چگونه جنگ گنجینه ۶ تریلیون دلاری خلیج فارس را به لرزه در آورد؟ | موشکهای ایرانی، جذابیت کشورهای عربی را کاهش داد
به گزارش اقتصادنیوز، جنگ بزرگ در خلیج فارس آینده مدیریت ثروتهای نفتی در خلیج فارس را با چالش بزرگی مواجه کرده است.
سرازیری بیمحابای دلارهای نفتی
به نوشته اکونومیست، در سالهای اخیر، ثروتهای ملی شش عضو شورای همکاری خلیج فارس دنیای سرمایهگذاری را تحت الشعاع قرار داده است. کشورهای ثروتمند این حوزه -بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی- از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۴۳۰ میلیارد دلار سرمایه را به کار گرفتهاند.
در واقع، به ازای هر دلار نفتی که آنها سرمایهگذاری میکنند، ۷۵ سنت به خارج از کشور -از هوش مصنوعی و اعتبار خصوصی گرفته تا باشگاههای فوتبال لیگ برتر و تیکتاک- سرازیر میشود. آنها بر بیش از ۵ تریلیون دلار دارایی در سطح جهان نظارت دارند که نسبت به ۳ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۱ افزایش قابل توجهی یافته است.
هزینههای سرسامآور بازسازی
با این همه، آن تلاشهای آیندهنگرانه برای برنامهریزی برای زندگی پس از سوختهای فسیلی، ناگهان با واقعیت بیرحمانه جنگ مختل شدهاند. طبق گزارش شرکت مشاورهای ولیجنس، حملات تلافیجویانه ایران علیه متحدان آمریکا در منطقه، تاکنون ۲۵ میلیارد دلار زیرساخت نفت و گاز را نابود کرده است.
این زیرساختها نیاز به بازسازی دارند - و شاید با صرف هزینه ۳۰ تا ۵۰ میلیارد دلاری برای خطوط لوله برای دور زدن تنگه هرمز، که ایران تسلط خود را بر آن ثابت کرده، تکمیل شوند. در بحبوحه بیثباتی فزاینده منطقهای، کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز باید هزینههای بیشتری را صرف دفاع کنند، به ویژه برای ذخیره موشکهای رهگیر و سایر مهمات. و همه اینها باید در حالی اتفاق بیفتد که اقتصاد آنها به دلیل اختلال در فعالیتها، از جمله صادرات انرژی، کند شده است.
انحراف سرمایهگذاری
انتظار میرود که مانند بحرانهای گذشته، بخشی از این هزینهها را دولتها تأمین کنند. دیهگو لوپز ازموسسه پژوهشی Global SWF، تخمین میزند که در طول همهگیری، سازمان سرمایهگذاری ابوظبی ۲۴ میلیارد دلار و سازمان سرمایهگذاری کویت ۲۵ میلیارد دلار -معادل ۳ تا ۴ درصد از داراییهای تحت مدیریت خود- را برداشت کردند. صندوقهای اماراتی و قطری با سهام در شرکتهای هواپیمایی پرچمدار کشورهایشان، خطوط هوایی را تا سقف ۴ میلیارد دلار نجات دادند.
به گفته لوپز، چنین درخواستهای کلان سرمایهای معمولاً هدفگذاری این صندوقها را مختل و سرمایهگذاری در سایر بخشها را در سالهای بعد محدود میکند. و این بار این اقدام تاثیرگذارتر خواهد بود. اولاً، در طول پنج سال گذشته، این صندوقها بیشتر در داراییهای خصوصی غیرنقدشونده سرمایهگذاری کردهاند. شرکتهای اماراتی و سعودی به ترتیب نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار و حدود ۴۰ میلیارد دلار را به استارتآپهای هوش مصنوعی و مراکز داده تزریق کردهاند.
بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۴۰ میلیارد دلار از ثروت ملی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به املاک و زیرساختها و شاید ۸۰ میلیارد دلار به اعتبارات خصوصی اختصاص یافته است. نقد کردن چنین سرمایهگذاریهایی در شرایط اضطراری دشوارتر از اوراق قرضه یا سهام عمومی است و برخی از آنها را میتوان تنها با ضرر هنگفت فروخت.
سایر سرمایهگذاریها به اهداف سیاست خارجی، مانند تضمین امنیت غذایی و مواد معدنی حیاتی، گره خوردهاند. اگر این صندوقها به عنوان بخشی از توافقات بین دولتها، قراردادهایی را امضا کنند، لغو این قراردادها نیز میتواند دشوار باشد. امارات در معادن و مزارع چندین کشور آفریقایی سهام دارند. صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان سعودی از مشاغل معدنی در برزیل و مشاغل کشاورزی در جنوب شرقی آسیا حمایت کرده است.
مشکل دیگر، مواجهه روزافزون این صندوقها با جاهطلبیهای دولتها برای گذار اقتصادهای خلیج فارس به فراتر از نفت است. لعماد، ابزاری که توسط ابوظبی در ژانویه ایجاد شد و ADQ، صندوق ثروت موجود امارات، را جذب کرد، سهام زیادی در اپراتورهای زیرساخت ملی، از جمله TAQA، یک شرکت خدمات رفاهی، گروه بنادر AD، یک اپراتور بندر، فرودگاههای ابوظبی و راهآهن اتحاد دارد. یکی دیگر از صندوقهای ابوظبی، به نام مبادله، در حال تأمین مالی گسترش جزیره المریه، قطب مالی امارات، و مصدر، یک شرکت انرژی تجدیدپذیر است.
پروژههای ناتمام
همزمان با اینکه موشکهای ایرانی جذابیت کشورهای ثروتمند خلیج فارس را برای خارجیها و پول آنها کاهش میدهد، سرمایهگذاریهای داخلی ناگهان نسبتاً پرخطر به نظر میرسند. کاهش ترافیک هوایی در منطقه، در حال حاضر بر صورتهای درآمدی اپراتورهای فرودگاهی محلی و خطوط هوایی تأثیر میگذارد. میانگین رزرو و نرخ روزانه در هتلهای لوکس در پرتفوی این صندوقها از زمان شروع جنگ هر هفته کاهش یافته است.
اقتصادنیوز: به مشتریان بینالمللی گاز هلیوم گفته شده که با کاهش تولید از سوی خلیج فارس، انتظار کاهش عرضه و افزایش قیمتها را داشته باشند.
شرکت امارات گلوبال آلومینیوم، یک کارخانه ذوب بزرگ که متعلق به شرکت مبادله و شرکت سرمایهگذاری دبی است، اعلام کرده که تعمیر خسارات ناشی از بقایای موشک ممکن است تا یک سال طول بکشد. شرکتهای املاک مانند الدار، که بخشی از آن نیز متعلق به شرکت مبادله است، با کاهش شدید فروش مسکونی و فعالیت اجاره مواجه هستند. همه اینها جریانهای نقدی را متوقف میکند و سود سهامی را که چنین مشاغلی به صندوقها پرداخت میکنند، کاهش میدهد.
این در حالی است که برخی از پروژههای منطقه از قبل در وضعیت متزلزلی قرار داشتند. در ژانویه، ساخت و ساز در موکب، یک آسمانخراش مکعبی شکل عظیم که محور یک منطقه مسکونی و تجاری ۵۰ میلیارد دلاری در ریاض، پایتخت عربستان سعودی بود، به حالت تعلیق درآمد. جنگ، از سرگیری این پروژه را بعید میکند.
در ماه مارس، چند هفته پس از شروع درگیری، عربستان سعودی برخی از قراردادهای مربوط به تروینا، یک پیست اسکی صحرایی، و The Line، یک شهر آیندهنگر به شکل خطی، را لغو کرد. حداقل برای صندوق سرمایهگذاری عمومی سعودی، که از بسیاری از ابتکارات دولت حمایت کرده ، کاهش شدید ارزش سهام اجتنابناپذیر است.
عقبنشینی از خلیجفارس
در ۱۵ آوریل، صندوق سرمایه گذاری سعودی از یک استراتژی پنج ساله جدید رونمایی کرد که قبل از شروع جنگ تدوین شده بود. در یک گردهمایی سرمایهگذاری که ماه گذشته توسط صندوق سرمایه گذاری سعودی در میامی برگزار شد، یاسر الرمیان، رئیس صندوق، امیدوار بود سرمایهگذاری خارجی بیشتری را به پادشاهی جذب کند. او به جمعی از بزرگان مالی گفت: «در گذشته، ما سعی کردیم عربستان را به جهان بیاوریم. اکنون در مرحلهای هستیم که میخواهیم جهان را به عربستان بیاوریم.»
با توجه به شکستهای پروژههای مختلف، این کار از قبل هم سخت بود. تهدید حملات دورهای ایران، کار را آسانتر نمیکند. بانکداران سرمایهگذاری گزارش میدهند که پیمانکاران خارجی از پروژههای مختلف خلیج فارس عقبنشینی میکنند و برخی از سرمایهگذاران غربی دچار تردید شدهاند.
الرمیان همچنین تأکید کرد که این صندوق همچنان به سرمایهگذاریهای خود در سراسر جهان متعهد است. او اصرار داشت: «ما بازده خود را نه به صورت فصلی، بلکه به صورت دههای اندازهگیری میکنیم». در واقع، هیچکس انتظار فروش فوری داراییهایی را که بخشی از آنها متعلق به صندوقهای شورای همکاری خلیج فارس است، ندارد. یک مشاور سرمایهگذاری در سنگاپور خاطرنشان میکند که از شش صندوق حاکمیتی خلیج فارس که در معاملاتی که توسط شرکت او انجام شده است، مشارکت دارند، تنها یکی در ماه گذشته از این معاملات خارج شده است. او میگوید با کاهش سود داخلی، درآمد خارجی قابل اعتماد بسیار حیاتیتر است.
این ممکن است درست باشد. اما همچنین نشان میدهد که توجه صندوقها ممکن است از شرطبندیهای پرخطر روی آینده به داراییهای سادهتری که در حال حاضر و در حال تولید پول نقد هستند، معطوف شود. در همین حال، در داخل کشور، بیشتر پول آنها به جای ساختن یک اقتصاد جدید، صرف بازسازی اقتصاد قدیمی خواهد شد. هر چه جنگ طولانیتر شود - و زخمهای آن عمیقتر شود - برای صندوقها سختتر خواهد بود که وانمود کنند هیچ چیز تغییر نکرده است.
