دزدی دریایی از پوتین؛ وقتی ترامپ و شرکا «ناوگان اشباح» را هدف می‌گیرند | چراغ سبز به واشنگتن با توقیف نفت‌کش‌ها

به گزارش اقتصادنیوز، در بحبوحه بهبود روابط تجاری هند با آمریکا، هند چند نفتکش‌ مرتبط با ناوگان موسوم به ناوگان اشباح (یا سایه) تحت تحریم را توقیف کرد. این اقدام، اولین اقدام از نوع خود توسط دهلی نو در راستای بهبود روابط با واشنگتن است.

چراغ سبز به واشنگتن با توقیف ناوگان اشباح

به نوشته وال‌استریت ژورنال، اخیرا گارد ساحلی هند سه نفتکش تحریم‌شده از سوی دولت ایالات متحده را که به گفته این کشور در انتقال غیرقانونی کشتی به کشتی نفت در سواحل غربی این کشور دست داشته‌اند، توقیف کرد. به گفته تحلیلگران، این اقدام اولین حمایت مستقیم دهلی نو از تلاش‌های آمریکا برای مقابله با ناوگان اشباح است.

گارد ساحلی هند با انتشار یک پست اینستاگرامی اعلام کرد که این کشتی‌ها در 6 فوریه در حدود 100 مایل دریایی شمال غربی بمبئی توقیف شدند و بخشی از یک شبکه «قاچاق بین‌المللی نفت» بودند. 

به باور تحلیلگران، این توقیف‌ها نشان دهنده بهبود اخیر روابط با واشنگتن پس از بن‌بست بر سر خریدهای گسترده نفت خام روسیه توسط هند پس از حمله مسکو به اوکراین است. به گفته دیناکار پری، از اعضای برنامه مطالعات امنیتی در کارنگی هند: «زمان‌بندی این موضوع، درست پس از توافق تجاری هند و آمریکا، بسیار مهم است».

اواخر سال گذشته میلادی، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در تلاش برای تحت فشار قرار دادن دهلی نو برای توقف خرید نفت روسیه، تعرفه کالاهای هندی را به ۵۰ درصد رساند. با این حال، در اوایل ماه میلادی جاری، ترامپ اعلام کرد که به عنوان بخشی از یک توافق تجاری، در ازای کاهش 18 درصدی تعرفه‌های ایالات متحده، هند موافقت کرده تا خرید نفت روسیه را متوقف کند. این سه نفتکش در همان روزی توقیف شدند که هند و ایالات متحده بیانیه رسمی خود را در مورد این توافق منتشر کردند.

ناوگان تحت فشار

در ماه‌های اخیر، کشورهای غربی تلاش‌های خود را برای مختل کردن ناوگان اشباح - شبکه‌ای گسترده از نفتکش‌های قدیمی متشکل از تقریباً ۱۳۰۰ کشتی - افزایش داده‌اند. این کشتی‌ها برای حمل نفت تحریم‌شده از کشورهایی مانند روسیه، ایران و ونزوئلا استفاده می‌شوند که اغلب با پرچم‌های غیرواقعی حرکت می‌کنند، هویت خود را تغییر می‌دهند و از ساختارهای مبهم برای پنهان کردن صاحبان واقعی خود استفاده می‌کنند.

طبق گزارشی از فهرست لویدز، در ماه سپتامبر، بیش از ۶۵ درصد از نفت روسیه که به هند ارسال شده، توسط نفتکش‌های ناوگان اشباح منتقل شده است. تحلیل‌گران باور دارند که هند در ماه‌های اخیر در بحبوحه افزایش تحریم‌ها و فشار ایالات متحده، وابستگی خود به نفت روسیه را کاهش داده و وابستگی خود به ناوگان سایه را کاهش داده است.

گارد ساحلی هند نام سه کشتی توقیف شده را ذکر نکرد، اما عکس‌هایی از آنها را در اینستاگرام به اشتراک گذاشت. شرکت امنیت دریایی بریتانیایی ونگارد تک، آن‌ها را با نام‌های الجفزیه، آسفالت استار و استلار روبی شناسایی کرد. طبق اعلام دفتر کنترل دارایی‌های خارجی، هر سه نفتکش سال گذشته، با استفاده از نام‌های مختلف، و با ادعای حمل نفت ایران توسط وزارت خزانه‌داری ایالات متحده تحریم شدند. شرکت ملی نفت ایران در بیانیه‌ای هرگونه ارتباط با این سه نفتکش توقیف شده را تکذیب کرد.

روابط بین ایالات متحده و ایران امسال به پایین‌ترین حد خود رسیده است و ایالات متحده تهدید به اقدام نظامی علیه ایران کرده است. هند پس از اعمال مجدد تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، خرید نفت از ایران را متوقف کرد. طبق بودجه سالانه جدید، هند هم‌چنین تمام سرمایه‌گذاری‌های جدید در یک بندر ایرانی را متوقف کرده است. 

طبق ادعای شرکت داده‌های کالایی کپلر، کشتی استلار روبی به تازگی یک محموله ایرانی را از آسفالت استار دریافت کرده بود که از ایران آمده بود. الجفزیه با نفتا، یک محصول جانبی نفت خام، بارگیری شده بود که اواسط ژانویه از کشتی دیگری به نام گلوبال پیک، یک نفتکش تحت تحریم‌های ایالات متحده که در ایران بارگیری شده بود و توقیف نشده بود، دریافت کرده بود..

رویکرد تهاجمی تر غرب

کشورهای غربی از جمله ایالات متحده، تحریم‌هایی را علیه هزاران نهاد مرتبط با نفتکش‌های ناوگان سایه اعمال کرده‌اند. اخیراً، ارتش‌های غربی شروع به رهگیری کشتی‌ها کرده‌اند که نشان‌دهنده رویکردی تهاجمی‌تر برای از بین بردن عملیات آنهاست. اخیرا فرانسه اعلام کرده که گرینچ، نفتکشی که متعلق به ناوگان سایه مسکو، پس از سه هفته توقیف و جریمه «میلیون‌ها یورویی» توسط مقامات فرانسوی آزاد شده است. چندین نفتکش دیگر نیز در جریان عملیاتی به رهبری ایالات متحده علیه نفتکش‌های تحریم‌شده به عنوان بخشی از کمپین افزایش فشار بر ونزوئلا توقیف شده‌اند. اکثر آنها در زمان توقیف در کارائیب، در سواحل ونزوئلا بودند.

به نوشته خبرگزاری فرانسه، توقیف این نفتکش مظنون به عضویت در ناوگان سایه روسیه، توجهات را به نحوه عملکرد این کشتی‌ها برای دور زدن تحریم‌های غرب دوباره به خود جلب کرده است. طبق گزارش‌ها، روسیه ناوگانی از نفتکش‌های قدیمی با مالکیت نامشخص ایجاد کرده تا تحریم‌های اعمال شده توسط اتحادیه اروپا، ایالات متحده و گروه کشورهای G7 را به دلیل حمله همه جانبه مسکو به اوکراین که از سال 2022 آغاز شد، دور بزند.

این تحریم‌ها که بر اساس سقف قیمت نفت خام روسیه برای محدود کردن درآمدهای مسکو برای ادامه جنگ خود وضع شده‌اند، بسیاری از نفتکش‌های حامل نفت روسیه را از سیستم‌های بیمه و حمل و نقل غربی محروم کرده‌اند. اتحادیه اروپا خدمت رسانی بنادر و خدمات دریایی اروپا به 598 کشتی را ممنوع کرده است. ایالات متحده - که اوایل ژانویه یک نفتکش با پرچم روسیه را در شمال اقیانوس اطلس توقیف کرد - 183 کشتی را فهرست کرده و حق فراسرزمینی خود را برای اقدام علیه آنها محفوظ می‌دارد.

ناوگان فرسوده

به گفته کارشناسان، ناوگان اشباح مالکیت کشتی‌ها را پنهان می‌کند و تضمین می‌کند که شرکت‌هایی که آن‌ها را مدیریت می‌کنند خارج از روسیه هستند و پرچم‌های غیرواقعی را برافراشته می‌کنند. این کشتی‌ها سیستم شناسایی خودکار خود را خاموش می‌کنند تا در دریا، جایی که انتقال کشتی به کشتی نفت روسیه انجام می‌شود، پنهان شوند.

بسیاری از این کشتی‌ها قدیمی هستند، به این معنی که در صورت توقیف یا در صورت ایجاد نشت نفت، راحت‌تر می‌توان آن‌ها را از رده خارج کرد. دانشکده اقتصاد کیف، که یک سامانه «ردیاب نفت روسیه» را اداره می‌کند، در آخرین گزارش خود در ماه دسامبر اعلام کرد که ۷۸ درصد از نفت‌کش‌های ناوگان سایه که در ماه نوامبر رصد کرده است، بیش از ۱۵ سال قدمت دارند. بر اساس این گزارش: «سه پرچم اصلی مورد استفاده کشتی‌های ناوگان سایه روسیه که نفت خام را حمل می‌کنند، پرچم‌های جعلی/ناشناخته، سیرالئون و کامرون هستند». این دانشکده گفت که شرکت‌های مدیریتی این کشتی‌ها در امارات متحده عربی، سیشل، موریس، جزایر مارشال و جاهای دیگر واقع شده‌اند... هند با ۴۰ درصد سهم در کل صادرات روسیه، همچنان بزرگترین واردکننده نفت خام دریایی روسیه است».

دزدی دریایی؟

ایالات متحده که رهبری تلاش‌ها برای میانجیگری و پایان دادن به درگیری در اوکراین را بر عهده دارد، در اوایل ژانویه تحریم‌های خود علیه صنعت نفت روسیه، از جمله ناوگان سایه، را افزایش داد. هنگامی که نیروهای آمریکایی در 7 ژانویه این نفتکش را در اقیانوس اطلس توقیف کردند، کاخ سفید اعلام کرد که این کشتی «پس از به اهتزاز درآوردن پرچم دروغین، بدون تابعیت تلقی می‌شود».

طبق سندی از سرویس سیاست خارجی اتحادیه اروپا که در ماه اکتبر توسط پولیتیکو مشاهده شد، این اتحادیه در حال بررسی گسترش اختیارات خود برای ورود به کشتی‌های ناوگان سایه روسیه است. نیروی دریایی فرانسه اخیرا یک نفت‌کش را در مدیترانه که مظنون به تعلق به ناوگان سایه روسیه بود، توقیف کرد. بریتانیا اعلام کرد که پشتیبانی ردیابی و نظارتی را برای رهگیری فرانسوی‌ها فراهم کرده است. 

وقتی فرانسه در اواخر سپتامبر یک کشتی مرتبط با روسیه به نام بوراکای، کشتی‌ای که ادعا می‌شد پرچم بنین را دارد، توقیف کرد، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، این اقدام را به عنوان «دزدی دریایی» محکوم کرد. پس از توقیف این نفتکش توسط ایالات متحده در اوایل ژانویه، وزارت امور خارجه روسیه هشدار داد که این اقدام می‌تواند «منجر به تنش‌های نظامی و سیاسی بیشتر» شود و گفت که نگران «تمایل واشنگتن برای ایجاد شرایط بحرانی حاد بین‌المللی» است.