کاهش بیسابقه ذخایر نفتی جهان در پی جنگ ایران | اروپا تنها یک ماه فرصت دارد | پیشبینی جدید درباره آینده قیمت نفت
به گزارش اقتصادنیوز، در حالی که تنشهای ژئوپلیتیکی در خلیج فارس به اوج رسیده، نظام جهانی انرژی وارد مرحلهای شده که تحلیلگران آن را «فرسایش ذخایر حفاظتی» مینامند. کاهش سریع موجودی نفت خام و فرآوردههای پالایشی در آمریکا، اروپا و آسیا نشان میدهد که جهان در حال مصرف همان پشتوانهای است که برای روزهای بحران ساخته شده بود.
همزمان با محدود شدن جریان نفت از تنگه هرمز و افت عرضه، بازارهای جهانی با کمبود تدریجی اما پیوستهای روبهرو شدهاند که میتواند تعادل شکننده انرژی را در هفتهها و ماههای آینده بهطور جدی تهدید کند.
به گزارش بلومبرگ، جهان با سرعتی رکوردشکن در حال مصرف ذخایر نفتی خود است، زیرا جنگ ایران جریان نفت از خلیج فارس را مختل کرده و همان ذخایری را میبلعد که برای محافظت در برابر شوکهای عرضه ایجاد شده بودند.
کاهش سریع ذخایر به این معناست که خطر جهشهای شدیدتر قیمت و کمبود عرضه هر روز نزدیکتر میشود و دولتها و صنایع گزینههای کمتری برای کاهش اثر از دست رفتن بیش از یک میلیارد بشکه عرضه، دو ماه پس از نزدیک شدن تنگه هرمز به وضعیت نیمهتعطیل، در اختیار دارند. این افت شدید همچنین باعث خواهد شد که حتی پس از پایان درگیری، بازار برای مدت طولانیتری در برابر اختلالات آینده آسیبپذیر باقی بماند.
مورگان استنلی برآورد کرده است که ذخایر جهانی نفت بین اول مارس تا ۲۵ آوریل روزانه حدود ۴.۸ میلیون بشکه کاهش یافتهاند؛ رقمی که بهمراتب بالاتر از رکورد قبلی کاهش فصلی در دادههای گردآوریشده توسط آژانس بینالمللی انرژی است. نفت خام تقریباً ۶۰ درصد این کاهش را تشکیل میدهد و بقیه مربوط به فرآوردههای پالایششده است.
ناتاشا کانوا، رئیس تحقیقات جهانی کالا در جیپی مورگان چیس، گفت که سیستم جهانی نفت به حداقل مشخصی از ذخایر نیاز دارد و به همین دلیل «حداقل عملیاتی» بسیار زودتر از زمانی فرا میرسد که موجودیها واقعاً به صفر برسند.
او گفت: «ذخایر نفتی در نقش ضربهگیر سیستم جهانی نفت عمل میکنند.» اما افزود: «هر بشکهای قابل برداشت نیست.»
کل موجودی قابل مشاهده از ذخایر اولیه و ذخایر ثانویه مانند توزیعکنندگان و عمدهفروشان محاسبه شده است. موجودی تخمینی با فرض عدم حل و فصل در ماه ژوئن و کاهش تقاضا به میزان ۵.۶ میلیون بشکه در روز محاسبه شده است.
به گفته گروه گلدمن ساکس، نشانههایی وجود دارد که روند کاهش ذخایر در روزهای اخیر اندکی کند شده است؛ موضوعی که این بانک آن را به افت تقاضا از سوی چین، بزرگترین واردکننده نفت جهان، نسبت میدهد؛ مسئلهای که نفت بیشتری را برای سایر خریداران در دسترس گذاشته است. با این حال، این بانک اعلام کرد ذخایر قابل مشاهده نفت جهان اکنون به پایینترین سطوح خود از سال ۲۰۱۸ نزدیک شدهاند.
برآورد ذخایر جهانی نفت ترکیبی از علم و هنر است. بخش بزرگی از این ذخایر شامل انبارهای استراتژیک نفت خام و سوخت است که یا مستقیماً تحت کنترل دولتها قرار دارند، یا دولتها صنایع را ملزم به نگهداری سطح مشخصی از ذخایر میکنند تا در زمان نیاز آزاد شوند، یا ترکیبی از هر دو روش. اما در کنار آن، حجم عظیمی از ذخایر تجاری نیز وجود دارد؛ شامل موجودیهای تولیدکنندگان نفت، پالایشگاهها، معاملهگران و توزیعکنندگان که بهعنوان بخشی از عملیات عادی تجاری نگهداری میشوند.
فوریترین نقاط فشار در حال حاضر در چند کشور آسیایی وابسته به واردات سوخت دیده میشود و معاملهگران، اندونزی، ویتنام، پاکستان و فیلیپین را بزرگترین نقاط نگرانی میدانند؛ کشورهایی که ممکن است تنها ظرف یک ماه به سطوح بحرانی ذخایر برسند. با این حال، اقتصادهای بزرگتر منطقه، بهویژه چین، فعلاً در وضعیت راحتتری قرار دارند.
در همین حال، ذخایر سوخت جت در اروپا نیز همزمان با نزدیک شدن فصل سفرهای تابستانی بهسرعت در حال کاهش است و برخی تحلیلگران پیشبینی میکنند این ذخایر ممکن است از ماه ژوئن به سطوح بحرانی برسند.
حداقل عملیاتی
ناتاشا کانوا از جیپی مورگان هشدار داد که اگر تنگه هرمز بازگشایی نشود، ذخایر نفتی کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) ممکن است از اوایل ماه آینده به «سطوح تنش عملیاتی» برسند و سپس تا ماه سپتامبر به کف «حداقل عملیاتی» سقوط کنند. این همان نقطهای است که جهان به حداقل میزان نفت لازم برای عملکرد صحیح خطوط لوله، مخازن ذخیرهسازی و پایانههای صادراتی میرسد.
ایالات متحده، که اکنون به «تأمینکننده نهایی» نفت جهان تبدیل شده، همزمان با جهش صادرات، ذخایر داخلی نفت خام و سوخت خود را به زیر میانگینهای تاریخی کاهش داده است. بر اساس دادههای دولتی، ذخایر نفت خام آمریکا، شامل ذخایر استراتژیک نفتی این کشور، طی چهار هفته متوالی کاهش یافتهاند. ذخایر فرآوردههای میانتقطیر آمریکا نیز در پایان هفته گذشته به پایینترین سطح خود از سال ۲۰۰۵ رسید، در حالی که ذخایر بنزین نزدیک به پایینترین سطح فصلی خود از سال ۲۰۱۴ قرار داشتند.
با وجود اینکه حفاران نفت آمریکا شروع به افزایش تولید کردهاند، مدیران صنعت هشدار دادهاند که احتمالاً ذخایر در کوتاهمدت همچنان کاهش خواهند یافت.
حتی اگر این آبراه بازگشایی شود، بعید است تولید و حملونقل نفت خلیج فارس به این زودیها به سطح عادی بازگردد؛ موضوعی که میتواند مصرفکنندگان سوخت را مجبور کند بیش از پیش به ذخایر انبارها متکی شوند.
این درگیری تاکنون باعث جهش قیمت نفت خام فیزیکی و سوختهای کلیدی شده و خطر افزایش تورم و تشدید ریسک رکود جهانی را بالا برده است. این بحران همچنین موجب کمبود گاز مایع در هند شده، شرکتهای هواپیمایی را به لغو پروازها وادار کرده و رانندگان آمریکایی را با جهش قیمت بنزین مواجه کرده است.
مصرف جهانی نفت تاکنون بهشدت کاهش یافته؛ بخشی به دلیل اختلال در عرضه و بخشی دیگر به خاطر افزایش قیمتها. اما تحلیلگران، معاملهگران و مدیران صنعت هشدار میدهند که هرچه ذخایر به سطوح بحرانی نزدیکتر شوند، قیمتها باید آنقدر افزایش یابند که بخش بیشتری از تقاضا را از بازار خارج کنند تا تعادل دوباره برقرار شود.
ایمار بونر، مدیر مالی شرکت شورون، اول ماه مه به بلومبرگ تیوی گفت: «بخش زیادی از ذخایر و ظرفیت مازاد تاکنون تخلیه شده است. احتمالاً از بازه زمانی ژوئن تا ژوئیه شاهد خواهیم بود که برخی کشورهای وابسته به واردات با کمبودهای بحرانی مواجه شوند.»
افزایش قیمت نفت با بزرگترین شوک عرضه
معاملات آتی نفت خام برنت
فردریک لاسر، رئیس تحقیقات شرکت معاملهگری انرژی Gunvor Group، گفت: «در حال حاضر مهمترین نگرانی من، کمبود قریبالوقوع بنزین در آسیاست؛ کشورهایی مانند پاکستان، اندونزی و فیلیپین احتمالاً نخستین کشورهایی خواهند بود که با مشکل تهکشیدن مخازن روبهرو میشوند.»
او پیشبینی کرد اگر تنگه هرمز تا اوایل ژوئن بازگشایی نشود، برخی کشورهای آسیایی به دلیل کمبود گازوئیل با شوک اقتصاد کلان مواجه خواهند شد، در حالی که اروپا شاید تنها یک ماه بیشتر فرصت داشته باشد تا شرایط از کنترل خارج شود.
البته برخی تحلیلگران و معاملهگران معتقدند نقاط بحرانی پایینتر از برآوردهای جیپی مورگان است؛ به این معنا که صنعت ممکن است حاشیه امن بزرگتری در اختیار داشته باشد. همچنین افت بیشتر تقاضا میتواند بخشی از فشار بر سیستم را کاهش دهد. برآوردهای جیپی مورگان بر این فرض استوار است که تقاضا بین ماههای ژوئن تا سپتامبر روزانه ۵.۶ میلیون بشکه کاهش پیدا کند.
وضعیت آسیا
در حالی که آسیا بیشترین آسیب را از کاهش نفت خاورمیانه دیده است، ذخایر در اقتصادهای کلیدی عمدتاً همچنان پابرجا مانده و سطح ذخایر چین و کرهجنوبی آنقدر مناسب است که این کشورها در حال بررسی ازسرگیری صادرات فرآوردههای پالایشی هستند؛ صادراتی که پیشتر محدود شده بود. ذخایر در سنگاپور، قطب ذخیرهسازی سوخت، نیز اخیراً بالاتر از میانگینهای فصلی قرار داشته است. موجودی نفت خام چین همچنان قدرتمند باقی مانده و شرکت تحلیل ژئوفضایی Kayrros برآورد کرده که این ذخایر در طول جنگ حتی افزایش هم یافتهاند.
گذار انرژی همچنین ممکن است به این معنا باشد که برخی کشورها در آینده به ذخیره سوخت کمتری نیاز داشته باشند. بنزین و گازوئیل شاید دیگر در کشورهایی مانند چین، که ناوگان خودروها و کامیونهای خود را بهطور گسترده برقی کردهاند، به اندازه گذشته حیاتی نباشند.
آنتوان هالف، همبنیانگذار Kayrros، گفت ذخایر نفت در منطقه آسیا-اقیانوسیه بهجز چین، از زمان آغاز درگیریها بیشترین ضربه را خورده و حدود ۷۰ میلیون بشکه کاهش یافته است.
Kayrros اعلام کرد ذخایر ژاپن و هند دستکم به پایینترین سطح فصلی ۱۰ سال اخیر رسیده و از زمان آغاز جنگ، بهترتیب ۵۰ درصد و ۱۰ درصد کاهش یافتهاند. به گفته گلدمن ساکس، ذخایر نفتا و گاز مایع (LPG) منطقه، که هر دو در صنایع پتروشیمی استفاده میشوند، بهطور ویژه آسیب دیدهاند.
برخی مقامهای آسیایی میگویند ذخایر فعلاً کافی است. وزیر نفت پاکستان در اواخر آوریل اعلام کرد این کشور حدود ۲۰ روز ذخایر تجاری فرآوردههای پالایشی در اختیار دارد. وزارت نفت هند نیز در سوم مه اعلام کرد پالایشگاهها ذخایر کافی نفت خام دارند، هرچند پالایشگاههای دولتی بهصورت خصوصی اذعان کردهاند که بخش قابلتوجهی از ذخایر خود را مصرف کردهاند، بدون آنکه جزئیات بیشتری ارائه دهند.
گازوئیل، شریان حیاتی اقتصاد جهانی، نیز با بحران کمبود مواجه شده است. خاویر تانگ، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت Vortexa Ltd، گفت کشورهایی که بیشترین آسیب را دیدهاند، آنهایی هستند که تولید داخلی نفت خام و ظرفیت پالایشی محدودی دارند.
تانگ گفت: «کشورهای شمال شرق آسیا مانند چین، ژاپن و کرهجنوبی ذخایر فراوانی از نفت خام و فرآوردهها در مخازن خود دارند. اما ویتنام و فیلیپین در وضعیت بسیار بحرانیتری قرار گرفتهاند.»
اروپا و سوخت جت
در اروپا، محصولی که بیشترین حساسیت را دارد، سوخت جت است.
بر اساس دادههای شرکت Insights Global که اطلاعات خود را از اپراتورهای پایانههای ذخیرهسازی دریافت میکند، ذخایر موجود در مخازن مستقل منطقه آمستردام–روتردام–آنتورپ از زمان آغاز جنگ یکسوم کاهش یافته و به پایینترین سطح شش سال اخیر رسیده است.
کاهش ذخایر در قطب تجارت نفت اروپا
ذخایر سوخت جت/نفت سفید که در انبارهای مستقل نگهداری میشوند
ذخایر سوخت جت/کرو در انبارهای مستقل در منطقه آمستردام-روتردام-آنتورپ؛ این ارقام شامل ۱ تا ۶ ژانویه و ۲۸ تا ۳۱ دسامبر نمیشود.
لارس فان واگنینگن، مدیر تحقیقات و مشاوره در Insights Global، گفت: «از فوریه تاکنون شاهد کاهش مداوم ذخایر سوخت جت بودهایم. مناطق دیگری مانند آسیا و استرالیا نیز نیاز دارند این محصول را تأمین کنند، بنابراین همه برای هر مقدار سوخت جتی که بتوانند به دست آورند رقابت میکنند، آن هم با هزینهای سنگین.»
او افزود که در کوتاهمدت عرضه کافی وجود دارد، اما تقاضای تابستانی میتواند طی پنج ماه آینده ذخایر را خشک کند. به گفته او، بریتانیا، آلمان و فرانسه به دلیل حجم بالای ترافیک هوایی و ناکافی بودن تولید داخلی، آسیبپذیرترین کشورها هستند.
ذخایر استراتژیک
دولتها تاکنون متعهد شدهاند در اقدامی هماهنگشده توسط آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، رکورد ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری را وارد بازار کنند.
با این حال، آمریکا تاکنون تنها حدود ۷۹.۷ میلیون بشکه از ۱۷۲ میلیون بشکهای را که وعده آزادسازی آن را داده بود، استفاده کرده است؛ زیرا واشنگتن در حال حرکت روی مرزی باریک میان تأمین عرضه کافی برای حفظ ثبات بازارهای جهانی و جلوگیری از تخلیه بیشتر ذخایر نفتی خود است. در صورتی که دولت آمریکا کل برنامه آزادسازی را اجرا کند، ذخایر استراتژیک این کشور به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۲ خواهد رسید.
وزارت اقتصاد آلمان نیز اعلام کرد نفت خام و سوخت جتی را که در عرضه قبلی توسط بازار خریداری نشده بود، دوباره عرضه میکند و در صورت بروز کمبود، اقدامات بیشتری در دستور کار خواهد داشت.
دولتها اکنون با یک دوراهی مواجهاند؛ اگر برای مهار قیمتها ذخایر بیشتری آزاد کنند، در عمل سپر حفاظتی بازار را بیش از پیش تضعیف خواهند کرد.
در افق بلندمدت، کاهش شدید ذخایر جهانی به این معناست که پس از بازگشایی تنگه هرمز نیز فشار بر بازار ادامه خواهد داشت؛ زیرا دولتها و شرکتها برای بازسازی ذخایر خود به بازار هجوم خواهند آورد.
ویلی چیانگ، مدیرعامل شرکت Plains All American Pipeline LP، روز جمعه در نشست اعلام درآمد این شرکت گفت: «ما انتظار داریم روند تخلیه ذخایر طی ماههای آینده ادامه پیدا کند و در نهایت در بلندمدت به یک موج گسترده ذخیرهسازی مجدد منجر شود.»
او افزود: «پس از پایان جنگ، تعجب نخواهیم کرد اگر چندین کشور ذخایر استراتژیک نفتی خود را حتی بالاتر از سطح پیش از جنگ بازسازی کنند؛ موضوعی که عملاً یک لایه جدید از تقاضا را در آینده ایجاد خواهد کرد.»
ارسال نظر