کدخبر: ۳۴۷۶۴۸ لینک کوتاه
لینک کوتاه کپی شد

پشت پرده درخواست ایران برای فعال سازی مکانیزم حل‌اختلاف برجام

اقتصادنیوز: به‌دنبال بد‌عهدی اروپایی‌ها در اجرای تعهدات برجامی‌شان، ایران چند روز پیش تصمیم به رجوع به مکانیزم حل اختلاف در برجام گرفت. اکنون این سوال مهم مطرح شده که چرا ایران تصمیم به استفاده از این مکانیزم در این مقطع زمانی گرفته است؟ برخی کارشناسان نارضایتی و برخی دیگر فشار ایران به اروپا برای اجرای تعهدات برجامی را دلیل این تصمیم می‌دانند.

به گزارش اقتصادنیوز سعیده‌سادات فهری خبرنگار حوزه دیپلماسی در این باره نوشت: در پی درخواست ایران برای فعال کردن مکانیزم حل اختلاف در چارچوب برجام، وزارت‌خارجه روسیه در نخستین واکنش، طرف‌های برجام را فراخواند تا برای حفظ این توافق با هم «مذاکره» و از «به‌کارگیری مکانیزم‌های اضطراری خودداری کنند». متعاقب اقدام غیرمسوولانه و غیرقانونی سه دولت اروپایی (آلمان، انگلیس و فرانسه) در ارائه پیش‌نویس قطعنامه در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همچنین تداوم عدم پایبندی نسبت به تعهدات بین‌المللی مندرج در برجام و مصوبات کمیسیون مشترک، وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران طی نامه‌ای به جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگ‌کننده برجام، یک بار دیگر موارد عدم پایبندی کشورهای اروپایی را طبق بند ۳۶ برجام به کمیسیون مشترک برای حل‌وفصل ارجاع داد. در نامه وزیر امورخارجه تاکید شده است که هرگونه مداخله در همکاری‌های پادمانی جاری بین ایران و آژانس مغایر با مفاد برجام است و می‌تواند بر مبانی همکاری‌های پادمانی موجود تاثیرات منفی داشته باشد. در همین راستا وزارت‌خارجه روسیه روز شنبه ۱۴ تیر در بیانیه‌ای تاکید کرد که موضع اصولی روسیه همواره این بوده که پاسخ هرگونه سوال باید از طریق گفت‌وگو پیدا شود و در همین راستا، کمیسیون مشترک بهترین ابزار را در اختیار طرف‌های برجام گذاشته است. در این بیانیه آمده که پس از خروج آمریکا از برجام و به‌رغم بروز مشکلاتی که این اقدام به‌وجود آورده است، طرف‌های این توافق توانسته‌اند از موضعی واحد برای خروج از بحران تلاش کنند. وزارت‌خارجه روسیه طرف‌های برجام را فراخواند تا در مقطع فعلی نیز از این مسیر منحرف نشوند و به جای درگیر شدن در جدال سیاسی و برداشتن گام‌هایی که مشکلات مضاعف به‌وجود می‌آورد، همچنان برای حفظ برجام تلاش کنند.

همچنین نماینده روسیه در آژانس از تلاش طرف‌های برجام برای فعال کردن مکانیزم حل اختلاف (مکانیزم ماشه) انتقاد کرد. به گزارش «ایسنا» میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین در پیامی توییتری درباره ارجاع عدم پایبندی کشورهای اروپایی به برجام به کمیسیون مشترک برجام نوشت: «تروئیکای اروپا و ایران تلاش می‌کنند از زوایای مختلف مکانیزم ماشه را فعال کنند. این ایده خوبی نیست. به‌جای [به‌کار بستن] مکانیزم‌های بی‌ثمری که به‌طور بالقوه آسیب‌زا هستند، شرکای برجام باید باهم همفکری کنند که چگونه می‌توان توافق هسته‌ای را که در وضع بسیار بدی است، حفظ کرد.»

انتقاد چین از سیاست واشنگتن

همزمان سخنگوی وزارت امورخارجه چین نیز ضمن انتقاد از سیاست آمریکا در برابر ایران گفت که امیدوار است اعضای برجام اختلافات مربوط به پایبندی به تعهداتشان را از طریق گفتمان حل کنند. به گزارش «ایسنا» صفحه رسمی توییتر سخنگوی وزارت‌خارجه چین در پیامی توییتری نوشت که لیجیان جائو، سخنگوی وزارت امورخارجه این کشور، روز گذشته در نشست مطبوعاتی خود درباره رویکرد آمریکا نسبت به توافق هسته‌ای گفت: «خروج آمریکا از برجام و فشار حداکثری آن بر ایران، منشأ اصلی تنش‌ها پیرامون مساله هسته‌ای ایران است.» جائو در ادامه گفت: «چین امیدوار است که تمام طرف‌ها بتوانند در چارچوب کمیسیون مشترک برجام باقی بمانند و اختلافات مربوط به پایبندی را از طریق گفتمان و رایزنی حل کنند.» دولت دونالد ترامپ اردیبهشت ۹۷ با این ادعا که برجام بدترین توافق ممکن است از آن خارج شد و به رویکرد فشار حداکثری روی آورد تا ایران را به مذاکره برای دستیابی به توافقی جدید و فراگیر درباره برنامه اتمی و موشکی و سیاست منطقه‌ای تهران وادارد. ایران تاکید کرده است که پیش از لغو تحریم‌ها وارد مذاکره نمی‌شود و در مقابل از برخی تعهدات برجامی خود عدول کرده است. بریتانیا، فرانسه و آلمان دی‌ماه گذشته به‌دلیل آن چه عدول ایران از اجرای تعهدات برجامی‌اش عنوان شد، مکانیزم حل اختلاف را به جریان انداخته بودند؛ اما ماه بعد اعلام شد که جدول زمانی این مکانیزم تمدید شده است. براساس بندهای برجام، طرف‌های این توافق می‌توانند در صورت بروز اختلاف به کمیسیون مشترک شکایت کنند و در صورتی که در آنجا مسائل حل نشود، به وزیران خارجه و در مرحله بعد به شورای امنیت ارجاع داده خواهد شد.

شش نوبت رجوع به مکانیزم حل اختلاف

پس از آنکه جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز جمعه در بیانیه‌ای از دریافت نامه محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه ایران درخصوص پایبند نبودن سه کشور اروپایی به برجام و درخواست برای فعال کردن مکانیزم حل اختلافات خبر داد، رئیس‌دستگاه دیپلماسی ایران شنبه‌شب با انتشار توییتی درباره سابقه به جریان انداختن مکانیزم حل اختلافات در برجام تاکید کرد که به‌زودی همه نامه‌هایش را منتشر خواهد کرد. به گزارش «ایسنا» وزیر امورخارجه کشورمان در توییت خود آورده است: «جنجال تبلیغاتی را باور نکنید: با توجه به نقض برجام توسط ایالات‌متحده و سه کشور اروپایی، ایران دست‌کم در شش نوبت مکانیزم حل اختلاف را به جریان انداخته است:

- در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۶ به‌دلیل نقض برجام توسط ایالات‌متحده

- در دهم می ۲۰۱۸ به‌دلیل نقض برجام توسط ایالات‌متحده

- در هفدهم ژوئن ۲۰۱۸ به‌دلیل نقض برجام توسط ایالات‌متحده

- در ششم نوامبر ۲۰۱۸ به‌دلیل نقض برجام توسط ایالات‌متحده و سه کشور اروپایی

- در هشتم می ۲۰۱۹ به‌دلیل نقض برجام توسط ایالات‌متحده و سه کشور اروپایی

- در دوم جولای ۲۰۲۰ به‌دلیل نقض برجام توسط سه کشور اروپایی.» وی در نهایت نوشت که به‌زودی همه نامه‌هایم را منتشر خواهم کرد!

هدف ایران از رجوع به مکانیزم حل اختلاف

حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسائل بین‌الملل  درباره هدف ایران از رجوع به مکانیزم حل اختلاف گفت: «ایران با هدف فشار بر اروپایی‌ها و به این منظور که آنها تعهداتی را که بعد از خروج آمریکا از برجام پذیرفته بودند اجرایی کنند، دست به این اقدام زد.» بهشتی‌پور البته گفت: «بعید می‌دانم ایران راه به‌جایی ببرد اما چاره دیگری هم ندارد.» این کارشناس در ادامه تصریح کرد که ایران با این اقدام می‌خواهد نشان دهد که از بازگشت قطعنامه‌های تحریمی هراسی ندارد و اگر قرار است نفعی نبرد بهتر آن است که تعهدات خود را در برابر آژانس کاهش دهد یا کلا قطع کند.

این مطلب برایم مفید است
13 نفر این پست را پسندیده اند