جاهطلبیهای ناتمام ترامپ | خشم جمهوریخواهان از «آتشبس 60 روزه» | پیوستن همه کشورهای عربی به «پیمان ابراهیم» یک آرزوی بعید است
بهگزارش اقتصادنیوز، دونالد ترامپ در تعطیلات آخر هفته، دامنه جاهطلبیهای دیپلماتیک خود را گسترش داده است؛ او حالا تنها بهدنبال پایان دادن به جنگ با ایران نیست، بلکه بهدنبال توافقی بزرگتر است که به موجب آن، عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای خاورمیانه صورت بگیرد.
اعلام موفقیت تاریخی بهجای عقبنشینی تاکتیکی
والاستریت ژورنال در گزارشی نوشت: چنین پروژهای میتواند به ترامپ کمک کند تا هرگونه آتشبس محدود یا توافق بر سر عبور کشتیها را نه بهعنوان یک عقبنشینی، بلکه بهعنوان یک موفقیت تاریخی منطقهای معرفی کند؛ بهویژه در شرایطی که بخشی از جمهوریخواهان تندرو هشدار میدهند که یک توافق بد با ایران میتواند میراث سیاسی او را نابود کند.
ترامپ روز دوشنبه در شبکه اجتماعی خود نوشت: «مذاکرات با جمهوری اسلامی ایران بهخوبی پیش میرود! این توافق یا یک توافق عالی است، یا اصلا توافقی در کار نخواهد بود. آن وقت زمان بازگشت به میدان نبرد و تیراندازی است؛ اما اینبار بسیار بزرگتر و شدیدتر از همیشه اتفاق میافتد؛ و هیچکس چنین چیزی را نمیخواهد!»
اقتصادنیوز: ترامپ در پاسخ به منتقدان جمهوریخواه نسبت به روند مذاکرات و تمایل به مصالحه با ایران گفته اگر با ایران توافقی انجام دهم، توافقی خوب و درست خواهد بود. پس به بازندههایی که درباره آن چیزی نمیدانند و انتقاد میکنند گوش ندهید.
آتشبس همچنان برقرار است
با وجود ادعاهای کاخ سفید درباره پیشرفت بزرگ، مذاکرات با ایران هنوز به توافق نهایی نرسیده است. همزمان، برخی شرکای آمریکا در خاورمیانه مانند عربستان سعودی و قطر، پشتپرده در برابر اصرار ترامپ برای پیوستن به پیمان ابراهیم و برقراری رابطه رسمی با اسرائیل مقاومت میکنند.
روز دوشنبه تنشها دوباره بالا گرفت. آمریکا دو شناور سپاه پاسداران را که قصد مینگذاری در تنگه هرمز داشتند، غرق کرد. ایران نیز با شلیک موشکهای زمینبههوا به هواپیماهای آمریکایی پاسخ داد. در ادامه، آمریکا مواضع موشکی نزدیک بندرعباس را هدف قرار داد. سرهنگ تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا، گفت: «سنتکام همچنان از نیروهای ما دفاع میکند، در حالی که در جریان آتشبس فعلی خویشتنداری نشان میدهد.»
معامله در هرمز؛ نفت در برابر رفع محاصره؟
نویسنده مدعی شد: «دولت ترامپ در حال کار بر روی توافقی احتمالی است که بر اساس آن، ایران تنگه هرمز را بهطور کامل در ازای توقف محاصره کشتیرانی توسط آمریکا، بازگشایی میکند. این توافق میتواند به یکی از بزرگترین بحرانهای انرژی جهان پایان دهد.»
با اینوجود، مسائل حساستر همچنان حلنشده باقی میمانند؛ از جمله مسئله برنامه هستهای ایران که ترامپ سالهاست بر آن تأکید دارد.
ترامپ عصر دوشنبه در پستی دیگر مدعی شد؛ «اورانیوم غنیشده (غبار هستهای!) یا فورا به آمریکا تحویل داده خواهد شد تا نابود شود، یا ترجیحا با هماهنگی جمهوری اسلامی ایران در همان محل یا مکانی دیگر، زیر نظر کمیسیون انرژی اتمی یا نهاد مشابه آن از بین خواهد رفت.»
این فقط آغاز مذاکرات است
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا که در دهلینو بهسر میبرد، چارچوب فعلی را مرحله اول توصیف کرد؛ یعنی توافقی برای بازگشایی هرمز که میتواند بعدا به مذاکرات گستردهتر هستهای منجر شود. او گفت: «یک پیشنهاد درباره باز شدن تنگه و ورود ایران به مذاکرات واقعی نسبتا قوی روی میز وجود دارد. ما امیدواریم که بتوانیم آن را عملی کنیم.»
به ادعای یکی از مقامات ارشد دولت آمریکا، چارچوب سهمرحلهای موردنظر واشنگتن شامل این موارد است؛ «بازگشایی تنگه هرمز توسط ایران، کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم غنیشده و کاهش محاصره دریایی ایران توسط آمریکا.»
پس از آن، دو کشور درباره پایان رسمی جنگ و در نهایت پایان دائمی برنامه هستهای ایران مذاکره خواهند کرد.
این درحالی است که سخنگوی وزارت امور خارجه ایران تاکید کرده که این دور از مذاکرات تنها بر پایان جنگ متمرکز خواهد بود، نه پرونده هستهای ایران.
جمهوریخواهان تندرو: همهچیز با توافق هدر میرود
در این میان، ترامپ میان دو انتخاب گرفتار شده است: او یا باید به جنگی که در آمریکا محبوبیت ندارد پایان دهد، یا به ادامه فشار نظامی بپردازد. در این میان، بسیاری از جمهوریخواهان تندرو از مفاد اولیه توافق خشمگین هستند.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه تگزاس هشدار داد که این توافق میتواند اشتباهی فاجعهبار باشد. راجر ویکر، رئیس کمیته نیروهای مسلح سنا، هم گفت: اگر این آتشبس ۶۰ روزه عملی شود، تمام دستاوردهای عملیات خشم حماسی نابود خواهد شد.
لیندسی گراهام، مایک پمپئو و جان بولتون هم به صف منتقدان پیوستند.
ترامپ بهدنبال گسترش پیمان ابراهیم
در واکنش به این انتقادها، ترامپ تلاش کرد تا چشمانداز بزرگتری را برای اقدامات خود ارائه کند. او خواستار پیوستن عربستان، قطر، پاکستان، ترکیه، مصر و اردن به توافقهای ابراهیم شد؛ توافقهایی که روابط کشورهای عربی با اسرائیل را عادی میکند.
ترامپ حتی مدعی شد که امیدوار است ایران هم پس از توافق صلح بتواند به این روند بپیوندد. او نوشت: «این مهمترین توافقی خواهد بود که این کشورهای بزرگ اما همیشه درگیر، تاکنون امضا کردهاند. هیچ چیز در گذشته یا آینده از آن بزرگتر نخواهد بود.»
واقعیت منطقه متفاوت است
با وجود خوشبینی ترامپ، بسیاری از ناظران معتقدند که کشورهای عربی، بهویژه عربستان، فعلا حاضر نیستند تا به توافقهای ابراهیم بپیوندند؛ مگر اینکه مسیری روشن برای تشکیل کشور مستقل فلسطین وجود داشته باشد. روابط جهان عرب با اسرائیل پس از جنگ غزه و درگیریهای اخیر بهشدت تیره شده است.
مقامات قطری هم میگویند که فعلا برنامهای برای پیوستن به توافق ابراهیم ندارند و هرگونه تعامل با اسرائیل باید به مسئله فلسطین گره بخورد.
آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده سابق آمریکایی در امور خاورمیانه، گفت: این حرفها بیشتر شبیه یک آرزوی بعید است تا واقعیتی متناسب با شرایط جدید خلیج فارس.
او هشدار داد که نزدیکی کشورهای عربی به اسرائیل در شرایط فعلی میتواند موجی از خشم عمومی را در منطقه ایجاد کند.
