چرا خرید کوکائین از استخدام یک قاتل راحتتر است؟ | وقتی پای اخلاق به اقتصاد باز میشود | برنده جایزه نوبل اقتصاد درباره بازار کلیه ایران چه میگوید؟
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکوایران، چرا در بسیاری از جوامع، پیدا کردن مواد مخدر، بهمراتب سادهتر از دسترسی به خدمات یک قاتل قراردادی است؟ پاسخ فقط در شدت جرم یا میزان مجازات نیست، بلکه در جایی عمیقتر میان اقتصاد و اخلاق قرار دارد؛ جایی که بازارها نه فقط با قیمت، بلکه با «قضاوت اجتماعی» شکل میگیرند.
در اقتصاد، آلوین راث این نوع تعاملات را «بازارهای نفرتانگیز» مینامد؛ یعنی معاملاتی که دو طرف حاضر به انجام آن هستند، اما جامعه بهعنوان شخص ثالث، وجود آن را نمیپذیرد. نکته کلیدی اینجاست: ممنوعیت همیشه به معنای حذف نیست، بلکه اغلب به معنای انتقال به زیرزمین است.
با این حال، همه بازارهای غیرقانونی یکسان عمل نمیکنند. برخی مانند بازار مواد مخدر، به دلیل تقاضای گسترده و شبکههای توزیع تثبیتشده، حتی در شرایط ممنوعیت هم ادامه پیدا میکنند. در مقابل، خدماتی مانند قتل قراردادی بهدلیل ریسک بسیار بالا، تقاضای محدود و هزینه اخلاقی و قانونی سنگین، عملاً امکان شکلگیری بازار پایدار ندارند.
به همین دلیل، مرز میان جرم، بازار و اخلاق همیشه شفاف نیست؛ بلکه محصولی پیچیده از قانون، فرهنگ و محاسبه انسانی است.
پرونده ویژه شماره 633 هفتهنامه تجارت فردا نیز به همین موضوع پرداخته است.
