مودی تاریخساز میشود؟ | تنگنای دوگانه دهلی و تسریع ادغام در تجارت جهانی
به گزارش اقتصادنیوز، توافقات اخیر دهلینو با ایالات متحده و اتحادیه اروپا پیامدهای ژئوپلتیک و تاریخی را در این کشور به همراه خواهد داشت.
عقبنشینی پالایشگاهها
به نوشته خبرگزاری رویترز، پالایشگاههای هندی از خرید نفت روسیه برای تحویل در ماه آوریل خودداری میکنند و انتظار میرود که تا مدتها از چنین معاملاتی خودداری کنند. این اقدام میتواند به دهلی نو در امضای یک پیمان تجاری با واشنگتن کمک کند. ایالات متحده و هند روز جمعه به یک پیمان تجاری نزدیکتر شدند و از چارچوبی برای توافق پردهبرداری کردند که تصور میشود تا ماه مارس نهایی شده و بر اساس آن تعرفهها کاهش داده و همکاری اقتصادی تعمیق یابد.
گفته میشود شرکتهای ایندین اویل (IOC.NS)، بهارات پترولیوم (BPCL.NS)، و ریلاینس اینداستریز (RELI.NS)، پیشنهادهای معاملهگران برای بارگیری نفت روسیه در ماه مارس و آوریل را نمیپذیرند. اکثر پالایشگاههای دیگر نیز خرید نفت خام روسیه را متوقف کردهاند. اگرچه بیانیه مشترکایالات متحده و هند در مورد چارچوب توافق اشارهای به نفت روسیه نداشت، اما دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، تعرفههای ۲۵ درصدی بر کالاهای هندی را که بر خرید نفت روسیه اعمال شده بود، لغو کرد و گفت دهلی نو "متعهد شده بود که واردات مستقیم یا غیرمستقیم نفت روسیه را متوقف کند".
اقتصادنیوز: سیاستهای جدید ترامپ اعتماد به نفس پکن را افزایش داده و ریسک اشتباه محاسباتی را بالا برده است. اکنون پرسش اصلی این است کا آیا چین میتواند از فرصت آمریکای ترامپ برای برای پیشی گرفتن اقتصادی، فناورانه و ژئوپلیتیکی استفاده کند؟
هند پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، به بزرگترین خریدار نفت خام دریایی تخفیفدار روسیه تبدیل شد و واکنش منفی کشورهای غربی را برانگیخت که بخش انرژی روسیه را با تحریمهایی با هدف کاهش درآمد مسکو و دشوارتر کردن تأمین مالی جنگ هدف قرار داده بودند.
در فرمان ترامپ آمده است که مقامات آمریکایی در صورت از سرگیری خرید نفت از روسیه توسط هند، تعرفهها را رصد و توصیه به بازگرداندن آن خواهند کرد. پیش از این گفته شده بود که هند در حال آماده شدن برای کاهش واردات نفت روسیه به زیر ۱ میلیون بشکه در روز تا ماه مارس است و در نهایت این حجم به ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار بشکه در روز کاهش مییابد. واردات نفت هند از روسیه در سال گذشته به طور متوسط ۱.۷ میلیون بشکه در روز بود و در اواسط سال ۲۰۲۵ از ۲ میلیون بشکه در روز فراتر رفت.
شراکت استراتژیک در بوته آزمایش
با این همه، بسیاری از تحلیلگران نسبت به ادعای رئیس جمهور آمریکا مبنی بر اینکه دهلی قول داده است خرید نفت خام از روسیه را متوقف کند، تردید دارند.
به نوشته فایننشیال تایمز، هرگونه توقف خرید نفت روسیه توسط هند، پیامدهای گستردهای خواهد داشت و «شراکت استراتژیک» دهلی نو با مسکو را به بوته آزمایش میگذارد، به فشار بر دولت پوتین را برای تأمین مالی جنگ در اوکراین میافزاید و چالش بزرگی را برای پالایشگاههای هندی که به دسترسی آسان به نفت خام ارزان قیمت عادت دارند، ایجاد میکند. در واقع، اکراه هند برای تأیید چنین تعهدی، تردید عمیقی را در میان تحلیلگران نسبت به قریبالوقوع بودن هرگونه کاهش قابل توجه ایجاد میکند.
به گفته هارش پنت، کارشناس سیاست خارجی در اندیشکده بنیاد تحقیقاتی آبزرور دهلی نو «به طور کلی، هند در حال تنوع بخشیدن به منابع تأمین نفت خود و دوری از روسیه بوده و این روند ادامه خواهد یافت. اما اگر مسئله این باشد که هند به دلیل این توافق تجاری، فوراً عرضه نفت از روسیه را مختل کند، بعید است که چنین اتفاقی بیفتد.»
به گفته الکساندرا هرمان، اقتصاددان ارشد آکسفورد اکونومیکس «ادعاهای رئیس جمهور ترامپ مبنی بر اینکه هند عوارض را به صفر کاهش خواهد داد، واردات نفت روسیه را متوقف خواهد کرد و واردات ایالات متحده را به ۵۰۰ میلیارد دلار افزایش خواهد داد، هنوز توسط مقامات هند تأیید نشده است و برای ما غیرواقعی به نظر میرسد.»
ارزش سهام هند و نرخ روپیه در پی اظهارات ترامپ افزایش یافت، اما توقف خرید نفت روسیه اعطای یک امتیاز بزرگ از سوی دولت مودی خواهد بود که بارها تأکید کرده که خرید نفت خام از هر کجا که بخواهد، موضوع «استقلال استراتژیک» است.
با این حال، حتی کاهش کمتر چشمگیر وابستگی هند به انرژی روسیه نیز قابل توجه خواهد بود که در حال حاضر بزرگترین خریدار نفت خام دریایی روسیه است. هرگونه کاهش در بازار هند به مشکلات فزاینده مالی مسکو دامن خواهد زد. درآمدهای بخش انرژی روسیه در سال ۲۰۲۵ پس از تحریمهای ایالات متحده علیه شرکتهای بزرگ نفتی در ماه اکتبر، نسبت به سال گذشته ۲۴ درصد کاهش یافت. بخش انرژی، که عمده آن به صتعت نفت مربوط میشود، در حال حاضر حدود ۲۰ درصد از کل درآمد مسکو را تشکیل میدهد که کمترین سهم این بخش طی یک دهه گذشته است.
تغییر تاریخی
با اینهمه، فراتر از پیامدهای نفتی، به نوشته فایننشیال تایمز، تحلیلگران معتقدند که اقدام اخیر دولت مودی در توافق با ایالات متحده و البته اروپا که متمرکز بر کاهش تعرفههای طرفین است، نشاندهنده یک تغییر تاریخی در رویکرد یکی از حمایتگراترین اقتصادهای جهان است که از زمان تأسیس خود در سال ۱۹۴۷ با جدیت از بازارهای داخلی محافظت کرده است.
به گفته آرویند سوبرامانیان، مشاور ارشد اقتصادی سابق مودی و عضو موسسه اقتصاد بینالملل پترسون: «این توافقاتت، هند را با نرخهای تعرفهای بر کالاهای تولیدی مواجه خواهد کرد که دو یا سه سال پیش هرگز تصور آن هم نمیرفت.»
با انتشار جزئیات توافق ایالات متحده و هند در آخر هفته، مخالفان، مودی را به «تسلیم شدن» در برابر ترامپ در مورد تعرفههای کشاورزی و تعهد به توقف خرید نفت روسیه متهم کردند، اما به گفته پیوش گویال، وزیر بازرگانی هند، این توافق «بازاری ۳۰ تریلیون دلاری را برای صادرکنندگان هندی باز خواهد کرد».
تنگنای دوگانه دهلی و تسریع ادغام در تجارت جهانی
توافق ایالات متحده دلالت بر واقعیتهای دوگانهای دارد که دولت مودی در داخل و خارج از کشور با آن روبرو است. هند اکنون خود را در تنگنای بین ایالات متحدهی بیثبات و چینِ متخاصم میبیند، در حالی که همزمان نیاز به تقویت تولیدات کاربر دارد تا رشد بیشتری از نوع رشد صادراتمحورِ مشابه در سایر کشورهای آسیایی ایجاد کند.
مودی از زمان روی کار آمدن در سال ۲۰۱۴، دستور کار تجاری فعالی را دنبال کرده است، اما تحلیلگران معتقدند تصمیم ترامپ برای افزایش تعرفهها بر صادرات هند به ۵۰ درصد برای مجازات دهلی نو به دلیل ادامهی خرید نفت روسیه، او را بر آن داشت تا در طول سال گذشته به دنبال توافقات گستردهتری باشد. این توافقات با دو بازار مصرف بزرگ جهان، پس از توافقات کوچکتری با امارات متحده عربی و استرالیا در سال ۲۰۲۲، انجمن تجارت آزاد اروپا در سال ۲۰۲۴ و بریتانیا و نیوزیلند در سال گذشته انجام میشود.
توافق جامع با اتحادیه اروپا، که گستردهترین توافقی است که تاکنون توسط هند امضا شده، و توافق با ایالات متحده، ادغام هند در اقتصاد تجاری جهانی را تسریع خواهد کرد.
مدل رشد جدید
بر اساس توافقات مذکور، هند همچنان از بازارهای بزرگ و از نظر سیاسی حساس غلات و لبنیات خود در هر دو توافق یا اتحادیه اروپا و ایالات متحده محافظت خواهد کرد، اما دسترسی آزادتری نسبت به قبل برای مواد غذایی وارداتی که به آنها وابسته است مانند سیب و حبوبات فراهم میکند. هند همچنین موافقت کرده تا عوارض سنگین بر محصولات صنعتی اتحادیه اروپا از جمله مواد شیمیایی، لوازم آرایشی و اتومبیل را که در حال حاضر به طور متوسط بالای 16 درصد است، حذف یا کاهش دهد، اگرچه برخی از کاهشها در طول 10 سال به صورت مرحلهای اعمال خواهند شد. تعرفههای آن بر خودروهای اتحادیه اروپا به تدریج از 110 درصد به 10 درصد کاهش مییابد و سهمیه آن 250 هزار دستگاه خودرو در سال خواهد بود.
موتور تغییر در هند، تلاش مودی برای یک مدل رشد جدید است که بر اساس آن صادرات از بخش تولید که مدتها عملکرد ضعیفی داشت، نقش بسیار بیشتری در اقتصاد سنتی منزوی این کشور ایفا کند. هند همچنین امیدوار است در زمانی که جریانهای مستقیم خارجی خالص به پایینترین حد خود در سه سال گذشته رسیده است، موجی از سرمایهگذاری در تولید را ایجاد کند.
مودی به دنبال تاریخسازی
موفقیت مودی او را در میان مهمترین اصلاحطلبان هند از زمان پی. وی. ناراسیما رائو، که درهای اقتصاد را در سال ۱۹۹۱ به روی سرمایهگذاری خارجی گشود، قرار میدهد. مودی متعهد شده که تا سال ۲۰۴۷ کشور را به یک اقتصاد توسعهیافته تبدیل کند - هدفی که تحلیلگران هشدار میدهند دستیابی به آن دشوار خواهد بود.
به گفته سوبرامانیان «خطرات بسیار زیاد است زیرا سایر استراتژیهای رشد کارساز نبودهاند. سهم فعلی هند از تجارت جهانی کالاهای تولیدی کاربر کمتر از ۲ درصد است و حتی اگر بتواند به ۱۰ درصد برسد، گامی مهم به جلو خواهد بود.»
در یکی از بزرگترین پیروزیهای فوری برای دهلی نو، قرار است عوارض اتحادیه اروپا بر منسوجات هند - یکی از بخشهایی که بیشترین آسیب را از رژیم تعرفهای ایالات متحده دیده است - از بیش از ۱۰ درصد به صفر کاهش یابد. این صنعت امیدوار است که توافق با واشنگتن نیز به همین منوال باشد و از دولت هند میخواهد که عوارض واردات پنبه را حذف کند تا قیمت نهادهها به عنوان بخشی از یک طرح بلندپروازانه برای سه برابر کردن صادرات نساجی هند از ۳۷.۵ میلیارد دلار به ۱۰۰ میلیارد دلار در سال تا سال ۲۰۳۰ کاهش یابد.
با این حال، آزادسازی یک شبه اتفاق نخواهد افتاد. هند علاوه بر کاهش تدریجی تعرفهها در طول بیش از یک دهه، بخشهای حساس گندم، برنج و لبنیات خود را که دهها میلیون نفر در آنها مشغول به کار هستند، تحت کنترل دارد.
تردید در پروژه مودی
برخی از تحلیلگران همچنین تردید دارند که آیا دولت مودی، که اصلاحات ملایمی در سمت عرضه برای تعدیل قوانین کار و اتحادیهسازی انجام داده است، توانایی تغییر سهم تولید ناخالص داخلی هند از تجارت را دارد یا خیر.
مخالفت اولیه با پیمان ایالات متحده همچنین نشان میدهد که آزادسازی تجارت همچنان برای هر دولت هندی با دشواری سیاسی همراه است. به گفته پراتیک داتانی، بنیانگذار اندیشکده بریج هند: «مودی قدرتمندترین نخست وزیر از زمان ایندیرا گاندی است، اما تاکنون اصلاحات تدریجی بودهاند. هند برای ایجاد یک تغییر اساسی باید اصلاحاتی را انجام دهد که برای هر نسل یک بار اتفاق میافتد و تحقق این امر دشوار است.»
و با وجود استقبال هند از توافقات دوجانبه، دیپلماتهای سازمان تجارت جهانی در ژنو میگویند که انتظار ندارند هند - که مدتها مانع اصلاحات سازمان تجارت جهانی بود - رویکرد خود را به طور اساسی تغییر دهد. به گفته یکی از سفرای سازمان تجارت جهانی: «هند به شدت بین توافقات دوجانبه و چندجانبه تمایز قائل است. رویکرد کلی این کشور در سازمان تجارت جهانی کارشکنانه است و همه انتظار دارند که همینطور باقی بماند.»
