بهکیش: شرایط فعلی بسیار خطرناک است، هیچ کسی نمی‌تواند برای فردای خود تصمیم‌گیری کند | راهکار اساسی در توافق‌های بین‌المللی و رفع تحریم‌هاست

به گزارش اقتصادنیوز، محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان در بخشی از گفت‌وگوی تحلیلی با اقتصادنیوز در پاسخ به این پرسش که «با توجه به توقف تقریباً کامل اشتغال‌زایی از ۱۳۹۸ به بعد، آیا می‌توان گفت بازار کار ایران وارد یک «مرحله فروپاشی ساختاری» شده است؟» اظهار کرد: در حال حاضر بیشتر ناآرامی‌ها در میان جوانان است. با نگاهی به حوادث هفته‌های اخیر و بررسی اسامی و پیشینه افرادی که متأسفانه جان خود را از دست داده‌اند، مشخص می‌شود که اکثریت آنان جوانان کم‌سن‌وسال از طبقات متوسط به پایین جامعه بوده‌اند. این نشان‌دهنده وضعیت نامساعد اشتغال و از آن مهم‌تر، نبودِ «انتظار برای بهبود» است. وقتی مردم افقی برای بهبود نمی‌بینند، چاره‌ای جز اعتراض خیابانی برای خود نمی‌یابند.

خبر مرتبط

خطای استراتژیک حاکمیت از نگاه بهکیش | بقا بدون استحکام اقتصادی حاصل نمی‌شود | نگرانی‌ها درباره تعدیل نیرو و تعطیلی کارخانه‌ها جدی است

اقتصادنیوز: دکتر بهکیش، اقتصاددان اظهار کرد: در حال حاضر بیشترین ناآرامی‌ها در میان جوانان است. با نگاهی به حوادث هفته‌های اخیر و بررسی اسامی و پیشینه افرادی که متأسفانه جان خود را از دست داده‌اند، مشخص می‌شود که اکثریت آنان جوانان کم‌سن‌وسال از طبقات متوسط به پایین جامعه بوده‌اند. این نشان‌دهنده وضعیت نامساعد اشتغال و از آن مهم‌تر، نبودِ «انتظار برای بهبود» است. وقتی مردم افقی برای بهبود نمی‌بینند، چاره‌ای جز اعتراض خیابانی برای خود نمی‌یابند.

او افزود: دولت و حاکمیت در مدیریت انتظارات مثبت ناتوان بوده‌اند. معتقدم حکومت باید متوجه باشد که اجازه دادن به مردم برای اعتراض مسالمت‌آمیز، در نهایت به نفع خودِ نظام است. اگر مردم نتوانند اعتراض خود را به صورت قانونی و مسالمت‌آمیز اعلام کنند، ممکن است با حرکت‌های بسیار خطرناک‌تر، زیرزمینی شدن اعتراضات و حتی تشکیل گروه‌های مسلح مواجه شویم که خطرات بسیار بیشتری در پی خواهد داشت. در حال حاضر هیچ نشانه‌ای از بهبود اقتصادی نیست و نگرانی از تعدیل نیرو و تعطیلی کارخانه‌ها جدی است. به عنوان مثال، صنایع فولادی که پیش‌تر ارزاوری بالایی داشتند، اکنون با ۵۰ درصد ظرفیت کار می‌کنند و طبیعتاً نمی‌توانند تمام نیروی انسانی خود را حفظ کنند. این نگرانی و سرخوردگی، سطح تشنج در جامعه را به شدت بالا برده است.

حساسیت حاکمیت نسبت به مشکلات مردم به شدت کاهش یافته است

بهکیش ادامه داد: راهکار اساسی در انجام توافق‌های بین‌المللی و رفع تحریم‌ها نهفته است. لغو تحریم‌ها می‌تواند انتظارات مثبت را به جامعه بازگرداند و پس از آن، با انجام اصلاحات داخلی، می‌توان به بازسازی سرمایه اجتماعی امیدوار بود.

این اقتصاددان در پاسخ به پرسش دیگر اقتصادنیوز مبنی بر اینکه «برخی تحلیلگران تأکید می‌کنند وقایع اخیر «قابل پیش‌بینی و قابل پیشگیری» بوده‌اند. به نظر شما چرا نظام تصمیم‌گیری به این پیش‌بینی‌ها توجه نکرد؟ مسأله ضعف داده بود، ضعف تحلیل یا بی‌اعتنایی نهادی؟» گفت: در مورد عدم توجه نظام تصمیم‌گیری به هشدارها، به نظر می‌رسد حساسیت حاکمیت نسبت به مشکلات مردم به شدت کاهش یافته است. بسیاری از مسئولان تراز اول کشور در جلسات مطرح می‌کنند که «اقتصاد در اولویت نیست و بقای نظام اولویت اصلی است»؛ در حالی که بنده بارها تأکید کرده‌ام که بقا بدون استحکام اقتصادی حاصل نمی‌شود.

او ادامه داد: این یک خطای استراتژیک در دیدگاه حاکمیت است. بقا تنها در صورتی امکان‌پذیر است که اقتصاد قوی داشته باشیم؛ در غیر این صورت، نه نیروی دفاعی قوی خواهیم داشت و نه حاکمیت و کارشناسان کارآمد. حاکمیت راه را اشتباه رفته است و اگر هرچه زودتر از این مسیر بازنگردد، مشکلات به دلیل تداخل با بحران‌های بین‌المللی و حالت نیمه‌جنگی، غیرقابل حل خواهد شد. وضعیت فعلی که «حالت تعلیق» نام دارد، بسیار خطرناک است؛ زیرا هیچ‌کس نمی‌تواند برای فردای خود تصمیم‌گیری کند و چنین اقتصادی روزبه‌روز تخریب بیشتری پیدا می‌کند.

بهکیش همچنین گفت: جامعه ایران با جوامعی نظیر افغانستان متفاوت است که بتوان آن را به سوی فقر بیشتر هدایت کرد و همچنان انتظار سکوت داشت. مردم ایران هوشیار، فعال و با دنیا آشنا هستند. جوانان امروز وارثان خانواده‌هایی از طبقه متوسط هستند که در دوره‌های قبل زندگی خوبی داشته‌اند و با رفاه بیگانه نیستند. بنابراین، نمی‌توان این جامعه را به سمت فقر مستمر سوق داد و اگر وضعیت اقتصادی به سرعت تغییر نکند، در آینده با مشکلات اجتماعی بسیار وسیع‌تری مواجه خواهیم بود.