تصمیمِ سخت برای عبور از وضعیت «نه جنگ، نه صلح» | عطریانفر: اقدام سنجیده و تدریجی نیاز است نه چرخش ناگهانی!
به گزارش اقتصادنیوز، بیش از یک ماه از آتش بس بین ایران و آمریکا می گذرد. آتشبسی که ظاهرا قرار بود به مدت دو هفته باشد تا طرفین به گفتوگو بنشینند ادامه پیدا کرده است. اینکه جنگ ازسرگرفته نمیشود یکی از نقاط روشن آن است اما مسئله این است که در این مدت صلح هم برقرار نشده. سایه یک بلاتکلیفی بین جنگ و صلح بر سر اقتصاد، سیاست و جامعه سنگینی می کند.
درباره چرایی این وضعیت و راهکار خروج از آن اقتصادنیوز با محمد عطریانفر تحلیلگر سیاسی به گفتوگو نشسته است.
این فعال سیاسی وضعیت کنونی را خاکستری میداند که اگر ادامه پیدا کند در درازمدت میتواند یک بیاطمینانی مزمن در اقتصاد و جامعه را شکل دهد.
این تحلیلگر سیاسی همچنین معتقد است اراده حاکمیت برای اصلاح نظام حکمرانی میتواند کشور را از وضعیت کنونی خارج کند؛ اصلاحی که به گفته عطریانفر با تصمیم یکباره محقق نخواهد شد، بلکه نیازمند اجماع روی مجموعهای از اقدامات سنجیده است.
مشروح گفتوگوی اقتصادنیوز با محمد عطریانفر را در ادامه بخوانید؛
****
* آقای عطریانفر! الان یک فضای بلاتکلیفی بین جنگ و صلح در کشور دیده می شود که نه جنگ برقرار است و نه صلح. شاید این موضوع خود خطرناکترین وضعیتی باشد که کشور با آن رو به روست. تحلیل شما از این شرایط چیست؟
آنچه امروز شاهد آن هستیم، نوعی «وضعیت خاکستری» در مناسبات خارجی است؛ شرایطی که در آن، سطحی از بازدارندگی متقابل مانع از بروز جنگ مستقیم میشود، ضمن اینکه همزمان، فقدان توافق و اعتماد، اجازه شکلگیری اتشبس یا صلحی پایدار را نمیدهد. این وضعیت اغلب محصول توازن شکنندهای است میان هزینههای جنگ و هزینههای امتیازدهی.
طبیعی است در چنین چارچوبی، ابزارهایی چون تحریم، فشارهای سیاسی و اقدامات محدود امنیتی جایگزین رویارویی نظامی مستقیم میشوند. که به زعم بنده دور از منطق رویارویی جاری وچالشهای فعلی هم نیست. توقع وصول آسان و سریع وکوتاه مدت به یکی از دو امر جنگ یا صلح، انتظاری مطابق با واقع نیست و بیشتر ناشی از حسوحالی است که تمایل و دغدغه سئوال کننده را فارغ از ضرورتها ، الزامات ومحدودیتهای امر واقع ، نشان میدهد.
البته میپذیریم وضعیت موجود، اگرچه در کوتاهمدت از بروز بحرانهای حاد جلوگیری میکند، اما در بلندمدت منازعات میتواند فرساینده شود. که مهمترین خطر احتمالی پیش رو ، شکلگیری عدم اطمینان مزمن در اقتصاد و جامعه است؛ وضعیتی که تصمیمگیریهای کلان و حتی روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد و هزینههای توسعه را افزایش میدهد.
* فکر می کنید چه راهی برای برون رفت از آن وجود دارد؟
مسیرهای پیشرو محدود اما روشن هستند.
نخست، حرکت به سمت تشدید تقابل است که بهطور معمول پرهزینه و غیرقابل پیشبینی است.
دوم، تداوم مدیریت وضع موجود که گرچه از بحران فوری جلوگیری میکند، اما راهحل نهایی محسوب نمیشود.
و سوم، تلاش برای دستیابی به نوعی توافق پایدار که مستلزم مصالحه، اعتمادسازی تدریجی و بازتعریف منافع است.
* در ارتباط با مذاکرات بین ایران و آمریکا هم ظاهرا بن بستی در ارتباط با غنی سازی ایران وجود دارد که مانع از رسیدن به توافق می شود. از این بن بست چطور می شود خارج شد؟
در خصوص بنبست مذاکرات هستهای، بهویژه بر سر موضوع غنیسازی، باید یادآور شد که این گره از زمان توافق برجام بهعنوان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف باقی مانده است. خروج از این بنبست نیازمند رویکردی مرحلهای است؛ بهگونهای که هر گام از سوی یک طرف، با اقدام متقابل اعتماد امیز از سوی طرف دیگر همراه باشد. فراموش نکنیم: مسئله تضمینهای قابل قبول برای پایداری توافق، نقشی تعیینکننده در موفقیت هرگونه مذاکره در آینده دارد، بهویژه با توجه به تجربه بدعهدی وخروج آمریکا از توافق پیشین (برجام) که سرمنشأ تمامی گرفتاریهای کنونی ایران وآچمز شدن دشمن بوده است.
* به نظر می رسد در این شرایط حاکمیت باید برای اداره کشور یک تصمیم بزرگ بگیرد. به نظر شما آن چه تصمیمی است که بتوان با آن از این وضعیت خارج شد؟
درباره ضرورت اتخاذ یک «تصمیم بزرگ» در سطح حاکمیت، میتوان گفت چنین تصمیمی بیش از آنکه یک اقدام واحد باشد، مجموعهای از انتخابهای راهبردی است. در رأس این انتخابها، تعیین اولویت میان کاهش تنشهای خارجی و یا تداوم وضعیت تقابل موجود قرار دارد.
بدیهی است همزمان، اصلاحات در حوزه حکمرانی اقتصادی در داخل و تقویت دیپلماسی منطقهای و بینالمللی میتواند زمینهساز کاهش آسیبپذیری کشور در برابر فشارهای خارجی باشد. به بیان دیگر، خروج از وضعیت کنونی نه با یک چرخش ناگهانی، بلکه از مسیر اخذ تصمیمهای سنجیده و تدریجی ممکن خواهد شد؛ مسیری که نیازمند اجماع داخلی، واقعگرایی در سیاست خارجی و درک دقیق از موازنههای بینالمللی است.
ارسال نظر