یکی از عجیب‌ترین فصل‌های تاریخ بازار سرمایه به روایت «فایننشال تایمز»

تصمیم‌های میلیارد دلاری پشت درهای بسته | معجزه وال‌ استریت برای اسپیس‌ ایکس چگونه رقم خورد؟ | حالا بیایید به مریخ برویم...

سرویس: اخبار اقتصادی کدخبر: ۷۹۱۰۷۵
اقتصادنیوز: اسپیس‌ایکس در یکی از پرحاشیه‌ترین و بزرگ‌ترین عرضه‌های اولیه تاریخ، با اتکا به روایت‌های بلندپروازانه، حمایت بانک‌های وال‌استریت و موج سرمایه‌گذاران جهانی، به ارزشی فراتر از ۲ تریلیون دلار رسید و رکوردهای بازار سهام را جابه‌جا کرد.
تصمیم‌های میلیارد دلاری پشت درهای بسته | معجزه وال‌ استریت برای اسپیس‌ ایکس چگونه رقم خورد؟ | حالا بیایید به مریخ برویم...

به گزارش اقتصادنیوز، در شبی که تصمیم‌های میلیارد دلاری پشت درهای بسته در طبقه ۴۱ گلدمن ساکس گرفته می‌شد، وال‌استریت در حال نوشتن یکی از عجیب‌ترین فصل‌های تاریخ بازار سرمایه بود؛ فصلی که در آن علم‌تخیلی، جاه‌طلبی ایلان ماسک و مهندسی بی‌سابقه مالی، دست‌به‌دست هم دادند تا بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ برای اسپیس‌ایکس رقم بخورد.

خبر مرتبط
پروژه‌های جاه طلبانه ایلان ماسک زیر سایه جهش سهام اسپیس‌ ایکس | روایتی جدید از پیوند فناوری، هوش مصنوعی و سرمایه جهانی

اقتصادنیوز: عرضه اولیه تاریخی اسپیس‌ایکس با رشد نزدیک به ۲۰ درصدی سهام، نه‌تنها این شرکت را به یکی از بزرگ‌ترین غول‌های بازار جهانی تبدیل کرد، بلکه ثروت ایلان ماسک را از مرز یک تریلیون دلار عبور داد و وال‌استریت را وارد فاز تازه‌ای از هیجان سرمایه‌گذاری کرد.

فایننشال‌تایمز نوشت: بانکداران، سرمایه‌گذاران را متقاعد کردند به یک استراتژی علمی‌تخیلی باور کنند، زیان‌های سنگین را نادیده بگیرند و کنترل کامل شرکت را به ایلان ماسک بسپارند.

تا ساعت‌ها پس از نیمه‌شب چهارشنبه، گروهی از بانکداران در اتاقی در طبقه چهل‌ویکم دفتر نیویورک گلدمن ساکس گرد هم آمده بودند و در حال تقسیم سهام پرتقاضاترین عرضه اولیه عمومی تاریخ بودند.

در حالی که ایلان ماسک از طریق ویدئو بر روند کار نظارت می‌کرد، گوئین شاتول، رئیس اسپیس‌ایکس، و برت جانسن، مدیر مالی این شرکت، سفارش‌های ثبت‌شده در صدر دفتر سفارشات را بررسی می‌کردند و سهام مازاد تقاضا را میان صندوق‌های ثروت ملی خاورمیانه و بزرگ‌ترین نهادهای سرمایه‌گذاری آمریکا بازتخصیص می‌دادند.

به گفته افرادی که در جریان جزئیات این فرآیند قرار دارند، بیش از ۲۰ سرمایه‌گذار هر کدام سهمی بیش از یک میلیارد دلار از این عرضه دریافت کردند؛ رقمی که ۱۰ برابر رکورد قبلی در هر عرضه اولیه عمومی محسوب می‌شود.

ساعاتی پیش از آن، سرمایه‌گذاران یکی پس از دیگری به دفتر گلدمن ساکس مراجعه می‌کردند تا برای دریافت سهمی از این عرضه تلاش کنند؛ عرضه‌ای که همه می‌دانستند با آغاز معاملات در روز جمعه احتمالاً با جهش قیمت همراه خواهد شد و ده‌ها میلیون دلار سود فوری نصیب سرمایه‌گذاران اصلی خواهد کرد.

آن‌ها در حالی که برای دریافت سهم بیشتر از این عرضه استدلال می‌کردند، از شیرینی‌های تهیه‌شده توسط دومینیک آنسل، سرآشپز مشهور فرانسوی، پذیرایی می‌شدند؛ از جمله نسخه‌های اختصاصی برند اسپیس‌ایکس از «کرونات» معروف او؛ شیرینی ترکیبی کروسان و دونات.

آن روز نقطه پایان یک فرآیند طاقت‌فرسای شش‌ماهه بود؛ فرآیندی که طی آن بانکداران گلدمن ساکس به رهبری کیم پازنت و دن دیس و همچنین بانکداران مورگان استنلی به رهبری کیت کلاسن و کالین استوارت، به دفاتر اسپیس‌ایکس در هاوثورن، نزدیک لس‌آنجلس، نقل مکان کرده بودند و در هتل‌ها و خانه‌های اجاره‌ای اقامت داشتند.

آن‌ها در یک فضای کاری باز و بزرگ، دوشادوش کارکنان اسپیس‌ایکس فعالیت می‌کردند؛ جایی نه‌چندان دور از خطوط تولید موشک فالکون و فضاپیمای دراگون. پیش‌نویس‌های امیدنامه عرضه اولیه برای مدیران ارشد اسپیس‌ایکس، از جمله ماجلا کوستو، معاون مالی شرکت، ارسال می‌شد تا پیش از تأیید نهایی ایلان ماسک مورد بررسی و اظهار نظر قرار گیرد.

بانکداران و مدیران اسپیس‌ایکس در کنار یکدیگر برنامه‌ریزی کردند تا بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ را به سرانجام برسانند؛ مأموریتی که مستلزم آن بود سرمایه‌گذاران به یک استراتژی علمی‌تخیلی ایمان بیاورند، زیان‌های سنگین شرکت را نادیده بگیرند، ارزش‌گذاری بی‌سابقه آن را بپذیرند و کنترل کامل شرکت را به بنیان‌گذاری جنجالی و غیرقابل پیش‌بینی واگذار کنند.

بانکداران همچنین بازدیدهایی از سایت عظیم پرتاب اسپیس‌ایکس در تگزاس ترتیب دادند تا سرمایه‌گذاران از نزدیک موشک قابل استفاده مجدد استارشیپ را که ابعادی در حد یک آسمان‌خراش دارد مشاهده کنند. در امیدنامه‌ای ۲۰۰ هزار کلمه‌ای نیز چشم‌انداز آینده شرکت تشریح شده بود: از ایجاد مستعمره‌های انسانی در مریخ گرفته تا منجنیق‌های الکترومغناطیسی روی ماه، استخراج مواد معدنی از سیارک‌ها و مراکز داده هوش مصنوعی در مدار زمین.

آن‌ها ویدئوهای تبلیغاتی پرزرق‌وبرقی تهیه کردند و همه را در قالب یک وب‌سایت یکپارچه منتشر کردند تا تقاضای سرمایه‌گذاران خرد، به‌ویژه طرفداران آنلاین ایلان ماسک، را تحریک کنند.

تا زمان بازگشایی بازار در روز جمعه مشخص شد که این استراتژی موفق بوده است. اسپیس‌ایکس ۷۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کرد و ارزشی بیش از ۲ تریلیون دلار به دست آورد. اکنون این کنسرسیوم بانکی انتظار دارد ۵۰۰ میلیون دلار کارمزد دریافت کند؛ رقمی که به‌عنوان بالاترین کارمزد تاریخ در یک عرضه عمومی ثبت خواهد شد.

این گزارش، بر اساس گفت‌وگو با چندین مشاور درگیر در این معامله، روایت می‌کند که این موفقیت چگونه رقم خورد.

یکی از بانکداران دخیل در این فرآیند گفت: «هیچ سازنده‌ای بهتر از ایلان ماسک و اسپیس‌ایکس وجود ندارد. هیچ شرکت دیگری نیست که بتواند تخیل را به واقعیت تبدیل کند.»

فرآیند رسمی معرفی به سرمایه‌گذاران (Roadshow) در تاریخ ۴ ژوئن آغاز شد. ایلان ماسک که همواره بزرگ‌ترین حامی شرکت‌های خود است، از طریق شبکه اجتماعی X با بیش از ۲۴۰ میلیون دنبال‌کننده خود، محتوای مرتبط با اسپیس‌ایکس را منتشر می‌کرد.

این کارآفرین در یکی از رویدادهای مهم معرفی سهام در مقر جی‌پی‌مورگان، به‌صورت ویدئویی در گفت‌وگویی با جیمی دایمون شرکت کرد.

بیش از ۳۰۰ سرمایه‌گذار در سالن طبقه ۵۱ ساختمان ۲۷۰ پارک اونیو نیویورک گرد هم آمدند و این رویداد به‌صورت همزمان برای شعب مختلف در سراسر کشور و همچنین شبکه‌های اجتماعی پخش شد.

در این رویداد، جلوه‌هایی نمایشی از جمله صدای شلیک موشک هنگام باز شدن آسانسورها، نمایش سنگ‌های ماه در گوشه سالن، و حضور تحلیلگرانی با لباس‌های یکدست سفید اسپیس‌ایکس برای راهنمایی سرمایه‌گذاران اجرا شد. جورج لوکاس نیز کتاب‌هایی شامل آثار هنری جنگ ستارگان را ارسال کرده بود.

یکی از شرکت‌کنندگان به نام «دیلن هیکسون» از شرکت اردن رود اینوستمنتس گفت: «این بیشتر شبیه ووداستاک بود تا یک عرضه اولیه. درباره استخراج معادن در ماه صحبت کردیم.»

در صحنه اصلی، جیمی دایمون که رابطه‌ای پرنوسان با ایلان ماسک داشته است، او را «ادیسون زمان ما» توصیف کرد و اجازه داد مدیرعامل اسپیس‌ایکس برنامه خود برای این شرکت موشکی را تشریح کند.

ماسک از «شهر خودتوسعه‌یاب در ماه» سخن گفت و مریخ را – با وجود نبود تقریباً کامل جو – «سیاره‌ای نیازمند بازسازی» توصیف کرد که «پتانسیل زیادی برای رشد» دارد.

در ادامه، بانکداران و مدیران اسپیس‌ایکس به بوستون پرواز کردند تا با صندوق‌های سرمایه‌گذاری بزرگ آمریکا مانند فیدلیتی و ولینگتون دیدار کنند و سپس برای جلسات بیشتر سرمایه‌گذاران به دفاتر اسپیس‌ایکس در هاوثورن بازگشتند.

در شب چهارشنبه، زمانی که ماسک و بانکداران در حال بررسی دفتر سفارش‌ها بودند، سرمایه‌گذاران بر اساس میزان تعهد بلندمدت ارزیابی شدند و کسانی که احتمال فروش سریع سهام داشتند از تخصیص بالا کنار گذاشته شدند.

در نهایت حدود ۷۰ درصد از سهام عرضه‌شده به مدیران سرمایه‌گذاری بلندمدت، صندوق‌های ثروت ملی و سرمایه‌گذاران قدیمی نزدیک به ماسک اختصاص یافت. سهم سرمایه‌گذاران خرد نیز حدود ۲۰ درصد تعیین شد و سهم صندوق‌های پوشش ریسک به حدود ۱۰ درصد محدود شد.

مدیر سرمایه‌گذاری یک صندوق کوچک آمریکایی گفت بانکداران اسپیس‌ایکس به‌طور غیرمعمولی از او خواسته‌اند پیش از تخصیص سهام، مدارک کافی درباره موجودی نقدی صندوق ارائه دهد.

او افزود: «بانک‌ها می‌گویند اول باید ببینیم پول در حساب شما هست یا نه. من در ده‌ها عرضه اولیه شرکت کرده‌ام، اما هیچ‌وقت چنین چیزی از من نخواسته بودند.»

این صندوق در نهایت با وجود ثبت سفارش ۲۰۰ میلیون دلاری، حدود ۸۰ میلیون دلار سهام دریافت کرد.

image_2026-06-13_23-38-23

گوئین شاتول، رئیس اسپیس‌ایکس، عرضه اولیه سهام را جشن می‌گیرد. او پیش‌تر سفارش‌های ثبت‌شده در صدر دفتر سفارشات را بررسی کرده بود.

کارکنان فعلی و سابق اسپیس‌ایکس نیز با نگرانی و هیجان در انتظار عرضه اولیه سهام (IPO) این شرکت بودند. جهش شدید ارزش‌گذاری این گروه، که از ۴۰۰ میلیارد دلار در کمتر از یک سال گذشته به سطوح بسیار بالاتری رسیده، باعث شده هزاران نفر از کارکنان در عرض یک شب به میلیونر تبدیل شوند.

کارکنان سابق نیز در یک گروه واتس‌اپی با نام «Stonks» به‌طور مستمر چشم‌انداز شرکت را دنبال می‌کردند. به گفته یکی از اعضای این گروه، بسیاری از شرکت‌کنندگان در طول فرآیند عرضه اولیه در ناباوری نسبت به این میزان از سود و ثروت قرار داشتند.

دیوید آندرمَن، سرمایه‌گذار و مدیر حقوقی سابق اسپیس‌ایکس تا سال ۲۰۲۰، گفت: «مافیا اسپیس‌ایکس در مقایسه با مافیای پی‌پل (که شامل افرادی مانند ایلان ماسک و پیتر تیل بود) بسیار بزرگ‌تر خواهد بود. تعداد زیادی میلیونر بسیار ثروتمند در حال شکل‌گیری هستند که احتمالاً شرکت‌های جدید خود را تأسیس خواهند کرد.»

عرضه اولیه اسپیس‌ایکس همچنین در سیلیکون‌ولی موجی از شادی ایجاد کرد؛ جایی که مجموعه‌ای از بزرگ‌ترین شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر از جمله سکویا کپیتال، اندریسن هوروویتز، فاوندرز فاند و ۱۳۷ ونچرز توانستند میلیاردها دلار سود شناسایی کنند.

کریستین گرت، شریک شرکت ۱۳۷ ونچرز که یکی از نخستین سرمایه‌گذاران اسپیس‌ایکس با سهم ۱ درصدی بوده است، گفت: «این لحظه‌ای هیجان‌انگیز و نتیجه سال‌ها تلاش شرکت است. اسپیس‌ایکس نمونه‌ای برجسته از کارآفرینی در آمریکا است؛ شرکتی که برای بازگرداندن توان پرتاب فضایی از روسیه آغاز شد و اکنون به این سطح رسیده است.»

با این حال، بزرگ‌ترین ذی‌نفع این عرضه اولیه آنتونیو گراسیاس است؛ از حامیان قدیمی ایلان ماسک که از طریق شرکت سرمایه‌گذاری خود Valor Equity Partners و ۲۹ نهاد وابسته، نزدیک به ۷ درصد از سهام کلاس A اسپیس‌ایکس را در اختیار دارد. ارزش این سهم حدود ۸۱ میلیارد دلار برآورد شده است.

در میان بانک‌های سرمایه‌گذار، گلدمن ساکس و مورگان استنلی برندگان اصلی این معامله میان ۲۲ بانک درگیر بودند. هر یک از این دو بانک ۱۰۰ میلیون دلار از کارمزد ۵۰۰ میلیون دلاری این عرضه را دریافت کردند؛ رقمی که بزرگ‌ترین درآمد حاصل از یک IPO در تاریخ محسوب می‌شود. بانک آو آمریکا، جی‌پی مورگان و سیتی‌گروپ نیز هر کدام حدود ۷۵ میلیون دلار کارمزد کسب کردند.

برخی بانکداران حدس زدند که رقم ۵۰۰ میلیون دلار کارمزد ممکن است بر اساس ۰.۶۷ درصد از حجم عرضه محاسبه شده باشد؛ اشاره‌ای طنزآمیز به میم اینترنتی «six-seven» که با روحیه شوخ‌طبعانه ایلان ماسک هم‌خوانی دارد.

گلدمن ساکس به‌طور ویژه‌ای از دو دهه تلاش برای جلب همکاری ماسک و اسپیس‌ایکس بهره‌مند شد. این پافشاری در نهایت زمانی نتیجه داد که این بانک توانست نقش «Lead Left» را از مشاور قدیمی ماسک، مایکل گرایمز از مورگان استنلی، بگیرد و این جایگاه کلیدی را تصاحب کند.

با توجه به ابعاد بی‌سابقه این عرضه اولیه، نقش مدیران ارشد بانکی نیز برجسته بود. کیم پازنت، هم‌رئیس بخش بانکداری سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس، همراه با دیوید لودویگ (رئیس بازارهای سهام)، دن دیس و سوزی شر، پیش‌نویس امیدنامه (S-1) را در دسامبر تهیه کردند.

آن‌ها بلافاصله پس از حضور در مجمع جهانی اقتصاد در داووس، مذاکرات با سرمایه‌گذاران بزرگ را آغاز کردند؛ زیرا ماسک آن‌ها را به رعایت یک ضرب‌الاجل سخت‌گیرانه واداشته بود. این میلیاردر که به دقت زمانی حساس است، اصرار داشت عرضه اولیه در زمان هم‌زمانی یک هم‌راستایی نادر سیارات در اوایل ژوئن انجام شود.

در طول این مسیر، مشاوران با حواس‌پرتی‌های متعدد مواجه شدند و مجبور شدند چندین بار امیدنامه را بازنویسی کنند. اسپیس‌ایکس در فوریه یک ادغام ۱.۲۵ تریلیون دلاری با استارتاپ زیان‌ده xAI انجام داد، در آوریل با پرداخت ۶۰ میلیارد دلار اختیار خرید استارتاپ برنامه‌نویسی هوش مصنوعی Cursor را به دست آورد و در هفته‌های اخیر نیز قراردادهای بزرگی با آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی Anthropic و گوگل برای اجاره ظرفیت محاسباتی خود امضا کرد.

image_2026-06-13_23-38-41

تماشاگران در میدان تایمز روز جمعه نظاره‌گر هستند، در حالی که ایلان ماسک روی صفحه‌نمایش ظاهر می‌شود.

با وجود این موانع، بانکداران توانستند به هدف خود برسند و اسپیس‌ایکس را در همان هفته‌ای که سیارات عطارد، زهره و مشتری در آسمان شب در یک راستا قرار گرفته بودند، وارد بازار سهام کنند.

این عرضه اولیه از چند جهت نیز غیرمعمول بود. برخلاف روال معمول در IPOها، هیچ بازه قیمتی یا محدوده حجمی برای عرضه تعیین نشد تا انعطاف‌پذیری در روز نهایی حفظ شود؛ در نهایت نیز ایلان ماسک تصمیم گرفت اسپیس‌ایکس ۵۵۵.۶ میلیون سهم را با قیمت ۱۳۵ دلار به ازای هر سهم عرضه کند، بدون توجه به نوسانات احتمالی بازار.

یکی از بانکداران حاضر در این معامله گفت: «ایلان نمی‌خواست وارد یک نمایش کاملاً تشریفاتی در قیمت‌گذاری شود. این فقط یک تصمیم لحظه‌ای نبود؛ او به نظرات سرمایه‌گذاران گوش داد و سپس گفت: این قیمت من است، اگر خریدند که خریدند.»

او افزود: «بگیر یا رها کن؛ در جهان فقط یک نفر وجود دارد که بتواند چنین کاری انجام دهد و آن ایلان ماسک است.»

این ریسک در نهایت نتیجه داد. تقاضا برای این عرضه سه برابر میزان عرضه بود و سهام اسپیس‌ایکس در نخستین روز معاملاتی ۱۹ درصد رشد کرد. با این رشد، این شرکت به ششمین شرکت بزرگ جهان تبدیل شد و ایلان ماسک نیز به نخستین تریلیونر جهان بدل شد.

یکی از بانکداران ارشد این معامله در توضیح موفقیت آن گفت: «در هر IPO شما باید کاری کنید که سرمایه‌گذاران احساس کنند سهم بیشتری می‌خواستند. این هنر کار است؛ همین است که باعث می‌شود سهم در روز اول رشد کند.»

معاملات در بعدازظهر جمعه در فضایی شبیه به کارناوال در دفاتر مورگان استنلی آغاز شد.

به رهبری جان پاسی، معامله‌گر باسابقه مورگان استنلی و بازیکن سابق پشتیبان تیم نیویورک جتز، بانکداران با کفش‌های ورزشی سبز سفارشی حاضر شدند؛ اقدامی که به درخواست ایلان ماسک و در اشاره به «گزینه گرین‌شو» برای افزایش ۱۱ میلیارد دلاری عرضه انجام شده بود.

بنی آدلر، معامله‌گر ارشد سهام در گلدمن ساکس، حال‌وهوای پرشور بازار را با سخنرانی‌ای برای صدها نفر حاضر در سالن معاملات این بانک به تصویر کشید.

او با صدای بلند گفت: «در سال ۱۹۶۹ ما انسان را به ماه فرستادیم؛ حالا بیایید به مریخ برویم!»

ارسال نظر

پربازدیدترین‌ها
لوتوس پارسیان - O