یکی از مهمترین پرسشها به سرنوشت تجارت خارجی و تابآوری بخش صادرات بازمیگردد؛ بخشی که همواره بهعنوان یکی از اصلیترین مسیرهای تأمین ارز و حفظ پویایی اقتصاد ایران شناخته میشود.
محدودیتهای حملونقل، تغییر مسیرهای ترانزیتی و چالشهای ناشی از ناپایداری فضای کسبوکار، شرایطی متفاوت را پیشروی صادرکنندگان قرار داده و ضرورت بازنگری در استراتژیهای تجاری را دوچندان کرده است.
اقتصادنیوز: رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران گفت: ما میتوانیم ایستگاهها، بنگاهها و مراکز تجاری مناسبی را برای جایگزینی با امارات فراهم کنیم و حتی بندر چابهار خودمان را در خارج از محدوده خلیج فارس بیشتر گسترش دهیم.
در چنین فضایی، ارزیابی دقیق از وضعیت بازارهای هدف، میزان تداوم جریان صادرات و توان سازگاری فعالان اقتصادی با شرایط جدید، اهمیت ویژهای پیدا میکند. «اقتصادنیوز» در گفتوگو با صدرالدین نیاورانی، نایبرئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی ایران، به بررسی آخرین وضعیت صادرات کشور در هفتههای اخیر و چالشها و مسیرهای جایگزین پیشروی بازرگانان پرداخته است.
مشروح گفتگو اقتصادنیوز را با صدرالدین نیاورانی در ادامه میخوانید.
****
*آقای نیاورانی! بیش از 40 روز از جنگ میگذرد و فضای کسبوکارها در وضعیت تعلیق یا بازگشایی نصفه و نیمه به سر میبرد، تجارت و صادرات ایران در این روزها چه شرایطی را پشت سر گذاشت؟
ما در بازارهای صادراتی خود با دو نوع بازار مواجه هستیم: بازارهای سنتی و بازارهایی که به صورت موردی و فصلی با آنها تعامل داریم. بخشی از بازارهای سنتی ایران در کشورهای عربی حوزه خلیجفارس و بخش دیگر در کشورهایی نظیر هندوستان، روسیه، عراق و اروپای غربی واقع شده است. در حال حاضر، به غیر از کشورهای حوزه خلیجفارس که امکان حملونقل دریایی و هوایی ما با آنها قطع شده است، بقیه بازارهای سنتی ما همچنان فعال هستند. عملیات صادراتی به این مقاصد از طریق مرزهای غربی، مبادی شمالی و همچنین برای کشور هندوستان از طریق بندر چابهار در جریان است.
هزینههای بندری و نرخ کرایه برای صادرکنندگان افزایش یافته است
*برخی کارشناسان تاکید دارند که این جنگ به لحاظ ترازیتی و لجستیکی ایران را در دچار مشکل کرده است، خصوصا که امارات یکی از اصلیترین مسیرهای ترانزیتی ایران بود، این مشکلات چقدر کسبوکارها را در این مدت دچار مشکل کرده و مسیرهای جایگزین چقدر جبران کرده است؟
مسلماً ما در زمینه ترانزیت و ترانسپورت کالا با مشکلاتی روبهرو هستیم که امیدواریم روزبهروز بهبود یافته و مرتفع شوند. در خصوص خسارات باید گفت آنچه رخ داده، مربوط به گذشته است و مسیرهای جایگزین برای کالاهایی پیشبینی شده که به صورت روزانه صادر میشوند.
برای مثال، ما مسیرهای دریایی خود را در جنوب به سمت بندر سیریک و بندر چابهار تغییر دادهایم. البته این تغییرات هزینههای بندری و نرخ کرایه را برای صادرکنندگان افزایش داده است.
* با در نظر گرفتن دو سناریوی پایان جنگ یا تداوم آن، برآورد شما از وضعیت ماههای پیشرو چیست؟
ما در بخش بازرگانی و صادرات همواره بدترین سناریو، یعنی ادامه جنگ را مبنا قرار میدهیم و خود را برای کمترین آسیب به بخش بازرگانی آماده میکنیم. ما در بخش کشاورزی با تولیداتی نظیر سیب، کیوی و انار در فصل پاییز و محصولاتی چون گیلاس، زردآلو، هلو و شلیل در فصل تابستان مواجه هستیم که نمیتوان جلوی تولید آنها را گرفت. ما با مازاد تولید داخلی روبرو هستیم که الزاماً باید صادر شود؛ لذا برنامهریزیهای لازم در حال انجام است تا این محصولات از مبادی مربوطه صادر شوند و بازار دچار مشکل نشود.
به عنوان راهکار، برای بازارهایی که به دلیل مشکلات موجود از دست رفتهاند، بخشهایی را در روسیه جایگزین کردهایم و همچنین مسیرهایی را از طریق ترکیه به سمت اروپا باز میکنیم تا پیوند با مشتریان قدیمی دوباره تجدید شود.
ضرر روزانه قطعی اینترنت معادل تخریب پل b1 بر اثر اصابت موشک
*یکی دیگر از مشکلات بخش خصوصی وضعیت دسترسی به اینترنت بینالملل بود، در چند مرحله گفته شد تمهیداتی برای این مشکل انجام شد، و آیا این اقدامات توانسته نیازهای واقعی فعالان اقتصادی، بهویژه در حوزه تجارت خارجی را برطرف کند؟
بخشی از بازار تجارت و کسبوکار در ایران و جهان بر پایه فناوری اطلاعات شکل گرفته است. موضوع بسیار مهمی که باید به آن توجه داشت این است که اگرچه ممکن است برخی فعالان اقتصادی دسترسی آزاد به اینترنت داشته باشند و تجارت خارجی خود را انجام دهند، اما ضرر ناشی از دست رفتن فضای مجازی داخلی بسیار سنگین است. این ضرر روزانه میتواند معادل تخریب پل b1 بر اثر اصابت موشک باشد.
کسانی که در فضای مجازی فعالیت میکردند و بخشی از اقتصاد کشور را تأمین مینمودند، متأسفانه آسیب زیادی دیدهاند. خدمات آنها ممکن است به چشم نیاید، اما دقیقاً مانند خدمات یک پزشک است که نبودنش سلامت اجتماع را با چالش جدی مواجه میکند. ما به طور کل با تعطیل شدن فضای مجازی در کشور مخالف هستیم و امیدواریم این بخش از اقتصاد که عمدتاً جوانان در آن فعال هستند، هرچه زودتر بازگشایی شود و فعالیت آنها دوباره رونق بگیرد.
دولت باید قوانین را مطابق با شرایط جنگی تنظیم کند
*در شرایط فعلی، مهمترین مطالبه بخش خصوصی از دولت برای حفظ تداوم فعالیت کسبوکارها چیست؛ بهویژه در زمینه دسترسی پایدار به اینترنت و تسهیل مسیرهای صادراتی؟
مطالبه نخست، راهاندازی اینترنت برای عموم مردم و مهیا ساختن فضای مجازی برای محیط کسبوکار است. در مرتبه دوم، دولت باید هرچه سریعتر ستادهای بحران و جنگ خود را تشکیل داده و قوانین را مطابق با شرایط جنگی تنظیم کند. برای مثال، صرفِ اعلام این که به چکهای برگشتی در بانکها ترتیب اثر داده نمیشود، کافی نیست؛ بلکه دولت باید تضمین کند که این مصوبات در بدنه اجرایی و بانکها رعایت میشود.
در حال حاضر مشاهده میشود برخی بانکها به صورت سلیقهای عمل کرده، جلوی تسهیلات را میگیرند و به بخشنامهها استناد نمیکنند. دولت باید قوانین را در بدنه خود لازمالاجرا کند تا مردم با چالشی بیش از آنچه هست، گرفتار نشوند.
بودجه دولت بدون در نظر گرفتن شرایط جنگی تدوین شده
*بستههای حمایتی دولت جوابگوی خسارات و جبران است؟ چه راهکارهایی میتواند در این شرایط جنگی تابآوری بخش خصوصی را تا حدی بالاتر ببرد؟
این بستهها جوابگو نیست؛ چرا که بودجه دولت بر اساس سال گذشته و بدون در نظر گرفتن شرایط جنگی و نابودی برخی صنایع تدوین شده است. بنابراین بودجهای برای این کار وجود ندارد. دولت میتواند اقداماتی نظیر به تعویق انداختن مطالبات خود را انجام دهد.
همچنین باید فشارهای وارده بر بخش خصوصی، از جمله محدودیتهای بازگشت ارز صادرکنندگان، ثبت سفارشات واردات و تأمین ارز از بانک مرکزی را کاهش دهد. با آزادسازی این موارد و سپردن تنظیم بازار به سازوکار عرضه و تقاضا - که سالیان سال باید انجام میشد - میتوان بخشی از مشکلات را به صورت عاجل و جنگی حل کرد.
