آتشبس ایران و آمریکا رسما فروپاشید؟ | نیویورک تایمز: تلاش دو طرفه برای اعمال فشار اقتصادی | واشنگتن و تهران در حال آمادهسازی برای یک جنگ فرسایشی هستند
به گزارش اقتصادنیوز، ایالات متحده و ایران در روز دوشنبه از مهلت ۶۰ روزه خود برای دستیابی به توافقی جهت محدودسازی برنامه هستهای ایران که بر اساس مفاد آتشبس ژوئن تنظیم شده بود عبور کردند؛ رویدادی که نشاندهنده فروپاشی آتشبسی است که دونالد ترامپ وعده داده بود به جنگ پایان میدهد.
نیویورک تایمز در گزارشی نوشت: ترامپ دو ماه پیش با مانور تبلیغاتی گسترده، امضای این یادداشت تفاهم را اعلام کرد. اما این توافق کوتاهمدت نه توانست گره «تنگه هرمز» را باز کند، آبراهی که ایران پس از حملات اواخر فوریه آمریکا و اسرائیل آن را مسدود کرد و نه به نزاعی که اکنون وارد ششمین ماه خود شده پایان داد.
ترامپ ناکام مانده است
اگرچه انقضای این مهلت تا حدی جنبه نمادین دارد( چرا که ترامپ و رهبران ایران طی هفتههای اخیر مرگ عملی این توافق را اعلام کرده بودند) اما این ایستگاه نشان میدهد که رئیسجمهور آمریکا در تحقق اهداف جنگی خود (از جمله وادارسازی ایران به عقبنشینی هستهای) ناکام مانده و در مقابل، ایران جسورتر شده است؛ وضعیتی که خطر درگیری نظامی مجدد را تشدید میکند.
از اواخر ژوئیه، هیچ حمله گزارششدهای از سوی آمریکا به اهداف ایرانی رخ نداده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند واشنگتن و تهران در حال آمادهسازی برای یک جنگ فرسایشی اقتصادی هستند که بهراحتی میتواند به درگیری نظامی مستمر بدل شود. ایران با ابزار کنترل بر تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی را تحت فشار گذاشته تا ترامپ را مجبور به پذیرش توافق کند.
از سوی دیگر، دولت ترامپ معافیتهای تحریمی نفت ایران را که در دوره آتشبس صادر کرده بود لغو کرده و نیروهای آمریکایی محاصره دریایی بنادر ایران را از سر گرفتهاند تا با مضایقه اقتصادی، تهران را به امتیازدهی وادارند. اما رهبران ایران بر این باورند که میتوانند فشار اقتصادی بیشتری را نسبت به آمریکا تحمل کنند؛ بهویژه آنکه ترامپ با انتخابات میاندورهای نوامبر روبروست.
تلاش دو طرفه برای اعمال فشار اقتصادی
بهنام بن طالبلو، کارشناس مسائل ایران در «بنیاد دفاع از دموکراسیها، میگوید: جمهوری اسلامی در ایران تلاش است فشار اقتصادی را بر آمریکا وارد کند و آمریکا هم متقابلا میکوشد خناق اقتصادی را بر گرده ایران تنگتر کند. او تحریمهای آمریکا را برای اقتصاد ایران کمرشکن میداند اما هشدار میدهد که پاسخ احتمالی ایران، تنشزدایی نخواهد بود بلکه تشدید درگیریهاست.»
مانند دیگر توافقات اخیر ترامپ در خاورمیانه، سند ژوئن نیز به دنبال یک آتشبس سریع بود و حل چالشهای پیچیدهتر را به آینده موکول کرد. منتقدان بر این باورند که متن مبهم آن توافق به نفع ایران سنگینی میکرد و ترامپ صرفاً میخواست خود را از جنگی نامحبوب که خطر گرفتار شدن در خاورمیانه را داشت، رها سازد.
آتشبسی که متزلزل شد
مذاکرات هستهای در حالی دو ماه به عقب افتاد که ترامپ اصلیترین دلیل ورود به جنگ را جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای عنوان کرده بود. مقامات آمریکایی امیدوار بودند این توافق دستکم تنگه هرمز را باز کند، اما آتشبس بلافاصله متزلزل شد. ایران با استناد به ابهامات متن توافق، شناورهایی را که بدون مجوز عبور میکردند هدف قرار داد که با پاسخ متقابل و حملات موشکی آمریکا به جنوب ایران همراه شد.
این تنشها ترامپ را دستکم دو بار تا آستانه صدور دستور حمله نظامی گسترده پیش برد، اما او هر بار با هشدار متحدان منطقهای (مانند عربستان که هدف حملات تلافیجویانه ایران بودند) و هشدارهای مشاوران کاخ سفید درباره کاهش ذخایر تسلیحاتی، از تصمیم خود عقبنشینی کرد.
