اقتصاد ایران آماده جنگ طولانی است؟ | ندری: اقتصاد تعطیل است، مسئولان فقط به فکر تأمین کالاهای اساسی مردم باشند
به گزارش اقتصادنیوز، همزمان با افزایش تنشهای نظامی در منطقه و نگرانیها درباره تبعات اقتصادی آن، این پرسش بیش از هر زمان دیگری مطرح شده که اقتصاد ایران تا چه اندازه توان تحمل شرایط جنگی را دارد و در صورت تداوم درگیریها چه چالشهایی پیشروی سیاستگذاران قرار خواهد گرفت.
در چنین شرایطی، تداوم نااطمینانیها میتواند بر فعالیتهای اقتصادی، روابط تجاری و اعتماد فعالان بازار اثرگذار باشد و مدیریت اقتصاد در وضعیت بحرانی را به یکی از مهمترین دغدغههای دولت تبدیل کند.
اقتصادنیوز: یک اقتصاددان اظهار کرد: این تصور که ما میتوانیم مانند دوران جنگ ایران و عراق، سالهای متمادی جنگ را تحمل کرده و ادامه دهیم، با واقعیتهای امروز همخوانی ندارد.
در همین راستا، پرسشهایی درباره توان اقتصاد ایران برای مواجهه با یک جنگ فرسایشی، الزامات طراحی استراتژی خروج از جنگ، آینده روابط تجاری با همسایگان و همچنین اقدامات ضروری برای حفظ ثبات اقتصادی مطرح شده است.
کامران ندری، اقتصاددان، در گفتوگو با اقتصادنیوز به بررسی این موضوعات پرداخته و از چالشهای پیشروی اقتصاد ایران در شرایط جنگی، اهمیت تأمین کالاهای اساسی، نقش مسیرهای تجاری منطقهای و الزامات سیاستی برای عبور از این دوره سخن گفته است.
مشروح گفتگوی اقتصادنیوز با کامران ندری، اقتصاددان را بخوانید.
****
*آقای ندری، به نظر شما اقتصاد ایران توانایی یک جنگ فرسایشی را دارد یا باید به سمت استراتژی خروج از جنگ حرکت کرد؟ این استراتژی مستلزم چه الزامات اقتصادی و سیاسی است؟
حقیقت این است که بعید میدانم توانایی یک جنگ فرسایشی را داشته باشیم؛ چرا که ما پیش از وقوع جنگ نیز با مشکلات عدیدهای مواجه بودیم. دولت با کسری بودجه دست و پنجه نرم میکرد و بسیاری از مشکلاتی که در کشور داشتیم، نیازمند سرمایهگذاری بود.
متأسفانه دولت نمیتوانست از عهده انجام این وظایف برآید و طبیعتاً در شرایط کنونی، وظایف دولت سنگینتر نیز شده است. تأمین مالی این امور مقداری سخت و دشوار خواهد بود و به نظر من، کار سختی در پیش است.
کار سختی را در پیش خواهیم داشت
* دوقطبی شدن فضای کشور و عدم اجماع سیاسی چه تأثیری بر مدیریت اقتصاد جنگی خواهد داشت؟
این موضوع وضعیت را بدتر میکند. به هر حال، وضعیت اقتصادی پیش از این حمله نیز مناسب نبود و طبیعتاً با وقوع این حمله، شرایط مقداری سختتر خواهد شد. البته میزان آن را دقیقاً نمیدانم؛ چرا که ممکن است دولت به شکلهای مختلف در صدد برطرف کردن این مشکل باشد که احتمالاً میتواند محرمانه نیز باشد. به عبارتی، ممکن است ما مطلع نباشیم که از چه منابع، شیوهها و روشهایی برای حل این مشکل استفاده میکنند، اما به لحاظ اقتصادی میتوان گفت که کار سختی را در پیش خواهیم داشت.
امارات یکی از مهمترین کشورها برای دور زدن تحریمها بود
* در صورت گسترش درگیریها، روابط اقتصادی ایران با همسایگان و مسیرهای تجاری آن با چه تغییراتی مواجه خواهد شد؟
مهمترین مسیر نقل و انتقال منابع مالی و مسیر تجارت ما، کشور امارات بود؛ لذا اگر با امارات با مشکل مواجه شویم، کار مقداری سخت خواهد شد. پرسشهایی که مطرح میکنید بسیار دشوار هستند و من تنها میتوانم از منظر تحلیلی بگویم که کار ما مقداری سخت و دشوار خواهد شد. اما در خصوص اینکه چگونه این مشکل را حل میکنند، تصور میکنم که به هر حال به آن اندیشیدهاند؛ یعنی اینگونه نیست که ندانند ما با چنین مشکلاتی مواجه هستیم و حتماً به این مسائل فکر کردهاند.
اینکه کار به کجا خواهد کشید را نمیتوانم به دقت حدس بزنم. تنها میتوانم بگویم که ما از قبل با چالش و مشکل اقتصادی مواجه بودیم . امارات یکی از مهمترین کشورهایی بود که به واسطه آن میتوانستیم تحریمها را تا حدودی دور بزنیم؛ ما در آنجا شرکتهای پوششی و تراستیهای زیادی داشتیم که برای ما فعالیت میکردند و از این جهت امارات برای ما حائز اهمیت است.
فراتر از ایران، مشکل اقتصادی تنها مختص ما نیست و کل منطقه و احتمالاً کل جهان در اثر تداوم این وضعیت با مشکل مواجه خواهند شد. ایران نیز مستثنا نیست و مشکلاتی که از قبل داشت، ممکن است کار را برای ما سختتر کند؛ اما به هر حال، کسانی که در اینجا تصمیمگیری میکنند، این مسائل را نیز مد نظر دارند.
مهمترین اقدام، تأمین کالاهای اساسی مورد نیاز مردم است
*برای حفظ اعتماد فعالان اقتصادی در شرایط کنونی، انجام چه اقداماتی ضروری است؟
بر اساس مشاهدات فردی من تا این مرحله از قضایا، احساس میکنم پیشبینیها و برنامهریزیهایی از قبل صورت گرفته است. مهمترین اقدامی که باید در اینجا انجام شود، تأمین کالاهای اساسی مورد نیاز مردم است؛ یعنی اگر در این زمینه برنامهریزی کرده، ذخایر کافی در نظر گرفته و با کشورهایی که تأمینکننده کالاهای اساسی ما هستند از قبل رایزنی کرده باشند تا بتوانند این کالاها را به دست مردم برسانند، برای این مقطع کافی خواهد بود.
لازم به ذکر است که اگر این وضعیت تداوم یابد، فعالیتهای اقتصادی نیز فروکش کرده و کاهش مییابد. با کاهش فعالیتهای اقتصادی، نیاز ما به برخی اقلام که بیشتر جهت سرمایهگذاری و تولید اقلامی بوده که در شرایط فعلی ممکن است مورد نیاز نباشند، کمتر میشود. بنابراین، مهمترین کاری که در حال حاضر باید انجام شود، تأمین اقلام ضروری، کالاهای اساسی و کالاهای پایه است تا این دوران سپری شده و مشکل حل شود.
آیا طرف مقابل ما توانایی این را دارد که این جنگ را برای مدت بسیار طولانی ادامه دهد؟
* در صورت توقف جنگ، اقتصاد ایران با چه چالشهایی برای بازسازی و چه ضرورتهایی برای اصلاحات ساختاری مواجه خواهد بود؟
باید دید که جنگ به چه شکلی متوقف میشود؛ این مسئله بسیار حیاتی است. در حال حاضر نمیتوانم به طور دقیق پیشبینی کنم که چه اتفاقی رخ خواهد داد، اما به نظرم میرسد ممکن است برخی مشکلات گذشته در پایان این داستان حل شود.
تصور نمیکنم این داستان طولانی شود. بعید میدانم؛ چراکه این سوال مطرح است که آیا طرف مقابل ما توانایی این را دارد که این جنگ را برای مدت بسیار طولانی ادامه دهد؟ شاید از این منظر وضعیت ما بهتر باشد؛ در واقع، آمادگی ما برای جنگ طولانیمدت در مقایسه با طرف مقابل بیشتر است.
هزینههای آنها چندین برابر ماست؛ چرا که آنها با ما هممرز نیستند و پشتیبانی و لجستیک چنین عملیاتی که در حال حاضر در منطقه انجام میدهند، برایشان بسیار پرهزینه و سنگین خواهد بود. بعید میدانم آنها توانایی این را داشته باشند که بتوانند این وضعیت را در بلندمدت تاب بیاورند. از این جهت، شاید برگ برنده در دست ایران باشد و اگر قرار بر طولانی شدن جنگ باشد، این به نفع ایران تمام خواهد شد.
در هر صورت، در این فاصله اقتصاد متوقف خواهد بود و تنها کاری که مسئولان باید انجام دهند، این است که به فکر تأمین کالاهای اساسی برای مردم باشند.
