جنگ ایران چگونه باعث گسترش «جنگ پهپادی» شد؟ | پوتین هم از جنگ ایران سود می برد هم از اختلاف بین ترامپ و اروپا

نیویورکر در گزارشی نوشت: زلنسکی رئیس جمهور اوکراین در مصاحبه‌ای با شبکه آلمانی زد‌دی‌اف، گلایه کرد که مذاکره‌کنندگان ارشد آمریکا در پرونده‌های اوکراین و ایران، یعنی نماینده ویژه استیو ویتکاف و داماد رئیس‌جمهور دونالد ترامپ، جرد کوشنر، مدام با ایران در تماس هستند و وقتی برای اوکراین ندارند.

زلنسکی سپس به کمبود شدید سامانه پدافند هوایی پاتریوت اشاره کرد؛ ابزاری حیاتی برای مقابله با موشک‌های بالستیک روسیه. او گفت این کمبود به این دلیل است که رهگیرهای بیشتری از پاتریوت برای مقابله با حملات ایران به متحدان آمریکا در خاورمیانه استفاده می‌شود. او افزود: اگر جنگ طولانی‌تر شود، سلاح‌های کمتری به اوکراین خواهد رسید و تأکید کرد: ما همین حالا هم چنین کمبودی داریم.

خبر مرتبط

تنهایی دونالد ترامپ؛ رئیس جمهوری که خشونت را تبلیغ می‌کند | رونمایی از ویژگی‌ تعیین‌ کننده در زبان سیاسی ترامپ

اقتصادنیوز: دونالد ترامپ بدون هیچ تردیدی منتقدان فردی را با پیام‌های تند در شبکه‌های اجتماعی هدف قرار می‌دهد یا کشورها را به نابودی کامل تهدید می‌کند.

چند ساعت بعد، زلنسکی در اسلو بود. جنگ ایران هنوز ذهن او را مشغول کرده بود. او به خبرنگاران گفت که روسیه ممکن است همان شب حمله کند.

همان‌طور که گفته بود، بامداد ۱۵ آوریل، مسکو با سه موشک بالستیک و ۳۲۴ پهپاد تهاجمی، از جمله ۲۵۰ پهپاد شاهد، به اوکراین حمله کرد. نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد شب بعد نیز روسیه ۱۹ موشک بالستیک، ۲۵ موشک کروز و ۶۵۹ پهپاد شلیک کرد. این حمله دست‌کم ۱۷ کشته، از جمله یک پسر ۱۲ ساله، و ده‌ها زخمی بر جای گذاشت و ساختمان‌های زیادی را ویران کرد. این یکی از بزرگ‌ترین حملات هوایی در چهار سال جنگ بود.

اثرات موجی حمله به ایران

تقریبا دو ماه از جنگ ایران گذشته و اثرات موجی آن در سراسر جهان احساس می‌شود. تنگه هرمز همچنان بسته است و اقتصاد جهانی در شوک به سر می‌برد. این وضعیت شامل افزایش شدید قیمت بنزین، نوسان بازارهای سهام، افزایش قیمت مواد غذایی و کود، بالا رفتن هزینه بیمه حمل‌ونقل، و کمبود سوخت است که در بخش‌هایی از آسیا و آفریقا به خشونت، اعتصاب و سودجویی انجامیده است.

برنامه توسعه سازمان ملل متحد گزارش داده که افزایش قیمت انرژی، اختلال در سیستم‌های غذایی و رکود اقتصادی ناشی از جنگ می‌تواند تا ۳۲ میلیون نفر را در جهان به فقر بکشاند. الکساندر د کرو، معاون دبیرکل سازمان ملل، گفت: جنگ یعنی توسعه در جهت معکوس.

او افزود: ما در دهه‌های گذشته پیشرفت بزرگی در کاهش فقر و مرگ‌ومیر کودکان داشته‌ایم، اما آنچه در دهه‌ها ساخته می‌شود، می‌تواند در هفت هفته جنگ نابود شود. او تأکید کرد که این فشار بیش از همه بر دوش کسانی است که کمترین توان را برای تحمل چنین شوکی دارند.

اما این جنگ همچنین تأثیری کمتر قابل مشاهده اما بالقوه مهم‌تر بر سایر بحران‌ها و درگیری‌های جهان دارد. این اثرات سرریز، میزانی از بی‌ثباتی را از اروپا تا خاورمیانه و از آفریقا تا آسیا گسترش می‌دهند. این پیامدها شامل اثرات اقتصادی و ژئوپلیتیکی هستند که می‌توانند بر رقابت‌های منطقه‌ای و اتحادهای امنیتی در آینده قابل پیش‌بینی تأثیر بگذارند و حتی باعث جابه‌جایی جمعیت و موج‌های مهاجرتی از یک منطقه آسیب‌دیده به منطقه‌ای دیگر شوند. د کرو گفت: این وضعیت بر مناطقی که همین حالا هم متشنج هستند، فشار بیشتری وارد می‌کند.

واقعه‌ای که سابقه دارد

سرریز جنگ‌های آمریکا در گذشته نیز باعث بی‌ثباتی جهانی شده است. جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ قیمت نفت را دو برابر کرد و تورم ایجاد کرد. جنگ‌های عراق و افغانستان نیز بازار نفت را مختل کردند، تریلیون‌ها دلار به بدهی ملی آمریکا افزودند و ناامنی منطقه‌ای ایجاد کردند، از جمله کمک به ظهور داعش و دیگر شبکه‌های افراطی.

اما هیچ‌یک از این درگیری‌ها به سرعت و گستردگی جنگ ایران بر جهان تأثیر نگذاشته‌اند. فاتح بیرول، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی، این وضعیت را «بزرگ‌ترین تهدید برای امنیت انرژی جهانی در تاریخ» توصیف کرده است. د کرو گفت: «در مقایسه با آن جنگ‌ها، جهان امروز بسیار به‌هم‌پیوسته‌تر است؛ جریان‌های تجاری و مالی بسیار بیشتری وجود دارد.»

برخلاف برخی درگیری‌های گذشته، اقدامات مؤثر کمی برای تثبیت اقتصاد جهانی انجام شده است. زمانی که تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ زنجیره‌های تأمین گندم و کود را مختل کرد، قیمت جهانی غذا افزایش یافت و بحران گرسنگی در کشورهایی مانند سومالی تشدید شد. اما ابتکار غلات دریای سیاه که با میانجی‌گری سازمان ملل انجام شد، یک کریدور انسانی دریایی برای صادرات ایجاد کرد و کشورهای دیگر نیز تولید خود را افزایش دادند. د کرو گفت: «به‌راحتی راه‌حلی برای خروج غلات از اوکراین پیدا کردیم. اما اینجا مسئله خود غذا نیست، بلکه مواد لازم برای تولید غذاست.

جنگ اوکراین به‌طور فزاینده‌ای با درگیری خاورمیانه گره خورده است. پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در فوریه، کرملین تحت فشار شدید بود. اقتصاد روسیه در رکود قرار داشت و درآمدهای نفتی به پایین‌ترین سطح خود از آغاز جنگ اوکراین رسیده بود. اما پس از حملات تلافی‌جویانه ایران و بسته شدن تنگه هرمز، که بیش از یک‌پنجم نفت و گاز مایع جهان از آن عبور می‌کند، قیمت نفت به‌شدت افزایش یافت.

در نتیجه، در ماه مارس، دولت دونالد ترامپ معافیتی صادر کرد که محدودیت خرید بخشی از نفت تحریم‌شده روسیه را برای ۳۰ روز برداشت و در ۱۷ آوریل آن را تمدید کرد. آژانس بین‌المللی انرژی گزارش داد که درآمد نفتی روسیه در مارس به ۱۹ میلیارد دلار رسید. همچنین صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی رشد اقتصادی روسیه را افزایش داد.

به گفته تاتیانا میترووا، منفعت فوری اقتصادی کاهش فشار عرضه بود، اما هزینه راهبردی آن، دادن پول و توان بیشتر به مسکو برای ادامه جنگ بود.

مسکو از بحران سود می‌برد؟

در حالی که روسیه از این شرایط سود می‌برد، اکنون در دستور کار خود حمایت از ایران را نیز قرار داده است. گفته می‌شود مسکو اطلاعات و داده‌های هدف‌گیری برای حمله به نیروها و تجهیزات آمریکایی در اختیار تهران قرار داده است. ولادیمیر پوتین هم در شورای امنیت سازمان ملل متحد از ایران حمایت دیپلماتیک می‌کند.

روسیه که نتوانسته اوکراین را شکست دهد، با حمایت از ایران تلاش دارد جایگاه ژئوپلیتیکی خود را احیا کند. به گفته هانا ناته، این کار نشان می‌دهد روسیه هنوز قدرتی قابل توجه است و همچنین ضعف آمریکا را برجسته می‌کند.

کرملین از اختلاف میان آمریکا و اروپا بر سر جنگ ایران بهره‌برداری می‌کند. ترامپ متحدان ناتو را به دلیل عدم همکاری سرزنش کرده و مسکو این شکاف را نشانه ضعف غرب می‌داند.

در همین حال، جنگ ایران باعث گسترش جنگ پهپادی شده است. ایران از پهپادهای ارزان برای حمله به زیرساخت‌های انرژی استفاده می‌کند. اوکراین نیز صنعت پهپادی خود را توسعه داده و حتی به کشورهای خلیج فارس کمک می‌کند.

زلنسکی گفته اوکراین می‌تواند روزانه دو هزار رهگیر تولید کند و بخشی از آن را به متحدانش ارائه دهد. این موضوع به تقویت جایگاه جهانی اوکراین کمک کرده است.

از سوی دیگر، کشورهای خلیج فارس در حال بازنگری در اتحادهای خود هستند و اعتمادشان به آمریکا کاهش یافته است. آن‌ها به دنبال متنوع‌سازی روابط با کشورهایی مانند چین و ترکیه هستند.

طرح پیمان ابراهیم هم با چالش مواجه شده است، زیرا حملات ایران، به‌ویژه به امارات، انگیزه نزدیکی به اسرائیل را کاهش داده است.

در نهایت، روسیه از طولانی شدن جنگ ایران سود می‌برد. هرچه این جنگ طولانی‌تر شود، توجه آمریکا کمتر به اوکراین معطوف می‌شود و منابع مالی بیشتری از محل افزایش قیمت نفت نصیب مسکو خواهد شد.

این وضعیت می‌تواند جنگ اوکراین را طولانی‌تر کند و همزمان با آن جنگ خاورمیانه هم ادامه خواهد یافت.