رمزگشایی از علاقه ترامپ به «ارتشبد عاصم منیر» | فرمانده ارتش پاکستان چطور کانالهای پشتپرده مذاکرات بین ایران و آمریکا را حفظ کرد؟ | دولت پاکستان اعتباری در کاخ سفید ندارد اما ...
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از خبرآنلاین، پس از تهدید آمریکا به حمله به زیرساختهای ایران، پاکستان نقش کلیدی در حفظ کانالهای مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا ایفا کرد. اسلامآباد با همراهی مصر و ترکیه، آتشبس موقت را تسهیل کرد و مذاکرات اسلامآباد را میزبانی نمود.
ارتشبد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، شخصاً با تیم مذاکرهکننده آمریکایی در تماس بود.
این در حالی است که جنگ بیش از چهل روزه ایران با آمریکا و اسرائیل، پاکستان را در موقعیتی حساس قرار داد از یک سو توافق دفاع متقابل با عربستان سعودی دارد که در جنگ اخیر تحت حملات ایران قرار گرفتهاست و در عین حال همسایه شرقی ایران و همچنین یکی از واردکنندگان نفت و گاز طبیعی مایعشده از خاورمیانه است.
پاکستان و حفظ کانال های پشت پرده مذاکرات
در این میان، پاکستان با حفظ کانالهای پشتپرده مذاکرات، از گسترش جنگ به مرزهای خود جلوگیری کرد و آتشبس مشروط را تسهیل نمود. این میانجیگری ریشه در روابط تاریخی اسلامآباد با تهران (مرز مشترک و همکاری امنیتی) و واشنگتن (متحد استراتژیک) دارد و نشان میدهد ارتشبد عاصم منیر در تماس مستقیم با مقامات آمریکایی، پیشنهاد «آتشبس + بازگشایی تدریجی هرمز» را مطرح کرده است.
حالا پرسش کلیدی این است که نقش پاکستان در حفظ کانال مذاکرات چیست و آیا اسلامآباد میتواند شرایطی ایجاد کند که آتشبس جاری به یک صلح دائمی و بازگشایی تنگه هرمز منجر شود؟
پاکستان از کاهش تنش سود برد و تجارت مرزی با ایران را احیا کرد و موقعیت خود را به عنوان قدرت میانه تقویت کرد. اسلامآباد همچنین پیشنهاد بازگشایی تدریجی هرمز را در ازای آتشبس و مذاکرات هستهای مطرح کرد تا ایران را به کاهش تنش در هرمز متقاعد کند.
بازگشایی تنگه هرمز، میتواند ثبات قیمت نفت را برای پاکستان که واردکننده عمده انرژی از خارج از کشور است، تضمین کند و پاکستان از اهرم ایران برای تعدیل تقاضای آمریکا استفاده کرد.
به همین دلیل، پاکستان در سیاست خارجی آمریکا جایگاه ویژهای دارد. گزارش «فایننشال تایمز» نیز نشان میدهد ترامپ علاقه شخصی به ارتشبد عاصم منیر دارد و او را «فیلد مارشال محبوب من» خوانده است. گزارش «رویترز» نیز تأکید دارد ترامپ در تماس مستقیم با منیر، از نقش او در حفظ کانال مذاکرات قدردانی کرده است.
شریک استراتژیک اما پرنوسان
در تحلیل این ماجرا باید گفت پاکستان در سیاست خارجی آمریکا همیشه به عنوان یک شریک استراتژیک اما پرنوسان شناخته شده است. روابط دو کشور پس از خروج آمریکا از افغانستان در ۲۰۲۱ سرد شد، اما با بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ۲۰۲۵، اسلامآباد دوباره به مرکز توجه واشنگتن بازگشت.
گزارش شورای آتلانتیک، تأکید دارد که پاکستان به دلیل موقعیت جغرافیایی (مرز با ایران، افغانستان و هند) و ارتش قدرتمندش، برای آمریکا ابزاری کلیدی در مدیریت تنشهای خاورمیانه و جنوب آسیا است.
مایکل کوگلمن، پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک، در مصاحبه با رویترز میگوید: «پاکستان برای آمریکا نه فقط یک متحد نظامی، بلکه یک کانال ارتباطی حیاتی با تهران است، بهویژه پس از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران که مذاکرات مستقیم را تقریباً غیرممکن کرده بود.»
در این چارچوب، علاقه شخصی دونالد ترامپ به فیلد مارشال عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان، عامل مهمی در تقویت این جایگاه شده است.
ترامپ پس از درگیری مرزی هند و پاکستان، منیر را «ژنرال فوقالعاده» خواند و در پیامهای عمومی و تماسهای خصوصی از او به عنوان «شخصی که میتواند ثبات بیاورد» نام برد.
تو تنها کسی هستی که میتوانی با ایرانیها حرف بزنی
گزارش فایننشال تایمز هم فاش کرد که ترامپ در تماس مستقیم با منیر، از نقش او در حفظ کانالهای پشتپرده قدردانی کرد و گفت: «تو تنها کسی هستی که میتوانی با ایرانیها حرف بزنی.» این علاقه شخصی ریشه در سبک ترامپ دارد که ترجیح میدهد با رهبران نظامی قدرتمند (مانند السیسی در مصر یا رهبران مقتدری مانند بن سلمان در عربستان سعودی) مستقیم کار کند.
این رابطه شخصی مستقیماً به نقش پاکستان در حفظ کانال مذاکرات غیرمستقیم مرتبط است. در این شرایط، ارتشبد منیر با استفاده از اعتماد ترامپ، کانالهای پشتپرده را فعال نگه داشت.
آتشبس مشروط به بازگشایی تدریجی هرمز
گزارش رویترز نشان میدهد منیر شخصاً پیامهای ایران را به تیم مذاکرهکننده آمریکایی منتقل کرد و پیشنهاد «آتشبس مشروط به بازگشایی تدریجی هرمز» را مطرح کرد. این کانال غیرمستقیم، تنها مسیر ارتباطی باقیمانده بود و اجازه داد آتشبس موقت برقرار شود. کوگلمن در همان مصاحبه میگوید: «بدون علاقه شخصی ترامپ به منیر، حفظ این کانال تقریباً غیرممکن بود؛ چون دولت پاکستان به تنهایی فاقد آن سطح از اعتماد در کاخ سفید بود.»
از سوی دیگر، اتحاد پاکستان با عربستان تعارض منافع ایجاد کرد و اگرچه عربستان از پاکستان انتظار حمایت نظامی داشت، اما اسلامآباد میانجیگری را انتخاب کرد. گزارش «فایننشال تایمز» نیز تأکید دارد ریاض میانجیگری پاکستان را «جانبدارانه» خوانده است و برای ایران، این جایگاه پاکستان یک راهکار راهبردی مهم برای موفقیت در مذاکرات است.
به همین دلیل تهران با بهرهگیری از اعتماد ترامپ به منیر، میتواند اهرم هرمز را به طور مؤثرتری در مذاکرات اسلامآباد به کار بگیرد. گزارش الجزیره تأکید دارد که ایران از طریق پاکستان، پیامهای خود را مستقیم به ترامپ میرساند بدون اینکه مجبور به پذیرش شرط «غنیسازی صفر» شود.
این کانال غیرمستقیم، به ایران برای رسیدن به آتشبس کمک کرد و به آن اجازه میدهد بدون از دست دادن اهرم هرمز، به سمت توافق حرکت کند. در مجموع، علاقه شخصی ترامپ به ارتشبد منیر، پاکستان را از یک متحد حاشیهای به کانال اصلی مذاکرات تبدیل کرده است. این رابطه نه تنها کانالهای غیرمستقیم را پس از حمله خارک حفظ کرد، بلکه برای ایران ابزاری استراتژیک برای موفقیت در مذاکرات اسلامآباد فراهم آورد.
پاکستان با این میانجیگری، هم منافع ملی خود را تأمین کرد و هم به ایران کمک کرد تا اهرم هرمز را به عنوان اهرم چانهزنی حفظ کند.
