رمزگشایی از هشدار شی به ترامپ در سفر پکن | وقتی «سپر سیلیکونی» ترک برمیدارد | آمریکا کنار تایوان خواهد ایستاد؟
به گزارش اقتصادنیوز، در جریان سفر دو روزه دونالد ترامپ به چین، گزارشات زیادی از محتوای گفتوگوهای پشت پرده رئیس جمهور آمریکا با شیجینپینگ منتشر شد. موضوعاتی مانند تایوان، روابط تجاری و تنگه هرمز، از محورهای اصلی این نشست بودند.
هشدار شی به ترامپ!
پاملا کندی در نشنال اینترست نوشت: در جریان این نشست، شی جینپینگ با لحنی هشدارآمیز به دونالد ترامپ گفت: «مسئله تایوان مهمترین موضوع در روابط چین و آمریکاست. اگر بد مدیریت شود، دو کشور ممکن است وارد تقابل یا حتی جنگ شوند.»
اقتصادنیوز:روزهای آینده نهتنها برای آینده روابط آمریکا و چین، بلکه برای سرنوشت جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و همچنین ساختار کلی نظم بینالمللی اهمیت حیاتی دارد. دوران یکجانبهگرایی آمریکا در خلیج فارس به نفسهای آخر خود رسیده است.
این جمله فقط یک هشدار دیپلماتیک نبود؛ بلکه نشانهای از افزایش تنش، بیاعتمادی و تضاد منافع میان آمریکا و تایوان نیز بود. اکنون بسیاری در تایپه نگرانند که سیاستهای غیرقابل پیشبینی ترامپ و فشارهای فزاینده واشنگتن، پایههای رابطه سنتی آمریکا و تایوان را تضعیف کرده باشد.
با این حال، منافع اقتصادی و امنیتی دو طرف عمیقا به هم گره خورده است؛ بهویژه در حوزه نیمهرساناها و هوش مصنوعی، که تایوان نقشی حیاتی در اقتصاد فناوری جهان ایفا میکند.
سپر سیلیکونی صنعت تراشه
سالهاست مفهوم «سپر سیلیکونی» یکی از پایههای اصلی امنیت تایوان محسوب میشود. ایده آن هم ساده است: چون تایوان تولیدکننده اصلی پیشرفتهترین تراشههای جهان است و شرکتهای آمریکایی به این تراشهها وابستهاند، آمریکا انگیزهای قوی برای دفاع از تایوان در برابر چین خواهد داشت.
صنعت تراشه اکنون حدود ۲۱ درصد تولید ناخالص داخلی تایوان را تشکیل میدهد و موتور اصلی رشد اقتصادی این جزیره است. شرکتهای تایوانی تراشههای پیشرفته را تولید میکنند و شرکتهای آمریکایی طراح و خریدار اصلی آنها هستند؛ وابستگی متقابلی که دههها بهعنوان ضامن امنیت تایوان دیده میشد، اما دولت ترامپ این معادله را تغییر داده است.
عقب نشینی واشنگتن در دفاع از تایوان؟
در توافق تجاری فوریه ۲۰۲۶، دولت ترامپ تعرفه واردات مرتبط با نیمههادیها را به میزان سرمایهگذاری تایوان در خاک آمریکا گره زد. هدف واشنگتن این است که تا ۴۰ درصد نیاز آمریکا به تراشههای پیشرفته در داخل این کشور تولید شود.
از نگاه آمریکا، اتخاذ چنین سیاستی منطقی است؛ چرا که وابستگی شدید به تایوان، که فقط ۸۰ مایل با چین فاصله دارد، یک ریسک راهبردی بزرگ محسوب میشود.
هاوارد لاتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا صریحاً گفت: ما نمیتوانیم به تایوان وابسته باشیم؛ کشوری که ۹۵۰۰ مایل از ما فاصله دارد و با چین تنها ۸۰ مایل .اما در تایوان، این سیاست پیام دیگری دارد: «اگر آمریکا دیگر به تراشههای تایوان وابسته نباشد، آیا همچنان حاضر خواهد بود تا برای دفاع از این جزیره وارد جنگ با چین شود؟»
همین پرسش باعث شده اعتماد مردم تایوان به آمریکا بهطور محسوسی کاهش پیدا کند.
شوک تایوان از درخواست برای افزایش بودجه نظامی
همزمان با سیاست انتقال تولید صنایع تراشه به داخل آمریکا، ترامپ از تایوان خواسته تا بودجه دفاعی خود را به ۱۰ درصد از تولید ناخالص داخلی برساند؛ رقمی که هزینه نظامی تایوان را تقریبا چهار برابر کرده و به حدود ۱۰۰ میلیارد دلار میرساند؛ یعنی تقریبا برابر با کل بودجه فعلی دولت تایوان. این درخواست در شرایطی مطرح شد که دولت لای چینگ-ته تازه موفق شده بود بودجه دفاعی را به ۳.۲ درصد GDP افزایش دهد.
برای بسیاری از تایوانیها، این فشارها این باور را ایجاد کرده که واشنگتن میخواهد هم مزایای اقتصادی تایوان را به آمریکا منتقل کند، و هم هزینه دفاع از جزیره را به دوش خود تایوان بیندازد.
نتیجه، افزایش تردید درباره اعتبار آمریکا بهعنوان یک شریک امنیتی بوده است.
ابهام راهبردی آمریکا باعث تردید تایوانی ها شده
سیاست سنتی آمریکا در قبال تایوان بر پایه ابهام راهبردی بنا شده بود؛ یعنی واشنگتن هرگز بهطور رسمی نگفته که در صورت حمله چین از تایوان دفاع خواهد کرد یا نه.
هدف این سیاست این بود که هم چین را از حمله بازدارد، و هم تایوان را از اعلام استقلال رسمی منصرف کند، اما این سیاست زمانی کار میکند که مردم تایوان باور داشته باشند آمریکا واقعا در صورت بحران وارد عمل می شود.
نظرسنجیهای جدید نشان میدهد اکثریت مردم تایوان نسبت به آمادگی آمریکا برای دفاع از جزیره تردید دارند.اگر این بیاعتمادی عمیقتر شود، ممکن است نگاه تایوان به روابط با چین نیز تغییر کند.
فشار فقط نظامی نیست؛ جنگ فرسایشی ادامه دارد
تهدید چین برای تایوان صرفا به احتمال حمله نظامی محدود نمیشود. پکن سالهاست از ابزارهای مختلف برای فرسایش تدریجی تایوان استفاده میکند. از رزمایشهای نظامی و عبور جنگندهها از خط میانی تنگه تایوان گرفته تا تحریم واردات کالاهای تایوانی، محدودیت صادرات مواد حیاتی و حملات سایبری گسترده علیه زیرساختها، شرکتها و نهادهای دولتی تایوان.
هدف پکن ایجاد وضعیتی است که در آن مردم تایوان احساس کنند ادامه وضعیت فعلی غیرقابل تحمل است و در نهایت به مذاکره بر اساس شروط چین تن دهند.
تعویق فروش تسلیحات تا بعد از دیدار ترامپ و شی
در شرایطی که ترامپ بیش از پیش به بهبود روابط با چین علاقه نشان میدهد، برخی در تایوان نگرانند که واشنگتن ممکن است در بزنگاههای حساس، منافع گستردهتر خود با پکن را بر امنیت تایوان ترجیح دهد.
نمونههایی مثل جلوگیری از توقف لای چینگ-ته در نیویورک در سال ۲۰۲۵ یا تعویق فروش تسلیحات به تایوان تا بعد از دیدار ترامپ و شی جینپینگ، این نگرانیها را تشدید کرده است.
اگر این روند ادامه پیدا کند و حزب کومینتانگ در انتخابات ۲۰۲۸ پیروز شود، احتمال دارد سیاست تایوان به سمت تعامل بیشتر با چین حرکت کند؛ با این استدلال که کاهش تنش شاید امنتر از اتکا به آمریکایی باشد که دیگر قابل پیشبینی نیست.
تعامل مستقیم با چین به نفع تایوان است؟
چنگ لی-وِن، رهبر جدید کومینتانگ، اخیرا به چین سفر کرد و با شی جینپینگ دیدار داشت. محور گفتوگوها همکاری اقتصادی و کاهش تنشها بود.هدف این سفر آن بود که نشان داده شود تعامل مستقیم با پکن میتواند ثبات بیشتری را ایجاد کند.
با این حال، این اقدام در داخل تایوان واکنشهای منفی زیادی را به همراه داشت. بسیاری معتقدند که چنین دیدارهایی فقط موقعیت چین را تقویت میکند، بدون آنکه فشارهای واقعی پکن علیه تایوان کاهش یابد.
از معاملات اقتصادی تا شراکت امنیتی پایدار
با وجود همه تنشها، هنوز در آمریکا حامیان قدرتمندی برای تایوان وجود دارد؛ بهویژه در کنگره.
بسیاری امیدوارند که در آینده سیاست سنتی آمریکا که حمایت شفافتر از ثبات تنگه تایوان و نقش راهبردی این جزیره در زنجیره امنیتی اقیانوس آرام بود، دوباره احیا شود. با این حال، برای بازسازی اعتماد فقط حرف زدن کافی نیست، آمریکا باید نشان دهد که تعهدش به تایوان صرفا معاملهای اقتصادی درباره تراشهها نیست، بلکه شراکتی پایدار بر پایه منافع امنیتی مشترک است.
واشنگتن میتواند همکاری با تایوان را در حوزه مقابله با حملات سایبری، جنگ اطلاعاتی، فشارهای اقتصادی و امنیت زیرساختها گسترش دهد؛ حوزههایی که هم تایوان و هم آمریکا با تهدیدهای مشابهی از سوی چین روبهرو هستند.
مسئله فقط مربوط به تراشه ها نیست
بنابراین، بحران فعلی فقط درباره بودجه دفاعی یا کارخانههای تراشه نیست؛ بلکه مسئله اصلی اعتماد است. تایوان میخواهد بداند که آیا آمریکا در لحظه بحرانی واقعا کنار این جزیره خواهد ایستاد یا نه.
پاسخ به این سؤال، نه فقط آینده تایوان، بلکه توازن قدرت در کل منطقه هند اقیانوس آرام را تعیین خواهد.
