چرا «تورم» همیشه و همهجا یک پدیده پولی است؟ | فریدمن اتهام خلق تورم را از دوش آحاد جامعه و فعالان کسبوکار برداشت
به گزارش اقتصادنیوز، «آیا تورم همچنان همیشه و همهجا یک پدیده پولی است؟» این سوالی است که هفته نامه تجارت فردا در شماره این هفته به آن پرداخته است.
در همین رابطه، محمد طاهری، سردبیر هفته نامه تجارت فردا در سرمقاله شماره این هفته نوشت؛
پنجاه سال از زمانی که میلتون فریدمن موفق به دریافت جایزه نوبل اقتصاد شد میگذرد اما همچنان اقتصاد جهان با مسئلهای دستوپنجه نرم میکند که در کانون اندیشه او قرار داشت؛ تورم.
اقتصادنیوز: اندیشههای چپ، از حیث تاکید بر عدالت اجتماعی، برابری انسانها و دفاع از کرامت فرودستان، قابلاحتراماند. مسئله اما در راهحلهایی است که برای تحقق این آرمانها پیشنهاد میشود. تجربه تاریخی نشان میدهد این راهحلها، در بسیاری موارد، اقتصاد را ناکارآمد، غیرشفاف و مستعد فساد میکنند. در چنین فضایی، قاچاقچیان، پولشویان و گروههای مافیایی بیشترین نفع را میبرند و مردم، بزرگترین بازندگاناند.
فریدمن در مشهورترین یافته علمی خود تأکید میکرد که «تورم همیشه و همهجا یک پدیده پولی است.»این دیدگاه که رابطهای مستقیم و بلندمدت میان رشد حجم پول و افزایش سطح عمومی قیمتها دارد، در همه این سالها مبنای سیاستگذاری پولی در بسیاری از کشورها بوده است.
او با مطالعات ارزشمند خود اتهام خلق تورم را از دوش آحاد جامعه و فعالان کسبوکار برداشت و بر شانههای سیاستگذار گذاشت. فریدمن معتقد بود تورم از دل بانک مرکزی و چاپخانه پول حکومتها بیرون میآید و تاکید کرد که افزایش قیمتها علت تورم نیست، بلکه نتیجه آن است.
با این حال، تحولات شتابان نیمقرن اخیر، از گسترش ابزارهای مالی پیچیده و استقلال بانکهای مرکزی، تا سیاستهای پولی نامتعارف، نرخهای بهره نزدیک به صفر و شوکهای عرضه جهانی، این پرسش را بهطور جدی مطرح کرده است که آیا ایده محوری فریدمن همچنان اعتبار خود را حفظ کرده است؟
تجربه سالهای اخیر، بهویژه جهش تورم پس از همهگیری کرونا در اقتصادهای پیشرفته، بار دیگر توجه اقتصاددانان را به نقش نقدینگی، ترازنامه بانکهای مرکزی و سیاستهای پولی انبساطی جلب کرده است. در عین حال، برخی تحلیلها تلاش میکنند تورم را بیش از آنکه پدیدهای پولی بدانند، نتیجه اختلالات زنجیره عرضه، شوکهای انرژی یا عوامل نهادی معرفی کنند. در چنین بستری، بازخوانی اندیشه فریدمن نه صرفاً بهعنوان یک بحث تاریخی، بلکه بهمثابه یک مسئله زنده سیاستگذاری اهمیت مییابد.
اخیرا مایکل دی. بوردو، از دانشگاه راتگرز به بهانه پنجاهمین سالگرد دریافت جایزه نوبل اقتصاد توسط میلتون فریدمن، مقالهای نوشته و سعی کرده میراث فکری او را ارزیابی کند. به عقیده او اگرچه ابزارها و زبان سیاست پولی در طول زمان تغییر کردهاند، اما بسیاری از اصولی که در الگوهای مدرن اقتصاد کلان و در رفتار بانکهای مرکزی مشاهده میکنیم، ریشهای عمیق در اندیشههای فریدمن دارند.
50 سال پس از نوبل میلتون فریدمن، آیا تورم همچنان «همیشه و همهجا یک پدیده پولی» است، یا تحولات اقتصاد جهانی این گزاره را به چالش کشیدهاند؟
ارسال نظر